Σύνοψη: Η κυβέρνηση προχωρά στην ενεργοποίηση νέας πρόσκλησης ύψους 480 εκατ. ευρώ μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027 για την ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών αποβλήτων. Η δράση απευθύνεται στους ΦΟΔΣΑ και περιλαμβάνει τη δημιουργία και αναβάθμιση Μονάδων Ανάκτησης και Ανακύκλωσης, την ολοκλήρωση υποδομών ΧΥΤΥ, την ενίσχυση της χωριστής συλλογής αποβλήτων και την ανάπτυξη υποστηρικτικών εγκαταστάσεων. Στόχος είναι η επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων ανακύκλωσης, η μείωση της ταφής απορριμμάτων και η ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.
————
Αναλυτικά…
Η διαχείριση των απορριμμάτων παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα, τόσο σε περιβαλλοντικό όσο και σε αναπτυξιακό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσαν την έκδοση νέας πρόσκλησης χρηματοδότησης ύψους 480 εκατ. ευρώ μέσω του Προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027» του ΕΣΠΑ.
Η πρωτοβουλία, που φέρει τον τίτλο «Ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών αποβλήτων για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας στις Περιφέρειες της χώρας», εντάσσεται στη συνολική στρατηγική μετάβασης της Ελλάδας σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο διαχείρισης πόρων, εναρμονισμένο με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την πράσινη ανάπτυξη.
Η πρόσκληση απευθύνεται στους διαχειριστικά επαρκείς Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ), οι οποίοι διαθέτουν εγκεκριμένα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής από το ΥΠΕΝ. Η χρηματοδότηση καλύπτει ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων, από την κατασκευή νέων Μονάδων Ανάκτησης και Ανακύκλωσης έως την προμήθεια εξοπλισμού για τη χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, ανακυκλώσιμων υλικών, πράσινων και ογκωδών απορριμμάτων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σταδιακή μετατροπή των υφιστάμενων Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) σε Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ). Η αλλαγή αυτή δεν είναι μόνο ονοματολογική. Αντανακλά τη μετατόπιση της φιλοσοφίας από τη διαχείριση των απορριμμάτων ως «πρόβλημα» στη διαχείρισή τους ως «πόρο» που μπορεί να επανεισαχθεί στην οικονομική δραστηριότητα μέσω της ανακύκλωσης και της ανάκτησης υλικών.
Παράλληλα, η πρόσκληση προβλέπει την ολοκλήρωση έργων Χώρων Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ), με αυστηρή προϋπόθεση ότι θα εξυπηρετούν αποκλειστικά τα υπολείμματα επεξεργασίας και όχι ανεπεξέργαστα απορρίμματα. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνδέεται με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για δραστική μείωση της ταφής αποβλήτων, έναν τομέα στον οποίο η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει υστέρηση σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της χωριστής συλλογής αποκτά κομβικό ρόλο. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η επιτυχία κάθε συστήματος ανακύκλωσης εξαρτάται κυρίως από τον βαθμό διαλογής στην πηγή. Όσο καλύτερα διαχωρίζονται τα υλικά από τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες υπηρεσίες, τόσο μεγαλύτερα είναι τα ποσοστά ανάκτησης και τόσο χαμηλότερο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Η χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής και τους εθνικούς πόρους αναμένεται να δώσει σημαντική ώθηση στις Περιφέρειες, οι οποίες καλούνται να επιτύχουν τους στόχους των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων. Η προθεσμία υποβολής προτάσεων έως τις 30 Απριλίου 2027 παρέχει τον απαιτούμενο χρόνο ωρίμανσης των έργων και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έναν νέο κύκλο επενδύσεων στις περιβαλλοντικές υποδομές της χώρας.
Συνολικά…
Η νέα πρόσκληση των 480 εκατ. ευρώ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις που έχουν σχεδιαστεί τα τελευταία χρόνια στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων. Η επιτυχία της, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο από την απορρόφηση των πόρων αλλά κυρίως από τη λειτουργική αποτελεσματικότητα των έργων και τη συμμετοχή των πολιτών στη χωριστή συλλογή. Εφόσον οι υποδομές συνδυαστούν με περιβαλλοντική εκπαίδευση, τεχνολογική αναβάθμιση και ισχυρή τοπική διακυβέρνηση, η Ελλάδα μπορεί να επιταχύνει τη μετάβασή της στην κυκλική οικονομία, να μειώσει τα πρόστιμα για περιβαλλοντικές παραβάσεις και να δημιουργήσει ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης για τις επόμενες δεκαετίες.
