Σύνοψη: Η απόρριψη από το Συμβούλιο της Επικρατείας της προσφυγής του Δήμου Ηρακλείου Αττικής αίρει το βασικό δικαστικό εμπόδιο για την επέκταση της Λεωφόρου Κύμης προς τον κόμβο Καλυφτάκη. Η εξέλιξη επιτρέπει να προχωρήσει η διαδικασία του διαγωνισμού, ο οποίος είχε ξεκινήσει το 2022 και συνδέθηκε με το σχήμα ΤΕΡΝΑ – ΑΚΤΩΡ.
Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα μεταφέρεται πλέον στο οικονομικό πεδίο. Ο αρχικός προϋπολογισμός, περίπου 350 εκατ. ευρώ, έχει αυξηθεί σημαντικά, ενώ η αρχική προσδοκία χρηματοδότησης από ευρωπαϊκούς πόρους για οδικές υποδομές δεν φαίνεται να αποτελεί πλέον εύκολη λύση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται έτσι η αναζήτηση εναλλακτικού μοντέλου χρηματοδότησης, μεταξύ άλλων μέσω της παραχώρησης της Αττικής Οδού. Πρόκειται, όμως, για επιλογή που θα απαιτούσε θεσμικές και συμβατικές προσαρμογές.
————
Αναλυτικά…
Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τη Λεωφόρο Κύμης αλλάζει το τοπίο γύρω από ένα από τα μεγαλύτερα οδικά έργα που σχεδιάζονται σήμερα στο βόρειο Λεκανοπέδιο. Η προσφυγή του Δήμου Ηρακλείου Αττικής απορρίφθηκε και μαζί της απομακρύνεται ένα σημαντικό δικαστικό εμπόδιο που κρατούσε σε εκκρεμότητα την εξέλιξη του διαγωνισμού.
Η εξέλιξη, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με άμεση έναρξη εργασιών. Το πραγματικό δύσκολο κεφάλαιο για τη Λεωφόρο Κύμης βρίσκεται πλέον στη χρηματοδότηση.
- Τι αλλάζει μετά την απόφαση του ΣτΕ
Ο Δήμος Ηρακλείου είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη ζητώντας διαφορετική αντιμετώπιση της χάραξης στο τμήμα που διέρχεται από τον αστικό ιστό. Στο επίκεντρο βρίσκονταν η πρόσθετη υπογειοποίηση κατά 330 μέτρα, οι συνδέσεις των οδών Πλαπούτα και Βύρωνος με τη Λεωφόρο Κύμης, αλλά και η δημιουργία κοινόχρηστων χώρων και πρασίνου πάνω από τα υπογειοποιημένα τμήματα.
Η δικαστική εκκρεμότητα πλέον κλείνει, επιτρέποντας στην Πολιτεία να επανεξετάσει τα επόμενα βήματα για την ολοκλήρωση του διαγωνισμού. Το έργο είχε δημοπρατηθεί το 2022 και στο στάδιο των οικονομικών προσφορών είχε προκύψει ως μειοδότης το σχήμα ΤΕΡΝΑ – ΑΚΤΩΡ.
- Το κόστος είναι πλέον το μεγάλο πρόβλημα
Η οικονομική διάσταση, όμως, έχει αλλάξει αισθητά από την εποχή της δημοπράτησης. Ο αρχικός προϋπολογισμός βρισκόταν περίπου στα 350 εκατ. ευρώ, ενώ οι νεότερες εκτιμήσεις ανεβάζουν το απαιτούμενο ποσό περίπου στα 435 εκατ. ευρώ.
Η διαφορά δεν είναι απλώς λογιστική. Σε ένα περιβάλλον όπου τα μεγάλα δημόσια έργα διεκδικούν περιορισμένους ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, η εξασφάλιση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ αποτελεί προϋπόθεση για να μετατραπεί ένας διαγωνισμός σε εργοτάξιο.
Η αρχική κατεύθυνση για χρηματοδότηση μέσω του ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Αττικής έχει καταστεί ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι διαθέσιμες ευρωπαϊκές δυνατότητες για νέα οδικά έργα δεν προσφέρουν πλέον την ίδια ευχέρεια.
- Στο τραπέζι η Αττική Οδός
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον το σενάριο σύνδεσης του έργου με την παραχώρηση της Αττικής Οδού. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έχει αναλάβει τη νέα παραχώρηση της Αττικής Οδού για 25 χρόνια, γεγονός που δημιουργεί ένα διαφορετικό θεσμικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο για την εξέταση πιθανών επεκτάσεων. Η σχετική σύμβαση παραχώρησης κυρώθηκε με νόμο και περιλαμβάνει συγκεκριμένους όρους για τη λειτουργία, τη χρηματοδότηση και την εκμετάλλευση του αυτοκινητοδρόμου.
Μια τέτοια λύση, πάντως, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη. Θα απαιτούσε συμβατικές προσαρμογές και τις αναγκαίες θεσμικές εγκρίσεις, ενώ παραμένει ανοικτό το οικονομικό μοντέλο με το οποίο θα μπορούσε να υλοποιηθεί η επέκταση.
- Έργο με ευρύτερη κυκλοφοριακή σημασία
Η επέκταση προβλέπει σύνδεση της Αττικής Οδού με την Εθνική Οδό μέσω του κόμβου Καλυφτάκη, σε έναν άξονα περίπου 3,8 χιλιομέτρων, με σημαντικά τεχνικά έργα, μεταξύ των οποίων σήραγγες, γέφυρες και παρεμβάσεις στο τοπικό οδικό δίκτυο. Ο σχεδιασμός έχει ως βασικό στόχο να μεταφέρει μέρος της κυκλοφορίας που σήμερα επιβαρύνει το δίκτυο της βόρειας Αθήνας και ιδιαίτερα τις συνδέσεις με τον Κηφισό.
Εφόσον υλοποιηθεί, θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες νέες παρεμβάσεις στον οδικό χάρτη της Αττικής. Το ζητούμενο, όμως, πλέον δεν είναι μόνο αν το έργο μπορεί να κατασκευαστεί τεχνικά ή αν ο διαγωνισμός μπορεί να ολοκληρωθεί. Είναι κυρίως με ποιο χρηματοδοτικό και θεσμικό μοντέλο μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
Συνολικά…
Η απόφαση του ΣτΕ αποτελεί σαφή διοικητική και δικαστική εξέλιξη για τη Λεωφόρο Κύμης, αλλά δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα που έχει μπροστά του το έργο. Η δικαστική εκκρεμότητα υποχωρεί και η διαδικασία του διαγωνισμού μπορεί να κινηθεί ξανά, όμως το χρηματοδοτικό κενό παραμένει.
Αυτό είναι και το σημείο που θα κρίνει την επόμενη ημέρα. Η μετάβαση από έναν προϋπολογισμό της τάξης των 350 εκατ. ευρώ σε εκτίμηση περίπου 435 εκατ. ευρώ αυξάνει την πίεση για ένα αξιόπιστο μοντέλο χρηματοδότησης, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκοί πόροι για νέες οδικές υποδομές είναι περισσότερο περιορισμένοι.
Το ενδεχόμενο αξιοποίησης της παραχώρησης της Αττικής Οδού προσφέρει μία διαφορετική κατεύθυνση, αλλά δεν αποτελεί αυτοματοποιημένη λύση. Χρειάζονται συγκεκριμένες αποφάσεις, συμβατικές προσαρμογές και θεσμικές εγκρίσεις. Συνεπώς, η απόφαση του ΣτΕ ανοίγει μια πόρτα· το αν πίσω από αυτήν θα υπάρξει τελικά εργοτάξιο θα εξαρτηθεί από το χρηματοδοτικό μοντέλο που θα επιλεγεί.
