Σύνοψη: Η Νότια Κέρκυρα τέθηκε σε τρίμηνη κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της σοβαρής συσσώρευσης απορριμμάτων, σε μια εξέλιξη που επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαχρονικές αδυναμίες του συστήματος διαχείρισης αποβλήτων στην περιοχή. Η άμεση αντιμετώπιση συνδέεται με τη μεταφορά απορριμμάτων στη Δυτική Μακεδονία, καθώς στις αρχές Σεπτεμβρίου εγκρίθηκε συμφωνία για συνολικά 7.300 τόνους, εκ των οποίων 4.000 τόνοι αφορούν το 2026 και 3.300 το 2027.
Η σημερινή κρίση, ωστόσο, δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Προηγούμενες συμβάσεις είχαν ήδη προβλέψει τη μεταφορά απορριμμάτων εκτός Κέρκυρας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα διαγωνισμό του Δήμου Νότιας Κέρκυρας ύψους άνω των 2,6 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ για μεταφόρτωση και μεταφορά αποβλήτων στον ΧΥΤΑ Παλαίρου.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι διπλό: να αποκατασταθεί άμεσα η καθαριότητα και, παράλληλα, να υπάρξει σταθερή υποδομή και θεσμικός σχεδιασμός ώστε η «έκτακτη ανάγκη» να μην εξελίσσεται σε επαναλαμβανόμενο μοντέλο διαχείρισης.
————–
Αναλυτικά…
Η έκτακτη ανάγκη είναι το αποτέλεσμα, όχι η αρχή της ιστορίας
Η Νότια Κέρκυρα βρίσκεται για ακόμη μία φορά αντιμέτωπη με το ίδιο δύσκολο ερώτημα: τι γίνεται όταν τα απορρίμματα παράγονται καθημερινά, αλλά το σύστημα που πρέπει να τα παραλάβει και να τα διαχειριστεί δεν μπορεί να ανταποκριθεί;
Η επίσημη κήρυξη του Δήμου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τρεις μήνες αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος, καθώς η συσσώρευση απορριμμάτων έχει δημιουργήσει συνθήκες που πλέον υπερβαίνουν τα όρια μιας συνηθισμένης δυσλειτουργίας της υπηρεσίας καθαριότητας.
Στην πράξη, η έκτακτη ανάγκη λειτουργεί ως μηχανισμός για να αντιμετωπιστεί άμεσα το αδιέξοδο. Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της λύση στο πρόβλημα της διαχείρισης των απορριμμάτων.
- Από την Κέρκυρα στη Δυτική Μακεδονία
Η πιο χαρακτηριστική εξέλιξη των τελευταίων ημερών είναι η δρομολόγηση μεταφοράς σημαντικών ποσοτήτων απορριμμάτων προς τις εγκαταστάσεις της ΔΙΑΔΥΜΑ στη Δυτική Μακεδονία.
Στις 2 Σεπτεμβρίου εγκρίθηκε ομόφωνα από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΙΑΔΥΜΑ η υπογραφή προγραμματικής σύμβασης με τον Δήμο Νότιας Κέρκυρας για συνολικά 7.300 τόνους. Η συμφωνία προβλέπει 4.000 τόνους μέσα στο 2026 και ακόμη 3.300 τόνους το 2027.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Δείχνει ότι η διαχείριση των απορριμμάτων της Νότιας Κέρκυρας εξακολουθεί να στηρίζεται σε διαδημοτικές και διαπεριφερειακές λύσεις, με τα απόβλητα να μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις μέχρι να βρεθεί διαθέσιμη υποδομή τελικής διαχείρισης. Δεν πρόκειται, άλλωστε, για καινούργια πρακτική.
- Οι παλιές συμβάσεις και το κόστος της προσωρινότητας
Ο Δήμος Νότιας Κέρκυρας είχε ήδη προχωρήσει τα προηγούμενα χρόνια σε διαγωνιστικές διαδικασίες για τη μεταφόρτωση και μεταφορά των αστικών στερεών αποβλήτων. Σε σχετική διακήρυξη προβλεπόταν μεταφορά στον ΧΥΤΑ Παλαίρου, με εκτιμώμενη αξία 2,602 εκατ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ και προαίρεσης.
Παράλληλα, δημόσια έγγραφα και προηγούμενες διαδικασίες δείχνουν ότι η μεταφορά απορριμμάτων εκτός Κέρκυρας έχει εξελιχθεί σε επαναλαμβανόμενη ανάγκη. Το οικονομικό σκέλος επομένως δεν είναι δευτερεύον: κάθε λύση μεταφοράς συνεπάγεται κόστος συλλογής, μεταφόρτωσης, θαλάσσιας ή χερσαίας μεταφοράς και τελικής διαχείρισης.
Το ερώτημα είναι ποιος πληρώνει τελικά το κόστος αυτής της αλυσίδας και, κυρίως, αν η συγκεκριμένη δαπάνη οδηγεί σε μόνιμη υποδομή ή απλώς αγοράζει χρόνο.
- Η κρίση που δεν περιορίζεται στους κάδους
Η εικόνα των συσσωρευμένων απορριμμάτων έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στην τοπική κοινωνία. Το Επιμελητήριο Κέρκυρας έχει επισημάνει ότι η κατάσταση επηρεάζει όχι μόνο τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, αλλά και τη λειτουργία των επιχειρήσεων και την εικόνα της περιοχής σε περίοδο αυξημένης τουριστικής δραστηριότητας.
Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της υπόθεσης. Για έναν τουριστικό προορισμό, η διαχείριση των απορριμμάτων δεν είναι απλώς υπηρεσία καθημερινότητας. Είναι μέρος της οικονομικής λειτουργίας του τόπου.
Η Κέρκυρα έχει ήδη γνωρίσει περιόδους κατά τις οποίες η μεταφορά απορριμμάτων στην ηπειρωτική Ελλάδα αποτέλεσε αναγκαστική λύση. Το 2020-2021, μάλιστα, είχαν προηγηθεί θεσμικοί και ελεγκτικοί έλεγχοι για τη μεταφορά απορριμμάτων προς την Κοζάνη.
- Η πραγματική δοκιμασία αρχίζει μετά την αποκομιδή
Η απομάκρυνση των απορριμμάτων από τους δρόμους είναι η άμεση προτεραιότητα. Η ουσία, όμως, βρίσκεται στην επόμενη ημέρα.
Η τρίμηνη περίοδος έκτακτης ανάγκης πρέπει να λειτουργήσει ως χρόνος για αποφάσεις και όχι ως απλή παράταση της ίδιας πρακτικής. Γιατί αν μετά την ολοκλήρωση των μεταφορών επιστρέψει το ίδιο αδιέξοδο, η σημερινή κρίση θα έχει απλώς μετατεθεί χρονικά.
Και τότε το πρόβλημα δεν θα είναι πια τα σκουπίδια στους δρόμους. Θα είναι η αδυναμία του συστήματος να προβλέψει πού θα πάνε τα επόμενα σκουπίδια.
Συνολικά…
Η υπόθεση της Νότιας Κέρκυρας αποκαλύπτει μια αντίφαση που πλέον δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Από τη μία πλευρά, υπάρχει ανάγκη άμεσης αποσυμφόρησης της πόλης και προστασίας της δημόσιας υγείας. Από την άλλη, η λύση που επιστρατεύεται βασίζεται και πάλι στη μεταφορά απορριμμάτων εκτός νησιού.
Η συμφωνία για 7.300 τόνους προς τη Δυτική Μακεδονία δίνει ένα πρακτικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της τρέχουσας πίεσης, δεν απαντά όμως από μόνη της στο διαρθρωτικό ζήτημα.
Και αυτό είναι το βασικό πολιτικό και διοικητικό διακύβευμα της επόμενης ημέρας: να μη χρησιμοποιηθεί η έκτακτη ανάγκη ως υποκατάστατο του σχεδιασμού.
Το ιστορικό των προηγούμενων συμβάσεων, των μεταφορών προς άλλες περιοχές και των επαναλαμβανόμενων παρεμβάσεων δείχνει ότι το ζήτημα έχει διάρκεια.
Η πραγματική επιτυχία, συνεπώς, δεν θα μετρηθεί μόνο από το πόσο γρήγορα θα αδειάσουν οι δρόμοι. Θα κριθεί από το αν η Νότια Κέρκυρα θα αποκτήσει ένα σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων που να μπορεί να λειτουργεί χωρίς να χρειάζεται κάθε τόσο μια νέα «έκτακτη» λύση.
