Σύνοψη: Η αναβάθμιση του Ξενώνα Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών του Δήμου Πειραιά τέθηκε στο επίκεντρο της επίσκεψης της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενας Ράπτη. Ο δήμαρχος Γιάννης Μώραλης έθεσε ζητήματα χρηματοδότησης, στελέχωσης και βελτίωσης των παρεχόμενων υπηρεσιών. Παράλληλα, συζητήθηκε η δημιουργία δύο μικρότερων δομών, ώστε να διευρυνθεί η δυνατότητα άμεσης και 24ωρης διαχείρισης περιστατικών και να εξεταστεί η φιλοξενία μητέρων με αγόρια έως 18 ετών.
———
Αναλυτικά…
Στο επίκεντρο η επόμενη ημέρα του ξενώνα στον Πειραιά
Η λειτουργία των δομών προστασίας για γυναίκες που βρίσκονται αντιμέτωπες με τη βία δεν αφορά μόνο την εξασφάλιση ενός ασφαλούς χώρου διαμονής. Προϋποθέτει προσωπικό, σταθερή χρηματοδότηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και δυνατότητα άμεσης ανταπόκρισης όταν ένα περιστατικό δεν μπορεί να περιμένει. Αυτό το ευρύτερο πλαίσιο βρέθηκε στο επίκεντρο της επίσκεψης της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενας Ράπτη στον Ξενώνα Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών του Δήμου Πειραιά.
Την υφυπουργό υποδέχθηκε ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, ενώ στη συνάντηση συμμετείχαν ο αντιδήμαρχος Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών Γιώργος Βίτσας, η πρόεδρος της Ε΄ Δημοτικής Κοινότητας Παναγιώτα Βοϊδονικόλα – Θειακούλη και στελέχη του ξενώνα και των κοινωνικών υπηρεσιών.
- Το κρίσιμο ζήτημα των υποδομών και της στελέχωσης
Στο τραπέζι τέθηκε η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της δομής, τόσο σε επίπεδο υποδομών όσο και σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού και υπηρεσιών. Ο Γιάννης Μώραλης ζήτησε την εξασφάλιση πρόσθετων πόρων, με το επιχείρημα ότι η αποτελεσματικότητα ενός ξενώνα δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα κλινών, αλλά από το σύνολο των υπηρεσιών που μπορούν να ενεργοποιηθούν για μια γυναίκα και τα παιδιά της.
Το ζήτημα έχει και ευρύτερη θεσμική διάσταση. Το εθνικό Δίκτυο Δομών για γυναίκες θύματα βίας περιλαμβάνει σήμερα 20 ξενώνες, εκ των οποίων 18 λειτουργούν με ευθύνη δήμων και δύο μέσω του ΕΚΚΑ, παράλληλα με τα Συμβουλευτικά Κέντρα και τη γραμμή SOS 15900.
Πρόκειται, συνεπώς, για ένα μοντέλο στο οποίο η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει ουσιαστικό ρόλο, αλλά η βιωσιμότητα των δομών συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα της δημόσιας χρηματοδότησης και τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού.
- Η ηλικία των αγοριών ανοίγει μια δύσκολη συζήτηση
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η πρόταση για τη δυνατότητα φιλοξενίας μητέρων μαζί με ανήλικα αγόρια έως την ενηλικίωσή τους. Στο υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας των δημοτικών ξενώνων προβλέπεται διαφορετικό ηλικιακό όριο για αγόρια και κορίτσια. Ο σχετικός οδηγός της Γενικής Γραμματείας Ισότητας αναφέρει φιλοξενία παιδιών έως 18 ετών όταν πρόκειται για κορίτσια και έως 12 ετών όταν πρόκειται για αγόρια.
Η πρόβλεψη αυτή δημιουργεί ένα πρακτικό κενό σε περιπτώσεις όπου μια μητέρα χρειάζεται να απομακρυνθεί άμεσα από ένα κακοποιητικό περιβάλλον, αλλά έχει μαζί της αγόρι μεγαλύτερης ηλικίας. Η αντιμετώπιση του ζητήματος δεν είναι απλώς διοικητική: συνδέεται με την ασφάλεια της οικογένειας και με την ανάγκη να μην υποχρεώνεται μια γυναίκα να επιλέξει ανάμεσα στη δική της προστασία και στην παραμονή μαζί με το παιδί της.
- Δύο μικρότερες δομές στο τραπέζι
Σε αυτό το σημείο εντάσσεται η πρόταση για τη δημιουργία δύο επιπλέον, μικρότερων δομών από τον Δήμο Πειραιά, σε συνεργασία με το αρμόδιο υπουργείο. Στόχος είναι να λειτουργούν συμπληρωματικά προς τον υφιστάμενο ξενώνα, παρέχοντας δυνατότητα άμεσης και 24ωρης διαχείρισης έκτακτων περιστατικών.
Η λογική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ανάγκες προστασίας δεν εμφανίζονται μόνο εντός του ωραρίου των υπηρεσιών. Το ΕΚΚΑ, για παράδειγμα, περιγράφει δομές επείγουσας φιλοξενίας με δυνατότητα άμεσης εισαγωγής και λειτουργία σε 24ωρη βάση, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της επιχειρησιακής ετοιμότητας στο σύστημα προστασίας.
Παράλληλα, η πολιτεία έχει επενδύσει και σε συμπληρωματικές λύσεις, όπως πιλοτικό πρόγραμμα ασφαλούς μετακίνησης γυναικών που φιλοξενούνται σε δομές της Αττικής προς υπηρεσίες υγείας, ψυχοκοινωνικής και νομικής υποστήριξης.
- Από την ασφαλή διαμονή στην επανένταξη
Η ουσία, τελικά, βρίσκεται πέρα από τη φιλοξενία. Οι ξενώνες αποτελούν μέρος μιας αλυσίδας κοινωνικής προστασίας που πρέπει να συνδέει την άμεση ασφάλεια με τη συμβουλευτική, τη νομική υποστήριξη, την ψυχοκοινωνική φροντίδα και τη σταδιακή αυτονόμηση.
Η πρόσβαση σε προνοιακά εργαλεία αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα. Το υπουργείο αναφέρει ότι φιλοξενούμενες σε ξενώνες γυναικών θυμάτων βίας μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να εντάσσονται στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.
Η συζήτηση στον Πειραιά μεταφέρει έτσι το βάρος από τη διαχείριση ενός υφιστάμενου ξενώνα στον σχεδιασμό ενός πιο ευέλικτου τοπικού δικτύου προστασίας. Το επόμενο βήμα θα είναι να αποσαφηνιστούν οι δυνατότητες χρηματοδότησης, το μοντέλο λειτουργίας και το θεσμικό πλαίσιο των νέων δομών.
Ο Δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, δήλωσε:
«Στον Δήμο Πειραιά έχουμε αποδείξει στην πράξη ότι η κοινωνική πολιτική αποτελεί σταθερή προτεραιότητα. Πριν από 13 χρόνια δημιουργήσαμε τον Ξενώνα Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών, ως ο πρώτος δήμος στη χώρα που προχώρησε στη δημιουργία μιας τέτοιας δημοτικής δομής και σήμερα αποτελεί έναν πρότυπο χώρο προστασίας, φιλοξενίας και ουσιαστικής στήριξης γυναικών και παιδιών που έχουν βιώσει τη βία.
Στόχος μας δεν είναι απλώς να διατηρήσουμε αυτή τη σημαντική δομή, αλλά να την ενισχύουμε και να τη βελτιώνουμε διαρκώς, ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των γυναικών και των παιδιών που προσφεύγουν σε αυτήν. Για τον λόγο αυτόν, στη συνάντησή μας με την Υφυπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενα Ράπτη θέσαμε συγκεκριμένες προτάσεις και ζητήσαμε την εξασφάλιση πρόσθετων πόρων για την ενίσχυση του κοινωνικού έργου του Ξενώνα, την υποστήριξη των εργαζομένων και την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Θέλω να ευχαριστήσω την Υφυπουργό για την επίσκεψή της και για τη διάθεση συνεργασίας. Η προστασία των γυναικών που βρίσκονται αντιμέτωπες με τη βία και η ασφάλεια των παιδιών τους απαιτούν διαρκή εγρήγορση, συνεργασία και συγκεκριμένες πράξεις. Ο Δήμος Πειραιά θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας, ενισχύοντας τις κοινωνικές του δομές και στηρίζοντας τους ανθρώπους που καθημερινά προσφέρουν σημαντικό έργο».
Ο Αντιδήμαρχος Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικών Υπηρεσιών Γιώργος Βίτσας, τόνισε:
«Είχαμε την χαρά μαζί με τον Δήμαρχο και τα στελέχη της Διεύθυνσης Κοινωνικών Υπηρεσιών να υποδεχθούμε την Υφυπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενα Ράπτη, στον πρότυπο Ξενώνα Κακοποιημένων Γυναικών. Ο Δήμος Πειραιά είναι ο πρώτος δήμος της χώρας που δημιούργησε την σημαντική αυτή κοινωνική δομή, η οποία λειτουργεί εδώ και 13 χρόνια με τις άοκνες προσπάθειες του προσωπικού και των στελεχών του. Η συζήτηση ήταν εποικοδομητική και αφορούσε κυρίως τρόπους συνεργασίας με το Υπουργείο για την εξασφάλιση πόρων με στόχο τη βελτίωση και επέκταση του Ξενώνα. Επιπλέον, συζητήθηκε σε δεύτερη φάση η προοπτική ενίσχυσης των προγραμμάτων του. Οριστικές αποφάσεις και δράσεις θα λάβουν χώρα τον επόμενο μήνα. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους επώνυμους και τους ανώνυμους χορηγούς και υποστηρικτές της δομής αυτής».
- Ένας ασφαλής χώρος προστασίας και στήριξης στον Δήμο Πειραιά
Ο Δήμος Πειραιά έχει διαχρονικά πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη δομών κοινωνικής προστασίας. Πριν από 13 χρόνια δημιούργησε τον Ξενώνα Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών, αποτελώντας τον πρώτο δήμο στη χώρα που προχώρησε στη δημιουργία αντίστοιχης δημοτικής δομής.
Σήμερα, ο Ξενώνας αποτελεί πρότυπη δομή φιλοξενίας και υποστήριξης, με βασική αποστολή την προστασία των γυναικών που έχουν υποστεί βία και των παιδιών τους, αλλά και την ουσιαστική στήριξή τους στην προσπάθεια να ξαναχτίσουν τη ζωή τους σε ένα ασφαλές περιβάλλον.
Ο Ξενώνας Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών του Δήμου Πειραιά παρέχει δωρεάν και ασφαλή φιλοξενία σε 24ωρη βάση, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, σε γυναίκες θύματα βίας και στα ανήλικα παιδιά τους.
Παράλληλα, παρέχεται ψυχολογική και κοινωνική στήριξη από εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, με ψυχολόγο και κοινωνική λειτουργό, καθώς και από διοικητικό προσωπικό.
Η δομή έχει διαμορφωθεί, ώστε να προσφέρει στις φιλοξενούμενες ένα ασφαλές και αξιοπρεπές περιβάλλον διαμονής. Διαθέτει κουζίνα, πλυντήρια, μπάνια, τηλεοράσεις, καθώς και χώρους και μέσα ψυχαγωγίας για τα παιδιά, ενώ διαθέτει και τους απαραίτητους χώρους ενδιαίτησης για τις μητέρες.
Μέσα από τις υπηρεσίες που παρέχει, ο Ξενώνας στηρίζει τις γυναίκες και τα παιδιά τους σε μια ιδιαίτερα δύσκολη και τραυματική περίοδο της ζωής τους, προσφέροντάς τους ένα ασφαλές περιβάλλον και τον απαραίτητο χρόνο, ώστε να ορθοποδήσουν, να επανακτήσουν την αυτονομία και την ασφάλειά τους και να κάνουν τα επόμενα βήματά τους μακριά από ένα κακοποιητικό περιβάλλον.
Συνολικά…
Η συζήτηση για την ενίσχυση του Ξενώνα Φιλοξενίας Κακοποιημένων Γυναικών στον Πειραιά αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα της κοινωνικής πολιτικής: την ανάγκη οι δομές προστασίας να μπορούν να ανταποκρίνονται σε πραγματικές και σύνθετες οικογενειακές συνθήκες.
Η πρόταση για δύο μικρότερες δομές δεν αποτελεί, σε αυτή τη φάση, ειλημμένη απόφαση, αλλά αντικείμενο διερεύνησης μεταξύ Δήμου και υπουργείου. Η αξία της συζήτησης βρίσκεται ακριβώς στην προσπάθεια να αντιμετωπιστεί ένα πρακτικό κενό που αφορά μητέρες οι οποίες χρειάζονται ασφαλή απομάκρυνση από τη βία χωρίς να αποχωρίζονται τα μεγαλύτερα ανήλικα αγόρια τους.
Ταυτόχρονα, η εμπειρία του εθνικού Δικτύου Δομών δείχνει ότι η προστασία απαιτεί συνδυασμό φιλοξενίας, εξειδικευμένης στελέχωσης, ψυχοκοινωνικής και νομικής υποστήριξης και επαρκών πόρων
Για τον Πειραιά, το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση από την καταγραφή των αναγκών σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό: πόροι, προσωπικό, υποδομές και σαφείς κανόνες λειτουργίας. Εκεί θα κριθεί στην πράξη η δυνατότητα του νέου μοντέλου να προσφέρει άμεση και συνεχή προστασία στις γυναίκες και τα παιδιά που τη χρειάζονται.
