Σύνοψη: Ο Γιάννης Κωνσταντάτος ξέρει καλά το παιχνίδι της αυτοδιοικητικής επικοινωνίας. Και αυτή τη φορά αποφάσισε να το ανεβάσει κατηγορία. Ο Δήμαρχος Ελληνικού–Αργυρούπολης ανακοίνωσε, μέσα από την προσωπική του σελίδα στο facebook, ένα υπερ-φιλόδοξο πακέτο έξι μέτρων για την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας, με έναρξη από 1η Ιανουαρίου 2027. Προβλέπονται επίδομα 1.000-3.000 ευρώ ανά γέννηση, απαλλαγή δημοτικών τελών, δωρεάν τροφεία σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, δωρεάν δραστηριότητες και πακέτο βασικών αγαθών για νεογέννητα.
Η εξαγγελία έρχεται μετά την αναφερόμενη πτώση των γεννήσεων στον δήμο από περίπου 500 το 2014 σε 250 το 2025.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στη θεσμική υποσημείωση: το πακέτο δεν αποτελεί ακόμη δημοτική απόφαση. Η προς το παρόν ανύπαρκτη εγκριτική απόφαση, οι λεπτομέρειες, τα εισοδηματικά κριτήρια, τα δικαιολογητικά, το δημοσιονομικό κόστος και οι όροι εφαρμογής θα πρέπει να περάσουν και να εγκριθούν από το Δημοτικό Συμβούλιο και τον προβλεπόμενο έλεγχο.
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό αυτοδιοικητικό ρεπορτάζ: άλλο η εξαγγελία, άλλο η απόφαση και άλλο η εφαρμογή.
———-
Αναλυτικά…
Το «πακέτο» ήρθε πριν από την απόφαση
Ο Γιάννης Κωνσταντάτος ξέρει καλά το παιχνίδι της αυτοδιοικητικής επικοινωνίας. Και αυτή τη φορά αποφάσισε να το ανεβάσει κατηγορία.
Ο Δήμαρχος Ελληνικού–Αργυρούπολης ανακοίνωσε μέσα από την προσωπική του σελίδα στο facebook, ένα ένα υπερ-φιλόδοξο πακέτο έξι μέτρων για το δημογραφικό, το οποίο, αν τελικά περάσει από όλα τα θεσμικά στάδια και εφαρμοστεί όπως εξαγγέλθηκε, πράγματι δεν είναι αμελητέο.
Έως 3.000 ευρώ για κάθε νέο παιδί. Απαλλαγή δημοτικών τελών. Δωρεάν τροφεία. Δωρεάν δημιουργική απασχόληση. Δωρεάν πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες. Και ένα πακέτο βασικών αγαθών για το νεογέννητο.
Με άλλα λόγια, ο δήμος αποφάσισε να απαντήσει στην υπογεννητικότητα βάζοντας στο τραπέζι το πορτοφόλι του.
Μόνο που υπάρχει μια μικρή, αλλά καθόλου ασήμαντη λεπτομέρεια: το Δημοτικό Συμβούλιο δεν έχει ακόμη αποφασίσει. Και αυτό αλλάζει αρκετά την εικόνα.
- Από το Facebook στο ΦΕΚ της αυτοδιοίκησης
Η εξαγγελία είναι πολιτικά εντυπωσιακή. Η εφαρμογή, όμως, είναι άλλο έργο.
Ο ίδιος ο σχεδιασμός παραπέμπει σε επόμενη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, όπου θα κριθούν οι λεπτομέρειες. Εκεί θα φανεί ποιοι πραγματικά δικαιούνται τα χρήματα, ποια εισοδηματικά όρια θα ισχύουν, ποια δικαιολογητικά θα απαιτούνται και, κυρίως, πόσο θα κοστίζει κάθε χρόνο η συγκεκριμένη πολιτική.
Γιατί το «έως 3.000 ευρώ» ακούγεται υπέροχα σε μια ανάρτηση. Στον προϋπολογισμό, όμως, συνοδεύεται από αριθμούς. Και οι αριθμοί δεν κάνουν likes.
Το δημογραφικό πρόβλημα είναι υπαρκτό. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η δημοτική αρχή, οι γεννήσεις φέρονται να έχουν υποχωρήσει από περίπου 500 το 2014 σε 250 το 2025, δηλαδή κατά περίπου 50%.
Αυτό δεν είναι επικοινωνιακό εύρημα. Είναι σοβαρό καμπανάκι για σχολεία, παιδικούς σταθμούς, αγορά εργασίας και τη μελλοντική κοινωνική σύνθεση της πόλης.
- Το δύσκολο μέρος αρχίζει τώρα
Η ουσία, επομένως, δεν είναι αν ο Κωνσταντάτος ανακοίνωσε ένα «μεγάλο πακέτο». Το ανακοίνωσε.
Το ερώτημα είναι αν μπορεί να το κάνει βιώσιμο δημοτικό πρόγραμμα.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει εργαλεία κοινωνικής πολιτικής, αλλά δεν διαθέτει απεριόριστο ταμείο. Τα ανταποδοτικά τέλη, οι κοινωνικές δομές και οι δημοτικές υπηρεσίες λειτουργούν μέσα σε συγκεκριμένο θεσμικό και δημοσιονομικό πλαίσιο.
Δεν αρκεί, λοιπόν, να ειπωθεί «δωρεάν». Πρέπει να υπάρχει και ο λογαριασμός του «ποιος πληρώνει».
Άλλοι δήμοι έχουν ήδη κινηθεί σε αντίστοιχη κατεύθυνση. Ο Δήμος Αθηναίων, για παράδειγμα, έχει θεσπίσει απαλλαγή από τέλη καθαριότητας και φωτισμού για συγκεκριμένες κατηγορίες οικογενειών που αποκτούν παιδί, με εισοδηματικά και άλλα κριτήρια.
Άρα το εργαλείο δεν είναι εξωτικό. Η πρόκληση είναι η κλίμακα και ο σχεδιασμός του.
- Το πολιτικό στοίχημα του δημάρχου
Ο Κωνσταντάτος έχει επιλέξει να βάλει το όνομά του πάνω από μια από τις πιο δύσκολες πολιτικές συζητήσεις της εποχής. Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα.
Αν το πρόγραμμα ψηφιστεί, χρηματοδοτηθεί και λειτουργήσει χωρίς αστερίσκους, θα έχει δημιουργήσει ένα αξιοσημείωτο μοντέλο τοπικής δημογραφικής πολιτικής.
Αν όμως μείνει στις εξαγγελίες, στα βίντεο και στα πανηγυρικά δελτία, τότε θα έχουμε ακόμη μία αυτοδιοικητική παράσταση όπου η επικοινωνία έτρεξε αρκετές εβδομάδες μπροστά από τη διοίκηση.
Και αυτό είναι το σημείο όπου το χειροκρότημα πρέπει να περιμένει. Γιατί στο δημογραφικό δεν γεννιούνται παιδιά με δελτία Τύπου. Γεννιούνται όταν μια οικογένεια αισθάνεται ότι μπορεί να τα μεγαλώσει. Και αυτή η εμπιστοσύνη κοστίζει πολύ περισσότερο από 3.000 ευρώ.
Συνολικά…
Η εξαγγελία του Γιάννη Κωνσταντάτου έχει ένα αναμφισβήτητο πλεονέκτημα: βάζει το δημογραφικό στο κέντρο της τοπικής πολιτικής συζήτησης και επιχειρεί να μετατρέψει ένα εθνικό πρόβλημα σε συγκεκριμένη δημοτική παρέμβαση. Τα μέτρα δεν περιορίζονται στο επίδομα γέννησης, αλλά αγγίζουν τέλη, προσχολική φροντίδα, δημιουργική απασχόληση, αθλητισμό, πολιτισμό και βασικές ανάγκες του νεογέννητου.
Η μεγάλη δοκιμασία, ωστόσο, ξεκινά μετά την κάμερα και την ανάρτηση.
Το Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να αποφασίσει, οι υπηρεσίες να εξειδικεύσουν τους όρους και ο δήμος να αποδείξει ότι διαθέτει τη δημοσιονομική δυνατότητα να υποστηρίξει το πρόγραμμα σε βάθος χρόνου. Η εμπειρία άλλων δήμων δείχνει ότι τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να θεσμοθετηθούν, αλλά συνήθως συνοδεύονται από σαφή κριτήρια και ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Επομένως, ο Κωνσταντάτος έχει κάθε λόγο να διεκδικεί τα πολιτικά εύσημα για την πρωτοβουλία. Όχι όμως ακόμη και το τελικό αποτέλεσμα.
Αυτό θα κριθεί όταν η εξαγγελία αφήσει το Facebook, περάσει από το Δημοτικό Συμβούλιο, συναντήσει τον προϋπολογισμό και φτάσει τελικά στην πόρτα μιας πραγματικής οικογένειας.
Εκεί θα φανεί αν πρόκειται για πολιτική καινοτομία ή απλώς για άλλη μία πολύ εντυπωσιακή ανακοίνωση.
