Σύνοψη: Το Πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση» επεκτείνεται στην Ήπειρο, καθώς επτά από τους οκτώ δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων και οι Δήμοι Σουλίου και Φιλιατών στη Θεσπρωτία εντάσσονται στη νέα φάση του μέτρου. Η πλατφόρμα αιτήσεων αναμένεται να ανοίξει τον Οκτώβριο, αφού προηγηθεί η έκδοση της ΚΥΑ που θα καθορίσει τους τελικούς όρους.
Η ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως τις 10.000 ευρώ. Στο υφιστάμενο μοντέλο, το ποσό συνδέεται με τον πληθυσμό του οικισμού και τη σύνθεση του νοικοκυριού. Η υφιστάμενη εφαρμογή προβλέπει επίσης πραγματική μεταφορά κύριας κατοικίας, ελάχιστη παραμονή τριών ετών και καταβολή της ενίσχυσης σε δύο δόσεις.
Για την Ήπειρο έχει ιδιαίτερη σημασία ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της υπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, δεν θα απαιτείται ήδη εξασφαλισμένη εργασία στον τόπο εγκατάστασης. Η στόχευση αφορά έτσι ένα ευρύτερο κοινό, από οικογένειες και ελεύθερους επαγγελματίες έως εργαζόμενους εξ αποστάσεως και Έλληνες του εξωτερικού.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, είναι αν το οικονομικό κίνητρο μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική και διατηρήσιμη πληθυσμιακή εγκατάσταση.
————-
Αναλυτικά…
Η Ήπειρος αποκτά πλέον θέση στον χάρτη του Προγράμματος «Μετεγκατάσταση», σε μια προσπάθεια της πολιτείας να συνδέσει το οικονομικό κίνητρο με την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης στις πιο ευάλωτες περιοχές της χώρας.
Η νέα φάση αφορά εννέα δήμους σε Ιωάννινα και Θεσπρωτία και συνοδεύεται από ενίσχυση που μπορεί να φτάσει τις 10.000 ευρώ για νοικοκυριά που θα επιλέξουν να εγκατασταθούν μόνιμα στην περιοχή.
Η έναρξη των αιτήσεων τοποθετείται μέσα στον Οκτώβριο. Προηγείται, ωστόσο, η έκδοση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης, η οποία θα καθορίσει τους τελικούς κανόνες εφαρμογής.
Ποιοι δήμοι της Ηπείρου εντάσσονται
Στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων εντάσσονται οι Δήμοι Κόνιτσας, Πωγωνίου, Ζαγορίου, Μετσόβου, Βορείων Τζουμέρκων, Δωδώνης και Ζίτσας.
Στη Θεσπρωτία προστίθενται οι Δήμοι Σουλίου και Φιλιατών.
Πρόκειται κυρίως για περιοχές όπου το δημογραφικό αποτύπωμα είναι ιδιαίτερα έντονο και η διατήρηση μόνιμου πληθυσμού αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών.
Η επιλογή των συγκεκριμένων περιοχών δεν αφορά μόνο τον αριθμό των κατοίκων. Συνδέεται με τη γενικότερη προσπάθεια να διατηρηθούν ενεργοί οικισμοί, να στηριχθούν οι τοπικές οικονομίες και να παραμείνουν σε λειτουργία βασικές υπηρεσίες.
Πώς λειτουργεί η οικονομική ενίσχυση
Το ποσό της ενίσχυσης φτάνει έως τις 10.000 ευρώ. Στο μοντέλο που ήδη εφαρμόζεται στον Έβρο, προβλέπονται 10.000 ευρώ για εγκατάσταση σε οικισμό έως 500 κατοίκους και 6.000 ευρώ για οικισμό με περισσότερους από 500 κατοίκους.
Στο δεύτερο σενάριο προβλέπεται προσαύξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο μέλος του νοικοκυριού, μέχρι το ανώτατο όριο των 10.000 ευρώ.
Το υφιστάμενο πρόγραμμα προβλέπει δύο ισόποσες καταβολές, με την πρώτη να συνδέεται με την έγκριση της αίτησης και τη δεύτερη με τη συμπλήρωση ενός έτους μόνιμης παραμονής. Για την Ήπειρο, οι λεπτομέρειες θα πρέπει να επιβεβαιωθούν από τη νέα ΚΥΑ.
Το στοιχείο που διευρύνει τους δικαιούχους
Ιδιαίτερη σημασία έχει η απόφαση να μην αποτελεί προϋπόθεση η ύπαρξη εργασίας στον τόπο της νέας κατοικίας.
Η διαφοροποίηση αυτή διευρύνει σημαντικά το δυνητικό κοινό. Ένας εργαζόμενος εξ αποστάσεως μπορεί να επιλέξει την εγκατάσταση χωρίς αλλαγή εργοδότη, ενώ ελεύθεροι επαγγελματίες μπορούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους από την περιφέρεια.
Το ίδιο ισχύει για ανθρώπους που διαθέτουν οικονομική δυνατότητα να μετακινηθούν και επιθυμούν να αναζητήσουν εργασία αφού εγκατασταθούν.
Η πολιτική αυτή μετατοπίζει το βάρος από την άμεση δημιουργία θέσης εργασίας στη δημιουργία πληθυσμιακής βάσης, πάνω στην οποία μπορεί να αναπτυχθεί οικονομική δραστηριότητα.
Από τον Έβρο στην Ήπειρο
Το πρόγραμμα ξεκίνησε από τον Έβρο και στη συνέχεια διευρύνθηκε σε άλλες περιοχές με έντονες δημογραφικές πιέσεις. Η λογική του είναι να χρησιμοποιηθεί ένα άμεσο οικονομικό κίνητρο για να μειωθεί το κόστος της απόφασης μιας οικογένειας ή ενός νοικοκυριού να εγκαταλείψει ένα μεγάλο αστικό κέντρο.
Στην υφιστάμενη εφαρμογή, το βασικό κριτήριο δεν είναι το εισόδημα. Η συμμετοχή συνδέεται με την πραγματική μεταφορά της κύριας κατοικίας και του κέντρου των βιοτικών δραστηριοτήτων.
Η επέκταση στην Ήπειρο προσθέτει μια ακόμη παράμετρο: την επιστροφή Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό. Το μέτρο μπορεί έτσι να λειτουργήσει όχι μόνο ως κίνητρο εσωτερικής μετακίνησης αλλά και ως ένα μικρό οικονομικό εργαλείο επαναπατρισμού.
Τα 10.000 ευρώ δεν λύνουν μόνα τους το δημογραφικό
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της παρέμβασης. Μια επιδότηση μπορεί να μειώσει το αρχικό κόστος μιας μετακόμισης, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τις προϋποθέσεις μιας βιώσιμης καθημερινότητας.
Για μια οικογένεια, η απόφαση εγκατάστασης εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα και το κόστος κατοικίας, την πρόσβαση σε σχολεία και υπηρεσίες υγείας, τις μετακινήσεις, την ποιότητα των τηλεπικοινωνιών, την απασχόληση και το συνολικό κόστος διαβίωσης.
Αν αυτά τα στοιχεία δεν υπάρχουν, το οικονομικό βοήθημα κινδυνεύει να λειτουργήσει ως προσωρινή ενίσχυση και όχι ως κίνητρο μόνιμης εγκατάστασης.
Το ζητούμενο επομένως δεν είναι μόνο πόσοι θα κάνουν αίτηση. Είναι πόσοι θα παραμείνουν στην περιοχή και μετά την ολοκλήρωση της περιόδου που συνδέεται με την ενίσχυση.
Συνολικά…
Η επέκταση του Προγράμματος «Μετεγκατάσταση» στην Ήπειρο αποτελεί μια διαφορετική προσέγγιση στο δημογραφικό πρόβλημα: αντί για ένα γενικό μέτρο, επιχειρεί να κατευθύνει πόρους σε συγκεκριμένες περιοχές που αντιμετωπίζουν απώλεια πληθυσμού.
Τα έως 10.000 ευρώ μπορούν να αποτελέσουν ουσιαστική βοήθεια για ένα νοικοκυριό που έχει ήδη αποφασίσει να αλλάξει τόπο κατοικίας. Δεν μπορούν, όμως, να αποτελέσουν από μόνα τους λόγο για μια οικογένεια να δημιουργήσει εκεί το μέλλον της.
Η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί επομένως σε δύο επίπεδα. Αρχικά, από το αν θα προσελκύσει νέους κατοίκους. Και στη συνέχεια, από το αν οι συγκεκριμένοι άνθρωποι θα βρουν στην Κόνιτσα, στο Πωγώνι, στο Ζαγόρι, στο Μέτσοβο, στα Βόρεια Τζουμέρκα, στη Δωδώνη, στη Ζίτσα, στο Σούλι ή στους Φιλιάτες τις συνθήκες που απαιτούνται για μια κανονική, σταθερή ζωή.
Η ΚΥΑ και οι τελικοί όροι του προγράμματος θα είναι το επόμενο κρίσιμο βήμα. Εκεί θα φανεί αν η οικονομική ενίσχυση θα συνοδευτεί από ένα πλαίσιο που μπορεί πράγματι να στηρίξει τη μόνιμη εγκατάσταση και όχι απλώς μια πρόσκαιρη μετακίνηση.
