Σύνοψη: Η προσφυγή ολοένα και περισσότερων Δήμων στο υπουργείο Εσωτερικών για προκαταβολές από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους αποτελεί ηχηρή ένδειξη ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται πλέον σε κατάσταση οικονομικής πίεσης χωρίς προηγούμενο. Οι προκαταβολές προς τους Δήμους Αθηναίων, Παύλου Μελά και Πεντέλης επιβεβαιώνουν ότι ακόμη και μεγάλοι ή οικονομικά ισχυροί δήμοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους υποχρεώσεις. Η ΚΕΔΕ προειδοποιεί για χρηματοδοτικό κενό που υπερβαίνει τα 2,4 δισ. ευρώ, ενώ η διαχρονική μη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός και η αύξηση του λειτουργικού κόστους συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί τη βιωσιμότητα της Αυτοδιοίκησης.
————
Αναλυτικά…
Η εικόνα είναι αποκαλυπτική και ταυτόχρονα ανησυχητική. Οι Δήμοι της χώρας, αντί να σχεδιάζουν έργα, κοινωνικές πολιτικές και αναπτυξιακές πρωτοβουλίες, αναγκάζονται να χτυπούν την πόρτα του υπουργείου Εσωτερικών ζητώντας προκαταβολές από μελλοντικές επιχορηγήσεις για να πληρώσουν τις καθημερινές τους υποχρεώσεις. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που αποδομεί το αφήγημα περί οικονομικής σταθερότητας και αναδεικνύει τη βαθιά κρίση που διαπερνά την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
γράφει ο “Αυτοδιοικητικός”
Οι αποφάσεις για έκτακτη προκαταβολή έξι εκατομμυρίων ευρώ στον Δήμο Αθηναίων, ενός εκατομμυρίου ευρώ στον Δήμο Παύλου Μελά και εξακοσίων χιλιάδων ευρώ στον Δήμο Πεντέλης δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Αντίθετα, είναι το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα ενός συστήματος που λειτουργεί στα όρια της οικονομικής εξάντλησης.
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή από τους αριθμούς. Όταν ένας Δήμος χρειάζεται να προεισπράξει μελλοντικούς πόρους για να καλύψει μισθοδοσίες, καύσιμα, ηλεκτροφωτισμό, καθαριότητα και βασικές λειτουργικές ανάγκες, τότε το πρόβλημα δεν είναι λογιστικό. Είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό.
Η ίδια η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει κρούσει επανειλημμένα τον κώδωνα του κινδύνου. Ο πρόεδρός της, Λάζαρος Κυρίζογλου, παρουσίασε μια εικόνα που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί. Το συνολικό λειτουργικό κόστος των Δήμων ανέρχεται πλέον στα 5,34 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι δεν ξεπερνούν τα 2,9 δισεκατομμύρια. Ένα χρηματοδοτικό κενό ύψους 2,44 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν μπορεί να καλυφθεί ούτε με λογιστικές αλχημείες ούτε με συνεχείς προκαταβολές.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική εάν συνυπολογιστεί η διαχρονική μη εφαρμογή των προβλέψεων του νόμου «Καλλικράτης». Οι Δήμοι υποστηρίζουν ότι οι θεσμοθετημένοι πόροι που δεν αποδόθηκαν τα προηγούμενα χρόνια ανέρχονται σε περίπου 8,3 δισεκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για μια εκκρεμότητα που διαχρονικά μεταφέρεται από κυβέρνηση σε κυβέρνηση, χωρίς ουσιαστική πολιτική βούληση επίλυσης.
Την ίδια στιγμή, οι υποχρεώσεις των Δήμων διογκώνονται συνεχώς. Το ενεργειακό κόστος έχει εκτοξευθεί, οι τιμές των καυσίμων εξακολουθούν να επιβαρύνουν δυσανάλογα τους δημοτικούς προϋπολογισμούς, οι αυξήσεις στις αποδοχές του προσωπικού δημιουργούν πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες, ενώ ο πληθωρισμός ανεβάζει το κόστος κάθε προμήθειας και κάθε δημοτικού έργου.
Παράλληλα, η οικονομική πίεση των νοικοκυριών περιορίζει σημαντικά την εισπραξιμότητα δημοτικών τελών και οφειλών. Οι Δήμοι καλούνται να διατηρήσουν κοινωνικές δομές, να ενισχύσουν την πολιτική προστασία, να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της κλιματικής κρίσης και να συντηρήσουν απαρχαιωμένες υποδομές, χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η κρίση αυτή συμπίπτει με την περίοδο κατάρτισης των προϋπολογισμών του 2027. Εάν οι οικονομικές ισορροπίες δεν αποκατασταθούν άμεσα, πολλοί Δήμοι θα αναγκαστούν είτε να περιορίσουν υπηρεσίες είτε να μεταθέσουν κρίσιμες επενδύσεις είτε να αυξήσουν την πίεση προς τους δημότες μέσω ανταποδοτικών τελών.
Η οικονομική αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παραμένει περισσότερο θεσμική διακήρυξη παρά πραγματικότητα. Όσο οι Δήμοι εξαρτώνται από έκτακτες εγκρίσεις και προκαταβολές για να επιβιώσουν, τόσο αποδυναμώνεται η αυτονομία τους και ενισχύεται η εξάρτησή τους από την κεντρική διοίκηση.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχουν χρήματα. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν υπάρχει πολιτική βούληση να στηριχθεί ουσιαστικά ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή αν θα συνεχιστεί η διαχείριση μιας κρίσης που κάθε χρόνο γίνεται βαθύτερη και ακριβότερη για τους πολίτες.
Συνολικά…
Η συνεχής προσφυγή των Δήμων σε προκαταβολές κρατικών επιχορηγήσεων αποτελεί καμπανάκι κινδύνου για ολόκληρο το μοντέλο χρηματοδότησης της ελληνικής Αυτοδιοίκησης. Η υποχρηματοδότηση, η μη απόδοση θεσμοθετημένων πόρων, η αύξηση του λειτουργικού κόστους και η διαρκής μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς αντίστοιχη οικονομική ενίσχυση συνθέτουν ένα περιβάλλον που απειλεί την εύρυθμη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών. Χωρίς γενναία αναθεώρηση της δημοσιονομικής πολιτικής απέναντι στους ΟΤΑ, η οικονομική ασφυξία θα μετατραπεί σε κρίση διοίκησης, με άμεσες συνέπειες στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών και στην ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών που παρέχουν οι Δήμοι.
