Νέα Ειδήσεις - Αυτοδιοικητικά, δήμοι, περιφέρειες, υπουργείο εσωτερικών,υπουργεία,δημοτικά έργα,δράσεις δήμων,εσπα,ταξίδια,πολιτιστικά,πολιτισμός,ενημέρωση,περιβάλλον,υγεία,ειδήσεις,Showbiz,οτα,λαϊκές αγορές,γειτονιές,πολιτικοί,πρόσωπα,συνεντεύξεις,κοινωνικά,αμεα,περίεργα

24 Ιουλίου, 2024 21:56

Search
Close this search box.
ΠΕΡΙΕΡΓΑ

Φόβος και Θυμός πηγάζουν απ’ την αμάθεια

Μόνο ένας δειλός υπερηφανεύεται ότι δεν έχει νοιώσει φόβο ή θυμό. Όσο μεγαλύτερη η προσκόλληση τόσο ενδυναμώνονται οι έμφυτοι φόβοι. Δυο πράγματα να φοβάσαι και να αποφεύγεις, νεόπλουτο και παλιά πουτάνα. Οι αρχέγονες αιτίες του…

Όσο μεγαλύτερη η προσκόλληση και η αγκίστρωση με οτιδήποτε έχομε ή δημιουργούμε, τόσο ενδυναμώνονται οι έμφυτοι φόβοι ή δημιουργούνται νέοι παράλογοι ή φανταστικοί. Οι αρχέγονες αιτίες του φόβου περιγράφονται ιδιαίτερα περιεκτικά και βαθύτατα στο απόσπασμα: «Ο φόβος είναι συνυφασμένος με το γεγονός αυτής της ίδιας της ύλης και με τη συνάντηση των ζευγών των αντιθέτων –ψυχής και ύλης. Οι αισθαντικές ψυχές των ζώων και των ανθρώπων έχουν υποσυνείδητα επίγνωση παραγόντων όπως: Η απεραντοσύνη και συνεπώς η αισθητή καταπίεση του Όλου. Η πίεση όλων των άλλων ζωών και υπάρξεων. Η λειτουργία ενός Νόμου αδυσώπητου, η αίσθηση της αιχμαλωσίας, του περιορισμού και της συνεπακόλουθης ανεπάρκειας. Στους παράγοντες αυτούς, που προκύπτουν από τη διαδικασία της ίδιας της εκδηλώσεως και που διαρκούν και αυξάνονται σε δύναμη στο διάστημα των αιώνων, βρίσκονται τα αίτια κάθε σύγχρονου φόβου και η βάση όλου του τρόμου, έξω από καθετί που είναι καθαρά ψυχολογικά και όχι απλώς ο ενστικτώδης φόβος του ζώου».

Ο Αριστοτέλης και άλλοι φιλόσοφοι όπως ο Κίρκεγκωρ και ο Χάιντεγκερ έχουν εστιάσει σε αυτές τις ιδέες με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο. Ο Δανός φιλόσοφος Κίρκεγκωρ (1813-1855) συναισθάνεται πως η θρησκευτική εμπειρία δεν εξαλείφει τον υπαρξιακό τρόμο, του δίνει όμως ένα μυστικό πρόσωπο και τον μετατρέπει σε μια ασκητική ζωής. Ενώπιον κάποιου Θεού ολόκληρη η δημιουργία σείεται από μια ανείπωτη προσδοκία και φρίκη μαζί.

  • Ας σε μισούν. Αρκεί να σε φοβούνται. Ευριπίδης
  • Ο Φαραώ ήξερε το μυστικό της υπακοής, για να γνωρίζει ο λαός το φόβο να τιμωρείς όχι τους ένοχους, αλλά τους αθώους.
  • Αν φοβάσαι μη μιλάς, αν μίλησες μη φοβάσαι. Αραβική παροιμία
  • Απ’ όλους τους φόβους που τρέφουμε, επαληθεύονται ευτυχώς μόνο οι χειρότεροι. Σταντάλ
  • Ας μην κοιτάμε πίσω με θυμό, ούτε μπροστά με φόβο, αλλά γύρω με επίγνωση. Θέρμπερ Τζ.
  • Αυτό είναι το μυστικό του ηρωισμού, να μην επιτρέπεις στον φόβο να συνοδεύει τη ζωή σου. Μπ Σω
  • Γαλήνη είναι η κατάλυση κάθε πόθου και φόβου. Βούδας
  • Δεν είναι φοβερό αν σας προσέβαλλαν, σας κορόιδεψαν ή σας λήστεψαν. Φοβερό είναι αν εσείς δεν μπορείτε να τα ξεχάσετε. Κομφούκιος
  • Δεν έχουμε να φοβηθούμε, παρά μόνο το φόβο. Ρούσβελτ Φραγκλίνος
  • Δεν υπάρχει Καλό, η αρετή δεν είναι παρά ένα από τα πρόσωπα του φόβου.
  • Δεν υπάρχει καλύτερος πελάτης από τον φοβισμένο εκατομμυριούχο. Αμερικανός δικηγόρος
  • Δίνουμε υποσχέσεις και κάνουμε όρκους σύμφωνα με τις ελπίδες μας και τους τηρούμε σύμφωνα με τους φόβους μας. Λαροσφουκώ
  • Δυο πράγματα να φοβάσαι, και να αποφεύγεις, νεόπλουτο και παλιά πουτάνα. Άγνωστος
  • Εγώ δε φοβάμαι την τιμωρία. Εγώ φοβάμαι να είμαι άξιος τιμωρίας. Μπερνέ
  • Είναι αξιολύπητος εκείνος που έχει λίγες επιθυμίες και πολλές φοβίες, μα αυτή είναι η μοίρα των μοναρχών. Μπέικον Φ.
  • Εκείνος που είναι μολυσμένος με το φόβο της αρρώστιας, είναι ήδη μολυσμένος με την αρρώστια του φόβου. Ντε Μονταίν
  • Έξι μειονεκτήματα πρέπει να υπερνικήσεις για να φτάσεις την επιτυχία, νωθρότητα, οκνηρία, φόβο, θυμό, αταξία και φλυαρία. Σανσκριτική σοφία.
  • Η δυστυχία, η αρρώστια, και οι άνθρωποι είναι όπως τα σκυλιά, αν καταλάβουν ότι φοβάσαι σου επιτίθενται με μεγαλύτερη αγριότητα. Χορόσκελης Δ.
  • Η Ελλάδα είναι ένας τόπος γεμάτος πληγές… Που πονάνε… Όμως οι Έλληνες φοβούνται τον πόνο και προσπαθούν να τον αποφύγουν! Αντί να τον γιατρέψουν, προσπαθούν να τον ξεγελάσουν! Κάνουν καραγκιοζιλίκια, παίρνουν πόζες, το ρίχνουν στο τσιφτετέλι, στα κοσμικά, στα κομματικά. Φοβούνται να αντικρίσουν κατάφατσα τον πόνο, τα προβλήματά τους, τον εαυτό τους, την ταυτότητά τους. Ποτέ λαός δε φοβήθηκε τον εαυτό του, περισσότερο απ’ ο,τι ο νεοέλληνας. Όμως ο πόνος εξορκίζεται με τον πόνο! Αν τον αντικρίσεις κατάματα, αποκτάς αυτογνωσία, εξανθρωπίζεσαι Ποταμίτης Δ.
  • Η θρασύτητα είναι η μάσκα του φόβου.
  • Η ισορροπία του φόβου πρέπει να παραχωρήσει τη θέση της στην ισορροπία της εμπιστοσύνης.
  • Η λογική παλεύει με το φόβο και νικά. Ευριπίδης
  • Η σκληρότητα προέρχεται από φόβο, αδυναμία και δειλία. Ελβέτιος Κ.
  • Η συνείδηση στέκει μόνη επάνω από τον φόβο. Βίας
  • Η συνεχής επίκληση της πίστης είναι ένδειξη φόβου. Άγνωστος
  • Θάρρος είναι η τέχνη να φοβάσαι χωρίς να το δείχνεις. Σω Μπερνάρ
  • Θρησκεία είναι η μυθολογία του φόβου και της ελπίδας. Καμπέρογλου Β.
  • Καλύτερα να είσαι ένα λεπτό φοβητσιάρης, παρά όλη τη ζωή σου νεκρός. Ιρλανδική παροιμία
  • Καλύτερα φοβερό τέλος, παρά ατέλειωτος φόβος. Σίλλερ Φ.
  • Κανένα πάθος δεν ληστεύει τη δύναμη της ενέργειας και τη λογική από το μυαλό του ανθρώπου, όσο ο φόβος. Μπιούρκ Ε.
  • Κερδίζεις δύναμη, θάρρος και αυτοπεποίθηση με κάθε εμπειρία, που πραγματικά κοιτάζεις το φόβο κατάματα. Μπορείς να πεις στον εαυτό σου: «ξεπέρασα κι αυτό το κακό, θ’ αντέξω ό,τι κι αν μου τύχει». Ινδική σοφία
  • κι ο άγιος φοβέρα θέλει. Ελληνική Παροιμία
  • Κουράγιο δεν είναι η έλλειψη φόβου. Είναι να δρας σε πείσμα του φόβου. Τουέην Μαρκ
  • Μερικές φορές ο φόβος του “κάτι” είναι χειρότερος απ’ το ίδιο το “κάτι”.
  • Μια σημαντική πλευρά της δημιουργικότητας είναι να μην φοβάσαι να αποτύχεις Λαντ Ένουιν
  • Να φοβάσαι τον άνθρωπο που με πάθος εργαζόταν για ν’ αποκτήσει γνώσεις και μετά κατανόησε που δεν έγινε καθόλου εξυπνότερος και τότε αρχίζει θανάσιμα να μισεί ανθρώπους που είναι το ίδιο αμαθείς όπως εκείνος, αλλά εκείνοι δεν κόπιασαν καθόλου. Βόνεγκουτ Κ.
  • Να φοβάσαι τον καθένα στον οποίον έκανες καλό. Ινδική σοφία
  • Ο αμοιβαίος φόβος είναι η μόνη αιτία που παρακινεί σε πιστή συμμαχία. Θουκυδίδης
  • Ο άνθρωπος που φοβάται να υποφέρει, υποφέρει ήδη απ’ αυτό που φοβάται. Ντε Μονταίν
  • Ο δειλός τρέμει περιμένοντας τον κίνδυνο, ο φοβητσιάρης όταν έρχεται ο κίνδυνος, αλλά ο γενναίος όταν θα περάσει. Πολ Ζ.
  • Ο δικός μας φόβος μπροστά στην καταστροφή μόνο μεγαλώνει την πιθανότητα της. Ράσελ Μπ.
  • Ο κίνδυνος φεύγει ταχύτερα όταν περιφρονείται. Ευριπίδης
  • Ο μεγάλος φόβος αγνοεί τη λογική. Κραφτσένκο
  • Ο φόβος ακολουθεί το έγκλημα κι αυτό είναι η ποινή του. Βολταίρος
  • Ο φόβος αναδύεται από την επιθυμία, αλλά σκορπίζει από μόνος του, αν σταθείς ακλόνητος απέναντί του και τον αντιμετωπίσεις χωρίς προκατάληψη. Σούφικη σοφία
  • Ο φόβος δεν απομακρύνει από μας το θάνατο, απομακρύνει τη ζωή. Μαχφούζ Ν.
  • Ο φόβος είναι απόδειξη εκφυλισμένου μυαλού. Βιργίλιος
  • Ο φόβος είναι η αναμονή μελλοντικού κακού. Πλάτων
  • Ο φόβος είναι η πιο άφθονη πηγή των ελαττωμάτων. Ουσίνσκι Κ.
  • Ο φόβος είναι ο παντοτινός συνοδοιπόρος της αναλήθειας. Μπέικον Φρ.
  • Ο φόβος και η ηλιθιότητα υπήρξαν πάντοτε τα βασικά κίνητρα των ανθρώπινων ενεργειών.
  • Ο φόβος κάνει τους έξυπνους ανόητους και τους δυνατούς αδύνατους. Κούπερ Φ.
  • Ο φόβος καταστρέφει την ελευθερία του ατόμου.
  • Ο φόβος πηγάζει πάντοτε από την αμάθεια.
  • Πνίξε το φίδι της αμφιβολίας στην ψυχή σου, λειώσε τα σκουλήκια του φόβου στην καρδιά σου. Τότε και τα βουνά ακόμα θα παραμερίσουν απ’ το διάβα σου. Σερεντί Κ.
  • Στον αγαθό άνθρωπο για το τίποτε δεν γεννιέται φθόνος, ούτε φόβος, ούτε οργή ή μίσος. Πλούταρχος
  • Τα δαιμόνια επιτίθενται στους φοβητσιάρηδες. Ινδική παροιμία
  • Το πέρασμα από μια θρησκεία του φόβου σε μια θρησκεία της ηθικής αποτελεί ένα μεγάλο βήμα στη ζωή ενός έθνους. Ινδική σοφία
  • Φόβος, ψυχική αναταραχή που προκλήθηκε από την αναμονή του κακού. Πλάτων

Ο Θυμός πηγάζει από τον Φόβο

Δε χρειάζεται να τον κρύβεις ή να τον “ξεφορτώνεις”, μπορείς να τον αξιοποιήσεις πραγματικά θετικά. Θυμώνεις; Τίποτα πιο φυσιολογικό! Το θέμα είναι, ξέρεις να διαχειρίζεσαι το θυμό και τον φόβο σου και να τον χρησιμοποιείς εποικοδομητικά; Οι περισσότεροι είτε τον καταπιέζουμε, είτε τον κρύβουμε επιμελώς, είτε τον «ξεφορτώνουμε» σε άλλους ανθρώπους χωρίς κανένα όφελος –και συνήθως με αρνητικές συνέπειες για όλους. Ο θυμός και ο φόβος είναι πολύ παρεξηγημένος στην κοινωνία μας. Διότι όσο «τρομερός και κακός» κι αν μοιάζει, στην πραγματικότητα είναι μία μεγάλη δύναμη, που αν χρησιμοποιηθεί σωστά, μπορεί να επιφέρει εκπληκτικά θετικά αποτελέσματα σε κάθε επίπεδο. Όλοι μας θυμώνουμε κι όλοι μας φοβόμαστε. Λίγοι όμως αξιοποιούν πραγματικά τον φόβο και τον θυμό τους, έτσι ώστε να επιφέρουν θετική αλλαγή. Εάν είστε ένας από αυτούς τους λίγους, δε χρειάζεται να συνεχίσετε να διαβάζετε αυτό το άρθρο. Εάν όχι, δείτε παρακάτω τρεις δημιουργικές συμβουλές για την αποτελεσματική χρήση του φόβου και του θυμού:

Νιώσε το φόβο και τον θυμό σου, μην τα καταπιέζεις

Οι περισσότεροι άνθρωποι μαθαίνουμε να καταπιέζουμε το θυμό μας. Αυτό όμως δεν λειτουργεί θετικά. Όταν καταπιέζεις το θυμό σου δύο πράγματα μπορούν να συμβούν: Πρώτον, πιθανότατα θα αρρωστήσεις. Σχετικές έρευνες υποδεικνύουν ότι ο θυμός που καταπιέζεται και δεν βιώνεται, κάνει τους ανθρώπους να ασθενούν. Μερικές από τις πιο συνηθισμένες ασθένειες που συνδέονται με τον καταπιεσμένο θυμό είναι χρόνιος πόνος στην πλάτη, καρδιοπάθειες, υψηλή πίεση, πονοκέφαλοι, δυσλειτουργίες των κροταφογναθικών αρθρώσεων και κατάθλιψη. Δεύτερον, χάνεις ενέργεια. Το να καταπιέζεις το θυμό είναι σαν να κρατάς μία μεγάλη φουσκωτή μπάλα παραλίας κάτω από το νερό. Χρειάζεται πολλή ενέργεια. Γιατί να σπαταλάς πολύτιμη ενέργεια;

Ο θυμός, όπως όλα τα συναισθήματα, είναι απλώς μία αίσθηση στο σώμα. Για να αισθανθείς το θυμό σου λοιπόν, χρειάζεται να στρέψεις την προσοχή σου στο σώμα σου, αποσύροντας την εστίασή σου από αυτόν ή αυτό με το οποίο είσαι θυμωμένος. Ανάπνευσε, κινήσου και καλωσόρισε το θυμό. Έτσι θα περάσει μέσα από το σώμα σου σε λιγότερο από 90 δευτερόλεπτα, ενώ ο καταπιεσμένος θυμός θα παραμείνει εκεί για χρόνια.

Έκφρασε τον θυμό σου, μην τον κρύβεις

Ακόμα κι αν νιώθουμε τον θυμό μας, οι περισσότεροι έχουμε «διδαχθεί» να τον κρύβουμε. Ούτε αυτό είναι καλή ιδέα και το πιθανότερο είναι ότι τελικά θα γίνει αισθητός από τους άλλους ούτως ή άλλως. Ο άνθρωπος λειτουργεί σαν ζώο αγέλης. Έχουμε μάθει να αισθανόμαστε πως αισθάνονται οι άλλοι. Είναι κλειδί για την επιβίωσή μας. Όταν είσαι θυμωμένος, οι άνθρωποι γύρω σου το γνωρίζουν, όσο σκληρά κι αν προσπαθείς να το κρύψεις. Και θα αντιδράσουν με μάχη, φυγή, ή «πάγωμα». Και με αυτή τη συμπεριφορά λοιπόν, χαραμίζεις χρόνο και ενέργεια. Μπορείς να μάθεις να εκφράζεις το θυμό σου με υγιή, άμεσο, μη επιθετικό και μη τοξικό τρόπο. Μπορείς απλώς να πεις «αισθάνομαι θυμωμένος». Δε χρειάζεται να πεις «έχω θυμώσει γιατί έκανες αυτό το λάθος» ή «έχω θυμώσει για τον τάδε λόγο». Οι πολλές εξηγήσεις και οι κατηγορίες είναι χάσιμο χρόνου και ενέργειας.

Μάθε από τον θυμό σου μην τον χαραμίζεις

Το πιο σύνηθες είναι κάποιος να χαραμίζει το θυμό του μπαίνοντας σε δραματικές διαμάχες τροφοδοτούμενες από το «φταίξιμο» κάποιου άλλου και να κολλάει σε αυτόν προσπαθώντας να αποδείξει ότι έχει δίκιο. Εννοείται ότι και αυτό είναι τεράστια ρουφήχτρα χρόνου και ενέργειας –και συνήθως έχει πολλές αρνητικές συνέπειες και καμία θετική. Αντί λοιπόν να ψάχνουμε κάποιον να κατηγορήσουμε, μπορούμε να μάθουμε από τον θυμό μας και να γίνουμε καλύτεροι!

Αφού έχουμε αισθανθεί, εκφράσει και πλέον «κατέχουμε» τον δικό μας θυμό, μπορούμε πλέον να ρωτήσουμε: «Τι έχει έρθει να μου διδάξει ή να μας διδάξει αυτός ο θυμός;». Συνήθως ο θυμός είναι μία πρόσκληση για να θέσουμε ένα όριο, να πάψουμε να κάνουμε κάτι που πλέον δεν εξυπηρετεί, να αλλάξουμε κατεύθυνση, να αντιμετωπίσουμε κάτι που δεν αντιμετωπίζουμε ή απλώς να πούμε «όχι». Σίγουρα, χρειάζεται ένα λεπτό για να το μάθεις και μία ζωή για να το τελειοποιήσεις. Αλλά ποια πολύτιμη δεξιότητα δεν είναι έτσι; Το καλό νέο είναι ότι, όταν αρχίσεις να αλλάζεις τη σχέση σου με το θυμό, θα δεις τα αποτελέσματα άμεσα.

Θυμώνεις; Καν’το εποικοδομητικά!

Το να υποκύπτεις σε ή να καταπιέζεις έντονα συναισθήματα, όπως ο θυμός, μπορεί να επιβαρύνει πολύ τη θέση σου. Ο θυμός μπορεί να γίνει θετικό στοιχείο, ακόμα και ισχυρό εργαλείο. Εάν όμως επιτρέψεις σε αυτό το συναίσθημα να ελέγχει τις δράσεις σου ή το καταπιέσεις, θα κάνεις λάθη. Ευτυχώς, υπάρχουν τρόποι να χρησιμοποιήσεις τον θυμό παραγωγικά, χωρίς να τον ξεσπάς σε κάποιον για να εκτονωθείς, αλλά ούτε και να τον αποθηκεύεις μέσα σου.

Ο Στιβ Τζομπς ήταν γνωστός για την έντονη ιδιοσυγκρασία του, ενώ λέγεται ότι ο Τζεφ Μπέζος γίνεται δηκτικός και σαρκαστικός όταν θυμώνει. Το να διαχειρίζεσαι φορτισμένα συναισθήματα, όπως ο φόβος, ο θυμός, η ανησυχία και η επιθυμία είναι μέρος της πραγματικότητας ζωής –προσωπικής, επαγγελματικής και κοινωνικής. Όπως γράφει στο Harvard Business Review ο σύμβουλος ηγεσίας Πίτερ Μπρέγκμαν, «για να επιτύχουμε στη ζωή και στην ηγεσία, χρειάζεται να δρούμε δυναμικά στο πλαίσιο ισχυρών συναισθημάτων και παρ’ όλα αυτά να έχουμε τον προτιθέμενο αντίκτυπο».

Όταν καταπιέζεις το θυμό, κι όταν φοβάσαι, αυτό δεν γίνεται απλώς να «εξατμιστεί». Ο θυμός παραμένει «κολλημένος κάπου στο σώμα» σου και αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα βγει στη λάθος κατεύθυνση, σε κάποιον που δεν του αναλογεί, λέει ο Μπρέγκμαν και έχει επιβεβαιώσει η σωματική ψυχοθεραπεία. Εάν π.χ είσαι σε θέση ισχύος στην εργασία σου, το μόνο που θα πετύχει αυτό είναι να αποξενώσει έναν υφιστάμενο και να δώσει έδαφος στη δυσπιστία. Εάν πάλι καταπιέζεις το θυμό σου κάθε φορά, μπορεί να ασθενήσεις φυσικά και νοητικά, να χάσεις την ισορροπία σου και να εξαντληθείς.

Εάν υποκύπτεις και χάνεις την ψυχραιμία σου, όχι απλώς φέρνεις τον εαυτό σου σε δύσκολη, ντροπιαστική θέση, αλλά αποτελείς και κακό παράδειγμα για τους υπαλλήλους σου, τα μέλη της οικογένειάς σου ή τους φίλους σου. Εάν γίνονται συχνά, τα ξεσπάσματά σου μπορεί να καλλιεργήσουν μια κουλτούρα φόβου. Ακόμα χειρότερα, αφήνοντας τον εαυτό σου να ελέγχεται από έντονα συναισθήματα, αφήνεσαι στο έλεος απρόβλεπτων δράσεων. Θέλεις να μάθεις να διαχειρίζεσαι τον φόβο και τον θυμό -και τα συναισθήματά σου γενικότερα- εποικοδομητικά; Ορίστε τι προτείνει ο Πίτερ Μπρέγκμαν

Νιώσε το: Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνεις όταν έρχεται ο θυμός, είναι να τον νιώσεις. Πρέπει να δώσεις χώρο στο συναίσθημα και να το νιώσεις πλήρως. Στόχος σου δεν είναι να μειώσεις ή να εκτονώσεις το συναίσθημά σου για να αισθανθείς καλύτερα. Στόχος σου είναι «να το αισθανθείς, έτσι ώστε να μη μπορεί να ελέγξει την επόμενή σου κίνηση» γράφει. Το επόμενο βήμα είναι να λάβεις μία στρατηγική απόφαση για το τι θα κάνεις μετά. «Αυτό μπορεί να φαίνεται απλό, ωστόσο είναι μακράν η πιο δύσκολη επιλογή να εφαρμόσεις. Απαιτεί δεξιότητα και εξάσκηση. Αλλά αξίζει τον κόπο. Αυτή η επένδυση έχει τεράστια απόδοση» Η ικανότητα να σκέφτεσαι λογικά, ενώ στις φλέβες σου κυκλοφορεί φόβος και θυμός, χρειάζεται εξάσκηση και μεγάλες κοχόνες.

Διαλογίσου: Ο διαλογισμός μπορεί να είναι πολύ χρήσιμος κι εδώ. Είτε είσαι επιχειρηματίας, είτε οικογενειάρχης, είτε απλώς σχετίζεσαι με άλλους ανθρώπους καθ’ οιονδήποτε τρόπο, σε κάθε περίπτωση με το θυμό και τον φόβο διακυβεύονται πολλά. Εάν έχεις περιέργεια για το διαλογισμό, απλώς πάρε πέντε – δέκα λεπτά για να καθίσεις ήσυχα και να αισθανθείς οτιδήποτε σου έρχεται, χωρίς να κάνεις τίποτα γι’ αυτό, φορώντας έναν καλό οργονίτη. Παρατήρησε τι αίσθηση έχει ο φόβος, τι είναι αυτό το πράγμα ο θυμός. Παρατήρησε τι αίσθηση έχει ο εκνευρισμός, η σύγχυση, η μοναξιά και η επιθυμία. Παρατήρησε που το αισθάνεσαι στο σώμα σου. Παρατήρησε την υφή του, πως κινείται, που οδηγεί.

Το όλο θέμα είναι να μη δρας μέσα από το συναίσθημα που νιώθεις. Απλώς βίωσε την «αίσθηση του συναισθήματος» και την ανεξαρτησία σου από αυτό. Αφού ακονίσεις την ικανότητα να νιώθεις ένα συναίσθημα και να μη δρας μέσα από αυτό, έχεις μεγαλύτερη δύναμη και καλύτερο έλεγχο του εαυτού σου και των καταστάσεων. Εκείνη τη στιγμή, όταν προκύπτει ένα συναίσθημα, ο εκπαιδευμένος νους και το σώμα σου, σου επιτρέπουν να το βιώσεις, να το εκφράσεις ξεκάθαρα και να δράσεις στρατηγικά. Αυτή, όπως αποδεικνύεται, είναι η διαφορά μεταξύ του να έχεις έντονα συναισθήματα και του να είσαι συναισθηματικός.

Αποστασιοποίηση: Όταν κάτι σου «ανεβάζει την πίεση», πάρε ένα λεπτό να νιώσεις πραγματικά το συναίσθημά σου. Άσε τον εαυτό σου να θυμώσει και μη δρας άμεσα, όχι δηλαδή την στιγμή που το νοιώθεις. Όταν εξασκηθείς καλά σε αυτό, ο φόβος κι ο θυμός μπορεί να γίνουν μοχλοί για στρατηγική σκέψη. Οι «κανόνες» για την έκφραση του θυμού σου είναι: Μη βρίζεις, μην καταριέσαι και μην απειλείς. Μπορείς να υψώσεις τη φωνή σου, να είσαι θυμωμένος, αλλά χρειάζεται να διατηρήσεις τον έλεγχό σου. Μόλις αρχίσεις να βρίζεις και να εκτοξεύεις απειλές, το Εγώ σου «τυλίγει» τον ορθολογικό νου σου και χάνεις το «πάνω χέρι». Θύμωσε, αλλά διατήρησε τον έλεγχο του εαυτού σου και εκφράσου με ακρίβεια. Το λεξιλόγιό σου περιλαμβάνει πολύ περισσότερες λέξεις από αυτές που πιθανότατα σου έρχονται πρώτες, όταν έχεις κυριευτεί από θυμό. Αυτό είναι! Το μόνο που έχεις να κάνεις τώρα, είναι να εξασκηθείς και να ακονίσεις την ικανότητά σου να βιώνεις έντονα συναισθήματα, χωρίς να τα αφήνεις να σε ελέγξουν.

Ο έλεγχος του εαυτού είναι αυτό που ξεχωρίζει τους ανθρώπους από τα υπόλοιπα δίποδα του πλανήτη και δυστυχώς μερικοί δεν αφήνουν καμία αμφιβολία σε ποια φυλή ανήκουν, άλλωστε δεν έχει βρεθεί ακόμη ο εξελικτικός κρίκος μεταξύ μαϊμούδων και ανθρώπου, γιατί απλούστατα αυτή η εξέλιξη δεν έχει συμβεί. Εκατοντάδες γεγονότα το αποδεικνύουν καθημερινά. Είναι δική σου ΕΥΘΥΝΗ λοιπόν σε ποιά κατηγορία τοποθετείς τον εαυτό σου και μην ξεχνάς πως αυτό είναι ΟΛΟΦΑΝΕΡΟ σε όλους τους υπόλοιπους.

@Ηω Αναγνώστου /businesslife.gr 2011

Πηγή: terrapapers.com

Μεταφυσικά: Χαρτογραφώντας τον Κόσμο των Ονείρων

“Το πνεύμα το βρίσκει και τότε ονειρευόμαστε. Το σώμα το συναντάει και τότε συμβαίνει. Έτσι την ημέρα φανταζόμαστε και τη νύχτα ονειρευόμαστε αυτό που το πνεύμα και το σώμα συναντούν”.  Λάο Τσε

Η Τέχνη της Ονειροναυτικής

Όλοι ονειρευόμαστε, ακόμη και οι εκ γενετής τυφλοί. Για τους τυφλούς μάλιστα αυτός είναι και ο μοναδικός τρόπος να δουν τα χρώματα και τον κόσμο των αντικειμένων στον οποίο ζουν. Ταξιδεύουμε μέσα στον ύπνο μας, στο χώρο και χρόνο. Πετάμε, πέφτουμε, απειλούμαστε από διάφορους εχθρούς, βρισκόμαστε στις πιο παράξενες καταστάσεις, απολαμβάνουμε τους πιο παραδεισένιους κήπους που μπορεί να φανταστεί ο ανθρώπινος νους. Στα όνειρα μας λύνουμε προβλήματα που στην καθημερινότητα δεν θα μπορούσαμε να λύσουμε ποτέ, γινόμαστε ήρωες και πολεμιστές, δειλοί και κλέφτες. Χαρά και υπερηφάνεια στιγμιαία ανταλλάσσονται με συναισθήματα ντροπής και δυστυχίας. Δράμα και κωμωδία, έρωτας και θάνατος, πόλεμος και μίσος: όλα συμβαίνουν μέσα σε μία νύχτα ή ακόμη πιο σύντομα, μέσα σε ένα στιγμιαίο όνειρο.

Όμως, όταν και αν το πρωί τα θυμηθούμε, πόση σημασία δίνουμε σε αυτές τις εικονικές αναμνήσεις που μας φαίνονται τόσο πραγματικές τη στιγμή που παίξαμε και εμείς ένα ρόλο μέσα τους; Αλλά συνήθως, όταν και αν τα θυμηθούμε, δεν υπάρχει πουθενά ούτε ίχνος από όλη τη φασαρία που τόσο αληθινά ζήσαμε πριν από λίγο. Εκείνη τη στιγμή τι λέμε; «Ούτως ή άλλως δεν ήταν τίποτα παρά οι προβολές του ανήσυχου εγκέφαλού μου». Ή μήπως κι εσείς ανήκετε σ’ αυτούς που πιστεύουν πως «ένα όνειρο που δεν διερμηνεύτηκε είναι σαν ένα αδιάβαστο γράμμα στον εαυτό» (Ταλμούδ).

Ο Jan Evangelista Purkinje, πρωτοποριακός Τσέχος φυσιολόγος θεωρούσε ότι «τα όνειρα είναι φυσικά παλινορθωτικά που απελευθερώνουν την ψυχή από τις κοσμικές καθημερινές αγωνίες. Η ψυχή δεν θέλει να συνεχίσει τις εντάσεις της άγρυπνης ζωής» παρατήρησε το 1846, «αλλά να τις λύσει. Έτσι το κάθε όνειρο δημιουργεί συνθήκες χρησιμοποιώντας το καλειδοσκόπιο της φαντασίας και των συναισθημάτων για να θεραπεύσει την στεναχώρια με αγάπη και φιλία, και το φόβο με κουράγιο και πεποίθηση» (Dreams and Dreaming, Time-Life Books)

Σύμφωνα με το Ζίγκμουντ Φρόιντ, τον πατέρα της ψυχανάλυσης, τα όνειρα είναι αναπόφευκτα καθρέφτες αναστολών και ψυχολογικής ασθένειας. Στο τεράστιο και χωρίς προηγούμενο επαναστατικό του έργο που δημοσιεύτηκε το 1899, Η Ερμηνευτική των Ονείρων, διδάσκει ότι τα όνειρα είναι εκδήλωση της καταπιεσμένης επιθυμίας, που είναι συνήθως σεξουαλικής φύσης.

Ο πιο γνωστός μαθητής του ο Καρλ Γκούσταβ Γιούνγκ δεν μπόρεσε να δεχτεί το δόγμα της σεξουαλικής θεωρίας του “μεγάλου αφέντη” και αυτή ήταν και η κύρια αιτία για το οριστικό χωρισμό τους. Για το Γιούνγκ το πιο σημαντικό κλειδί με το οποίο ανοίγει η πόρτα του υποσυνείδητου ήταν τα σύμβολα των ονείρων, ενώ το όνειρο είναι η «βασιλική οδός» στο υποσυνείδητο από το οποίο μπορούμε να πάρουμε ενδεχόμενες πληροφορίες έχοντας για τελικό στόχο την προσωπική αυτό-πραγματοποίηση.

Παρατηρώντας τα όνειρά και αναλύοντάς τα, μπορεί κανείς να πετύχει την ολοκλήρωση του εαυτού του ή όπως θα το έλεγε ο Γιουνγκ – την εξατομίκευση. Δήλωσε πως «δεν έχει καμία θεωρία των ονείρων και πως δεν ξέρει με πιο τρόπο συμβαίνουν. Όμως αν προσεκτικά διαλογιζόμαστε πάνω σε όνειρα και για αρκετό καιρό, σχεδόν πάντα κάτι βγαίνει από κει». Σύμφωνα με τον μεγάλο εξερευνητή της μυθολογίας, τον Joseph Campbell, το όνειρο είναι ένας προσωπικός μύθος ενώ ένας μύθος αντίστοιχα δεν είναι τίποτα άλλο παρά συλλογικό όνειρο. Και σε δύο περιπτώσεις πρόκειται για το συμβολικό δυναμικό της ψυχής.

Μπορεί τα όνειρα για τους περισσότερους να είναι ένα άβατο πεδίο, μία «tabula rasa», όμως είναι γεγονός ότι για αρκετούς πολύ αξιόλογους ανθρώπους που έχουν συνεισφέρει σημαντικά στην εξέλιξη της ανθρωπότητας, τα όνειρα ήταν κάτι παραπάνω από εκτονωτική λειτουργία του εγκεφάλου ενώ κοιμούνται. Πολλές επιστημονικές ανακαλύψεις και εφευρέσεις έχουν γίνει με τη βοήθεια των ονείρων. Για παράδειγμα ο Αλβέρτος Αϊνστάιν κάποτε εξομολόγησε ότι η έμπνευση για την θεωρία της σχετικότητας του ήρθε μέσα από ένα όνειρο.

Ο Νίκολα Τέσλα δεν έκρυβε ποτέ πως τις περισσότερες εφευρέσεις του πρώτα έβλεπε τελειωμένες μέσα στα οράματα που είχε σε «Α» επίπεδο συνείδησης, δηλαδή λίγο πριν κοιμηθεί. Τις έβλεπε πάνω σε μία νοητική οθόνη, όπως έλεγε, και έπειτα τις πραγματοποιούσε έχοντας εκ προτέρων υπ’ όψιν όλα τα προβλήματα που ενδεχομένως θα εμφανιστούν. Και ο Ελάιας Χάου ανακάλυψε την ραπτομηχανή με βοήθεια ενός ονείρου. Ο Κωνσταντίνος ο Μέγας είδε το περιβόητο όνειρο με το σταυρό – με τη φράση “Εν τούτω Νίκα” πριν πάρει την απόφαση να συγκρουστεί τον αντίπαλό του Μαξέντιο για την διεκδίκηση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

ΟΙ ΠΥΛΕΣ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ

Τελικά, τι είναι τα όνειρα; Μια από τις τυχαίες δραστηριότητες του εγκεφάλου μας; «Κινούμενα σχέδια» προβαλλόμενα στην οθόνη του μυαλού μας; Μήπως τα όνειρα μας θα μπορούσαν να είναι πύλες για μια άλλη πραγματικότητα, περάσματα σε άλλες διαστάσεις όπου παρόν, παρελθόν και μέλλον συγχωνεύονται στα μυστικά σύνορα των απεριόριστων δυνατοτήτων;  Ο καθένας μας κάθε νύχτα έχει την ευκαιρία να αναλάβει το ρίσκο του και να περάσει από τις προσωπικές του ονειρικές πύλες χρησιμοποιώντας κάποιες ονειρικές τεχνικές βασισμένες στις έμφυτες ικανότητες που έχει ο καθένας για να εξερευνήσει τα πλούτη του απεριόριστου βασιλείου των ονείρων.

Από κει μπορεί να ταξιδέψει σε πολλές κατευθύνσεις και διαστάσεις των ονείρων. Τα όνειρά μας αναλαμβάνουν μερικούς διαφορετικούς δρόμους μέσα από τις ονειρικές πύλες. Ο κάθε δρόμος μας βοηθάει να μάθουμε από αυτόν το μήνυμα που είναι γνωστό μόνο στον ονειρευτή, είτε είναι συνειδητός είτε όχι. Τα όνειρα μπορούν να μας φέρουν μηνύματα από μακριά, από άλλους χώρους, χρόνους και άλλες διαστάσεις. Μας προειδοποιούν πολλές φορές, μας βοηθούν να βρούμε πράγματα που έχουμε χάσει, όπως επίσης μας βοηθούν να καταλάβουμε κάποια πολύπλοκα πράγματα που δεν έχουμε αρκετές πληροφορίες για να τα καταλάβουμε από μόνοι μας. Μας επιτρέπουν να πούμε αντίο σε κάποιον ή να μιλήσουμε στους φίλους ή αγαπημένους μας που έφυγαν.

Επίσης μας υπενθυμίζουν κάποια πράγματα που έχουμε από πολύ καιρό ξεχάσει, φέρνοντας μας δάκρυα από κάθε συναίσθημα ή κάνοντας μας να γελάμε ασταμάτητα.

Για πολλούς τα όνειρα θεωρούνται ταμπού. Γιατί ταμπού; Ακριβώς επειδή είναι πύλες για άλλες διαστάσεις, ένα όχημα προς τις βαθιές γνώσεις του εαυτού, ένα εργαλείο με τη βοήθεια του οποίου ο άνθρωπος μπορεί να βγει από την άγνοια και να αρχίσει να βλέπει τα πράγματα πιο σφαιρικά και όχι πλέον δυιστικά. Το όνειρο είναι μια από τις πιο σημαντικές πύλες που οδηγούν σε κάποιο από τα παράλληλα σύμπαντα ή σε άλλες διαστάσεις, πέρα από αυτές τις τρεις που τις έχουμε συνηθίσει.

Υπάρχουν άραγε οι παράλληλοι κόσμοι, μέσα στους οποίους υπάρχουμε και εμείς; Πιθανώς, μιας και για αυτόν τον κόσμο στον οποίον ορκιζόμαστε ότι είναι η μοναδική πραγματικότητα που υπάρχει, η κβαντική φυσική υποστηρίζει πλέον πως δεν είναι καθόλου μια απόλυτη και στερεή πραγματικότητα. Όλο και περισσότερο γίνεται αντιληπτό πως το φαινομενικά στερεό σύμπαν μας είναι μια μοναδική, διαρκώς μεταβαλλόμενη «φαντασίωση» που δημιουργείται διαρκώς από το καθένα μας.

Οι πίστεις και οι δοξασίες μας είναι πάντα από δεύτερο χέρι, ιδέες κάποιου άλλου ή κάποιας κοινωνικής ομάδας. Εντυπώνονται πάνω μας σε μικρή ηλικία, παρασύροντας τον εγκέφαλο μας να δημιουργεί τέλεια εξωτερικά ολογράμματα αυτής της ιδέας. Έτσι δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε την πραγματικότητα από την εικονική πραγματικότητα. Αυτή είναι η Maya, απατηλός ονειρικός κόσμος για τον οποίον μιλούν οι Ινδουιστές και οι Βουδιστές. Κοντολογίς ο κόσμος μας είναι πολύ πιο απατηλός από όσο μπορούμε να φανταστούμε.

Μόλις ένας επιστήμονας προσπαθήσει να προβλέψει ή έστω να παρατηρήσει την συμπεριφορά των πιο θεμελιωδών μικροσκοπικών σωματιδίων, η ύπαρξη παρουσιάζεται με μια πολύ διαφορετική και ακατανόητη όψη και αρχίζει να μοιάζει με ένα σουρεαλιστικό όνειρο. Σύμφωνα με της πρόσφατες φυσικές έρευνες, τα σωματίδια από τα οποία αποτελείται το «σουρεαλιστικό» μας σύμπαν, όπως είναι π.χ. τα ηλεκτρόνια, έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν ακόμη και «πρόσωπο» και αυτό συμβαίνει μόλις αντιληφθούν ότι τους παρατηρούν, λες και ντρέπονται εκείνους που προσπαθούν να παραβιάσουν την απομόνωσή τους!

Δεν αλλάζουν μόνο σχήμα και συμπεριφορά, αλλά όταν προσπαθεί να μετρήσει κανείς το μέγεθος τους, τη θέση και τη ταχύτητά τους, ξαφνικά φαίνεται σαν να μην υπάρχουν στο χώρο και χρόνο. Με λίγα λόγια αμφισβητείται σοβαρά ο αντικειμενικός ρόλος του παρατηρητή, γιατί θεωρείται ότι η ίδια η πράξη της παρατήρησης ενός φαινομένου μεταβάλλει τη συμπεριφορά του φαινομένου!

Επίσης φαίνεται πως ο βασικός ύποπτος σε αυτήν την διαδικασία είναι η ίδια η συνείδηση. Μέχρι τώρα θεωρούνταν ότι ο παρατηρητής ήταν πάντα έξω από αυτό που παρατηρούσε, καθώς η συνείδηση δεν λαμβάνονταν ποτέ υπόψη σε καμία επιστημονική εξίσωση. Αυτό σημαίνει πως ο ρόλος του επιστήμονα μεταμορφώνεται γρήγορα και αμετάκλητα και αυτός αρχίζει να δρα καχύποπτα σαν μυστικιστής. Οι θεωρητικές συνέπειες αυτής της ανακάλυψης είναι σημαντικές για την κατανόηση του ονειρικού μας κόσμου.

«Ο νους, αντίθετα από την υπόθεση του ψυχολογικού μοντέλου διέγερσης /σύνθεσης, δε φαίνεται να εντοπίζεται στον εγκέφαλο αλλά στο ενεργειακό πεδίο», (Μ. Γκόντγουιν, Ο Διαυγής Φωτεινός Ονειρευτής). Όπως αναφέρει και ο Κάρλος Καστανέντα, ακριβώς μέσα στο ενεργειακό πεδίο βρίσκεται η εστία της προσοχής μας και ο ίδιος την ονομάζει “σημείο συναρμολόγησης”.

Ο περίφημος δάσκαλος του Καστανέντα, ο Μεξικανός Ινδιάνος, σαμάνος και μάγος Δον Χουάν, ισχυρίζεται ότι ο λόγος που δεν μπορούμε να δούμε την αληθινή πραγματικότητα όπως είναι, κρύβεται σε αυτό το “σημείο συναρμολόγησης”, το οποίο είναι χρόνια εστιασμένο στην ίδια θέση μέσα στο ενεργειακό πεδίο. Αυτό το σημείο σύμφωνα με το ινδικό βεντάντα βρίσκεται στη καρδιά, ενώ τα ινδικά τάντρα το τοποθετούν στο τρίτο μάτι.

Σύμφωνα με τον Μεγάλο Δάσκαλο Ραμάνα Μαχάρσι, που μερικοί τον θεωρούν το μεγαλύτερο πνευματικό δάσκαλο του 20ου αιώνα, «ο νους στον ύπνο αποσύρεται από τη δραστηριότητά του στον εγκέφαλο ως Καρδιά». Εδώ δε μιλάμε για φυσική καρδιά, ούτε το τσάκρα της καρδιάς, αλλά τη Καρδιά ας πούμε ενεργειακού πεδίου που βρίσκεται στη δεξιά μεριά του στήθους. Η ουσία της διδασκαλίας του περιλαμβάνεται στο έργο με τίτλο Σρι Ραμάνα Γκίτα, όπου στο Στίχο Πέντε, στην Επιστήμη της Καρδιάς περιγράφει την καρδιά ως χριντάγιαμ, εκείνο στο οποίο τελικά όλα τα πράγματα ησυχάζουν: «Το σύμπαν δεν είναι τίποτε άλλο από το νου, ούτε κι ο νους άλλο από τη Καρδιά. Έτσι ολόκληρη η ιστορία του Σύμπαντος καταλήγει στην Καρδιά».

Ο νους στον ύπνο αποσύρεται από τη δραστηριότητά του στον εγκέφαλο ως Καρδιά. Εκεί βρίσκεται η πύλη που οδηγεί προς τον Εαυτό όπου ο ονειρευτής μεταβάλλεται σε συνειδητό ονειροναύτη με μία προϋπόθεση: ότι γνωρίζει την τεχνική πως θα ξυπνήσει μέσα στο όνειρο. Από εκεί φαίνεται να ξεκινάει και η “βασιλική οδός” του Γιουνγκ προς την εξατομίκευση (individuation) του Εαυτού. Αλλά ο Εαυτός «είναι ένας πονηρός πελάτης» (Μ. Γκόντγουιν), και το συνειδητό ονείρεμα επιβάλλει μία προσεκτική ματιά σε συγκεκριμένο άτομο.

Το πρόβλημά μας είναι ότι στον δικό μας σύγχρονο και αγχώδη κόσμο δεν ξέρουμε ποιος μπορεί να είναι αυτός ο Εαυτός που αναζητούμε. (Έχουμε και πολλούς ψυχολόγους και αναλυτές ονείρων για τους ασθενείς, αλλά πολύ λίγους για τους υγιείς!) Η ιδέα του εαυτού προφανώς είναι δανεισμένη από τις παλιές ινδουιστικές βενταντικές γραφές. Σύμφωνα με αυτές η ουσία της ανθρωπινής φύσης είναι η έσχατη πληρότητα ή το Ατμάν. Θα μπορούσε εξίσου να ονομαστεί Τάο ή βουδική φύση – άχωρη, άχρονη και πανταχού παρούσα.

Όμως φοβόμαστε τη βουδική μας φύση, την αφυπνισμένη συνείδηση, γιατί την έχουμε αντικαταστήσει με το συμβολικό υποκατάστατο -το Εγώ. Γι’ αυτό πολύ απογοητεύονται όταν βλέπουν ότι δεν μπορούν να φτάσουν στον έρημο ορίζοντα της εξατομίκευσης, όπου τελικά οι περισσότεροι ταξιδιώτες αναγκάζονται να σταματήσουν. Αυτό που αναζητούμε είναι στην ουσία πεδία και διαστάσεις πέρα από τα όνειρα, είναι οι άβατες περιοχές του πνεύματος όπου μπορούμε να φτάσουμε χρησιμοποιώντας το όνειρο ως πέρασμα.

Και εκεί μας περιμένει ένα από τα πιο παράξενα μαθήματα που είναι και αληθινός στόχος των περισσότερων μυστηριακών σχολών. Η ακαθόριστη και άγρυπνη συνείδησή μας, που μπορούμε να την καταλάβουμε ως «παρατηρητή από τον λόφο» εκτός από το λαμπερό και ακτινοβόλο φως αρχίζει να φαίνεται ότι ο εαυτός είναι εξίσου όνειρο όσο και το εγώ. Αλλά έχουμε φτάσει στο κεντρικό σημείο, στον τόπο της ολότητας ή της αγιότητας.

ΟΝΕΙΡΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

Τι παράξενο που είναι, όταν πολλές φορές βλέπουμε πολύ σημαντικά και εντυπωσιακά όνειρα, το πρωί όταν ξυπνάμε λέμε στον εαυτό μας: «Τι όνειρο ήταν αυτό; Δεν πρέπει να το ξεχάσω!» Εκείνη τη στιγμή ακόμη θυμόμαστε όλες τις λεπτομέρειες του ονείρου. Όμως, μόλις χαθούμε στην καθημερινή ρουτίνα, το όνειρο εξατμίζεται σα φτηνό άρωμα, και όσο και να προσπαθούμε δε μπορούμε να ξαναφέρουμε στη μνήμη τίποτα. Μετά κάποια άλλη στιγμή ξετυλίγεται ξαφνικά μπροστά μας ολόκληρο λες και κυβερνάται από κάποια ανεξάρτητη οντότητα που μόνη της αποφασίζει πότε θα επικοινωνήσει μαζί μας.

Άλλες φορές, πάλι, όταν θέλω «να ξεκουραστώ από τη ζωή», αρκεί να κλείσω τα μάτια μου και έχοντας μία ορθή στάση του σώματος να αναπνέω με σταθερό ρυθμό. Σε μερικά δευτερόλεπτα θα ησυχάσει η ροή των σκέψεών μου και θα ταξιδέψω σε κάποια από τα πιο φανταστικά και πιο όμορφα μέρη που μπορεί να κατανοήσει ο νους. Μετά από 20 λεπτά μίας τέτοιας άσκησης (Χάτα Γιόγκα) αισθάνεται κανείς σαν να έχει κάνει μόλις μία βουτιά στη παγωμένη θάλασσα τον Αύγουστο, με έξω θερμοκρασία 40° C. Το ίδιο θεραπευτικά και χαλαρωτικά είναι και κάποια ονειρικά φωτεινά ταξίδια.

«Ο κόσμος των πνευμάτων μοιάζει με μία κοιλάδα ανάμεσα σε βουνά και σε γκρεμούς, με κοιλώματα και υψώματα εδώ και εκεί. Οι πόρτες και οι πύλες για τις ουράνιες κοινότητες δεν είναι ορατές, παρά μόνο στους ανθρώπους που έχουν ετοιμαστεί για τον ουρανό. Οι άλλοι άνθρωποι δεν τις βρίσκουν. Οι πύλες και οι πόρτες για τους κάτω κόσμους δεν είναι ορατές παρά μόνο στους ανθρώπους που είναι έτοιμοι να μπουν μέσα: ανοίγουν για αυτούς τους ανθρώπους. Μόλις ανοίξουν, μπορεί να δει κανείς σκοτεινές, καπνισμένες σπηλιές, που οδηγούν κατηφορικά προς το βάθος, όπου υπάρχουν και πάλι πολλές πύλες…» Εμάνουελ Σβέντενμποργκ, Περί Ουρανού

Ο Τζόζεφ Μ. Γκάντι, ζωγράφος του δέκατου ένατου αιώνα, σε έναν πίνακα του με τίτλο Αλληγορία, εκφράζει τη ρομαντική και εξωτική όψη των περιοχών του πνεύματος. Είναι ένας πίνακας όλων θρησκειών του κόσμου και οι φανταστικές εικόνες του έχουν ελάχιστη σχέση με πραγματικότητα όπου ο Ατίσα (μεγάλος βουδιστής δάσκαλος που γεννήθηκε πριν από χίλια χρόνια ταξίδεψε από τα ινδικά Ιμαλάια στο Θιβέτ και ήταν μαθητής ταυτόχρονα των τριών φωτισμένων δασκάλων), κόβει τις ρίζες των θαυμάσιων φαντασιώσεών μας για την πνευματική διάσταση, όταν βεβαιώνει ότι όλα τα φαινόμενα, περιλαμβανομένου και του πνεύματος, είναι ένα όνειρο.

Ένας ονειροναύτης που διασχίζει τα άγνωστα τοπία και περιοχές του πνεύματος, συναντάει άπειρες εκδοχές του ίδιου του εαυτού του και όλα τα εγώ του, ντυμένα μέσα σε μορφές διαφόρων αρχετυπικών αλληγοριών. Μαζί του έχει ένα μοναδικό φως που του φωτίζει το απόλυτο σκοτάδι. Είναι η συνείδησή του που ταξιδεύει εξερευνώντας την απέραντη άβατη θάλασσα του ασυνείδητου. Κινείται ανάμεσα σ’ όλα τα φαινόμενα και όλες τις παρουσιάσεις όλων των εποχών, μέσα σε ένα χωρόχρονο όπου όλα συμβαίνουν ταυτόχρονα.

Αυτός ο συνειδητός ονειρευτής λοιπόν μας θυμίζει τον μεσαιωνικό αλχημιστή που παιδεύεται με την ίλη και τα άγνωστα στοιχεία της φύσης μέσα στην ηρωική του προσπάθεια να δημιουργήσει τη φιλοσοφική λίθο. Ο αλχημιστής πρόβαλλε την διαδικασία της ατομικοποίησης (individuation) στην διαδικασία της χημικής μεταμόρφωσης. «Αλλά οι αλχημιστές έλεγαν: Rumpite libros, ne corda vestra rumpantur (Καταστρέψτε τα βιβλία για να μην καταστραφούν οι καρδιές σας), παρόλο που από την άλλη μεριά επέμεναν ακριβώς στην μελέτη των βιβλίων γιατί η εμπειρία προηγείται της επίγνωσης», (C.G.Jung, Psihologija i Alkemija )

Οι ονειροναύτες που μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν με όποιον θέλουν, εκπληρώνοντας τη κάθε μυστική επιθυμία και πάθος, πολύ γρήγορα φαίνεται να βαριούνται και αρχίζουν να κοιτάζουν τριγύρω με πιο κριτικό και περίεργο βλέμμα, ελκυόμενοι ιδιαίτερα από το ονειρικό Εγώ, για να ανακαλύψουν ότι ο ονειροποιός δεν αποτελεί καθόλου μέρος του ονείρου αλλά του κοιμούμενου εαυτού! Συχνά λοιπόν το ονειρικό Εγώ μπορεί να μπερδευτεί με τον αληθινό, με εκείνο που κοιμάται ξαπλωμένο, όσο όλα τα ονειρικά συμβάντα εξελίσσονται κάπου αλλού.

Από πολλές αναφορές έμπειρων ονειροναυτών, φαίνεται ότι μόνο «στην αρχή τα φωτεινά όνειρα ερμηνεύονται ως το όνειρό μου. Όμως το ονειρικό Εγώ δεν ταυτίζεται με τον ονειρευτή: αντί να ονειρεύεται το ονειρεύονται. Το αφώτιστο αλλά ημιδιαυγές ονειρικό Εγώ θεωρεί λανθασμένα ότι ο εαυτός του είναι η μόνη πραγματικότητα, της οποίας όλες οι άλλες ονειρικές μορφές είναι απλές προβολές», (Lucid Dreamer, M. Godwin)

Οι ονειρικοί τόποι στους οποίους ταξιδεύουν οι ονειροναύτες μοιάζουν και με τη κόλαση και το παράδεισο του Σβέντενμποργκ, γιατί αποτελούν κοινό μύθο για το καλό και το κακό εκατομμυρίων ανθρώπων. Παρόλο που οι ατομικές εμπειρικές μορφές είναι διαγωνίως διαφορετικές, συνδέονται με τα κοινά αλχημικά σύμβολα και αρχέτυπα. Εκεί βρίσκονται εκείνες οι προ-εικόνες από τις οποίες οι θρησκείες βγάζουν όλες τις δικές τους απόλυτες αλήθειες.

Πρόκειται για τα σύμβολα που είναι γνωστά από τις μυστικές και θρησκευτικές παραδόσεις και σχετίζονται με τη μυστικιστική κι εσωτερίστικη έννοια που είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του συλλογικού υποσυνείδητου. Αυτές οι εικόνες εμφανίζονται σε ονειρικά τοπία ή σε αστρικά πεδία της πέμπτης διάστασης. Θα αναφέρουμε μερικά χαρακτηριστικά που μπορεί να συναντήσει ένας ονειροναύτης στο ονειρικό ταξίδι του.

Ο Χριστός που καβαλάει το γάιδαρο που είναι το σύμβολο του δαμασμένου νου. Το σπαθί που καίγεται: Όταν υπάρχει έλεγχος του νου, αναβαίνει το Κουνταλίνι, η πιο δυνατή εσωτερική ενέργεια, και οι εσωτερικές δυνάμεις γίνονται πιο εύκολα επίκτητες. Το δέντρο πεύκου: αντιπροσωπεύει το πραγματικό μας εαυτό, το πνευματικό μας πατέρα. Το άγιο δισκοπότηρο αντιπροσωπεύει το θηλυκό πόλο της Ταντρικής Γιόγκας και πρόκειται για το κύπελλο από το οποίο ήπιε ο Χριστός. Αν δούμε το ονειρικό εαυτό μας μέσα σε ένα φέρετρο, σύμφωνα με τις εσωτερικές ερμηνείες των ονείρων και των αστρικών ταξιδιών, πρόκειται για ένα θετικό σημάδι ειδικά αν αυτή η αναπαράσταση εμφανίζεται πάνω σε ένα συνειδητό αστρικό ταξίδι. Ίσως στη ζωή μας θα γίνει μία ριζοσπαστική εσωτερική αλλαγή όπως είναι ο θάνατος του Εγώ.

Ο Αιγυπτιακός σταυρός (Ankh) συμβολίζει την ένωση των δυο Ταντρικών Πόλων και τις ευθύνες που απορρέουν από το μυημένο στη διάρκεια της πνευματικής άσκησης του. Ο Ουροβόρος είναι σύμβολο της Αιωνιότητας και της ανανέωσης. Αν φανεί μπροστά μας σ’ ένα αστρικό ταξίδι ο κόκκινος δράκος, αυτό σημαίνει ότι αντιμετωπίσαμε το τέρας της αβύσσου, που το δημιουργήσαμε μόνοι μας συσσωρεύοντας την απληστία, μίσος, ζήλια, υπερηφάνεια, λαιμαργία και πόθο… Η κορόνα δείχνει θρίαμβο. Η επτάφωτη λυχνία συμβολίζει τις επτά διαστάσεις, τις επτά ενσαρκώσεις του θείου Φωτός, τα επτά σώματα, τις επτά ακτίνες τα επτά κέντρα της ανθρώπινης μηχανής, τα επτά Τσάκρα, το Νόμο των επτά που κυβερνά το Σύμπαν…

@ Μίλιτσα Κοσάνοβιτς (kosanovic@mail.com) -συγγραφέας. Το τελευταίο της βιβλίο είναι το “Άγνωστη Σερβία” που έγραψε μαζί με τον Γ. Στάμκο. Σύντομα πρόκειται να κυκλοφορήσει το νέο της βιβλίο με τίτλο “Βγες Από το Σώμα σου!” από τις εκδόσεις Terra Papers.

Πηγή: terrapapers.com

Ο νέος φιλελευθερισμός ή «νεοφιλελευθερισμός» απέρριψε το λιτό κράτος του κλασικού φιλελευθερισμού, υιοθετώντας την δημόσια παροχή εκπαίδευσης, περίθαλψης, περιβαλλοντικής προστασίας, νομισματικής διαχείρισης, κλπ. Ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» κυκλοφορεί παντού στις μέρες μας, συνήθως με μια υπεροπτική αίσθηση του τύπου «όλοι ξέρουν τι είναι αυτό». Όμως ξέρουν πράγματι; Μπορεί να νομίζετε ότι γνωρίζετε, ωστόσο υπάρχει ελάχιστη συμφωνία για το τι σημαίνει η λέξη μεταξύ όλων των άλλων.

—————

Ελευθερία υπάρχει όταν ένας λαός, μια οικονομία και ένας πολιτισμός, ακαθοδήγητοι και απαρεμπόδιστοι από διοικητικές ελίτ με εξουσία, αφήνονται να ζουν και να εξελίσσονται ειρηνικά, σύμφωνα με την αρχή της ανθρώπινης επιλογής σε όλους τους τομείς της ζωής.

Τι είναι τελικά o νεοφιλελευθερισμός και πώς προέκυψε;

Ο νέος φιλελευθερισμός απέρριψε το λιτό κράτος του κλασικού φιλελευθερισμού, υιοθετώντας την δημόσια παροχή εκπαίδευσης, περίθαλψης, περιβαλλοντικής προστασίας, νομισματικής διαχείρισης, κλπ.

Ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» κυκλοφορεί παντού στις μέρες μας, συνήθως με μια υπεροπτική αίσθηση του τύπου «όλοι ξέρουν τι είναι αυτό». Όμως ξέρουν πράγματι; Μπορεί να νομίζετε ότι γνωρίζετε, ωστόσο υπάρχει ελάχιστη συμφωνία για το τι σημαίνει η λέξη μεταξύ όλων των άλλων.

Η αναζήτηση του όρου στο Google Trends αποκαλύπτει μερικές ενδιαφέρουσες ενδείξεις για το τι συμβαίνει. Οι αναζητήσεις για τον όρο έχουν εκτοξευθεί στα ύψη από τα τέλη του περασμένου έτους, συγκεντρώνοντας περισσότερες αναζητήσεις από ό,τι ο «φιλελευθερισμός».

Η σύγχυση είναι κατανοητή. Μερικές φορές ο όρος χρησιμοποιείται επιδοκιμαστικά από τον κατεστημένο Τύπο, όπως έγινε με την εκλογή του Εμμανουέλ Μακρόν στην Γαλλία. Λέγεται ότι είναι ένας σταθερός «νεοφιλελεύθερος» και επομένως πολύ καλύτερος από τον «δεξιότερο» αντίπαλό του.

Πιο συχνά, ο όρος χρησιμοποιείται υποτιμητικά από την άκρα αριστερά και την εναλλακτική δεξιά. Σ΄αυτή την περίπτωση δηλώνεται με απαξιωτικό τόνο ότι είναι συνώνυμο του καπιταλισμού, της παγκοσμιοποίησης, της κυριαρχίας των ελίτ, των προνομίων της άρχουσας τάξης και του εκτελεστικού κράτους.

Στην Λατινική Αμερική όλοι όσοι έχουν ποτέ δηλώσει την προτίμησή τους για τις ιδιωτικοποιήσεις, την απορρύθμιση ή τις φορολογικές περικοπές, αντιμετώπισαν την δηκτική κατηγορία ότι είναι νεοφιλελεύθεροι, με προεκτάσεις ότι πιθανότατα πληρώνονται από τη CIA ή το State Department. Σε αυτή την περίπτωση, η λέξη χρησιμοποιείται ως συνώνυμο της οικονομικής αποικιοκρατίας των ΗΠΑ. Χρειαζόμαστε μια πιο σταθερή βάση για το τι σημαίνει αυτός ο όρος. Υπάρχει κάποιος θεμελιωτής στοχαστής, κάποιο βιβλίο ή συνάντηση;

Ο φιλελευθερισμός χρειαζόταν έναν υπερασπιστή;

Η απάντηση είναι ναι. Ο στοχαστής είναι ο Αμερικανός δημοσιογράφος Walter Lippmann (1889-1974). Συχνά αποκαλείται ο θεμελιωτής της σύγχρονης αμερικανικής δημοσιογραφίας. Επίσης, αν κάποιος συγγραφέας/στοχαστής μπορεί να ονομαστεί ο ιδρυτής του νεοφιλελευθερισμού, είναι αυτός. Η ζωή και η εποχή του συμπίπτουν κατά προσέγγιση με τον Μίζες και τον Χάγιεκ, τους δύο πιο εξέχοντες υποστηρικτές στον 20ο αιώνα της κλασικής ιδέας του φιλελευθερισμού. Σε αντίθεση με τον Lippmann, δεν υπήρχε τίποτα ιδιαίτερα «νέο» σε κανέναν από τους δύο.

Στην πραγματικότητα, ο ίδιος ο Mises είχε γράψει το απόλυτο βιβλίο για την υπεράσπιση του φιλελευθερισμού στην κλασική του μορφή το 1929. Όμως εκδόθηκε στην Αυστρία, στα γερμανικά. Ο Lippmann, ως Νεοϋορκέζος, δεν θα το είχε δει ποτέ.

Walter Lippmann το 1936

Walter Lippmann το 1936

Ο Walter Lippmann Αμερικανός συγγραφέας, δημοσιογράφος και πολιτικός σχολιαστής. Με μια καριέρα 60 ετών, είναι διάσημος για το ότι ήταν από τους πρώτους που εισήγαγε την έννοια του Ψυχρού Πολέμου, δημιουργώντας τον όρο «στερεότυπο» με την σύγχρονη ψυχολογική έννοια, καθώς και κριτικάροντας τα μέσα ενημέρωσης και την δημοκρατία στην στήλη των εφημερίδων και σε πολλά βιβλία του, κυρίως “Η κοινή γνώμη” του 1922.

Ο Λίπμαν έπαιξε επίσης έναν αξιοσημείωτο ρόλο ως διευθυντής έρευνας στο εξεταστικό συμβούλιο του Γούντροου Γουίλσον μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι απόψεις του για το ρόλο της δημοσιογραφίας σε μια δημοκρατία αντιπαραβλήθηκαν με τα σύγχρονα γραπτά του John Dewey σε αυτό που αναδρομικά ονομάστηκε η συζήτηση Lippmann-Dewey. Ο Lippmann κέρδισε δύο βραβεία Πούλιτζερ, ένα για τη στήλη της εφημερίδας «Today and Tomorrow» και ένα για την συνέντευξή του το 1961 με τον Νικήτα Χρουστσόφ.

Έχει επίσης επαινεθεί με τίτλους που κυμαίνονται από τον «με την μεγαλύτερη επιρροή» δημοσιογράφο του 20ου αιώνα έως τον «Πατέρα της Σύγχρονης Δημοσιογραφίας». Ο Michael Schudson γράφει ότι ο James W. Carey θεώρησε το βιβλίο του Walter Lippmann “Public Opinion” ως «το ιδρυτικό βιβλίο της σύγχρονης δημοσιογραφίας» και επίσης «το ιδρυτικό βιβλίο στις αμερικανικές μελέτες μέσων ενημέρωσης».

Ήταν ο Lippmann που εντόπισε πρώτος την τάση των δημοσιογράφων να γενικεύουν τους άλλους ανθρώπους με βάση σταθερές ιδέες. Υποστήριξε ότι οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιογράφων, είναι πιο ικανοί να πιστεύουν «τις εικόνες στο κεφάλι τους» παρά να κρίνουν με κριτική σκέψη. Οι άνθρωποι συμπυκνώνουν τις ιδέες σε σύμβολα, έγραψε, και η δημοσιογραφία, μια δύναμη που γίνεται γρήγορα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, είναι μια αναποτελεσματική μέθοδος εκπαίδευσης του κοινού. Ακόμα κι αν οι δημοσιογράφοι έκαναν καλύτερη δουλειά στην ενημέρωση του κοινού για σημαντικά θέματα, ο Λίπμαν πίστευε ότι «η μάζα του αναγνωστικού κοινού δεν ενδιαφέρεται να μάθει και να αφομοιώσει τα αποτελέσματα μιας ακριβούς έρευνας». Οι πολίτες, έγραψε, ήταν πολύ εγωκεντρικοί για να νοιάζονται για την δημόσια πολιτική εκτός από τα πιεστικά τοπικά ζητήματα.

Ο Lippmann δεν ήταν καθηγητής, αν και είχε μια ελίτ εκπαίδευση και η πνευματική λαμπρότητά του ήταν αδιαμφισβήτητη. Ήταν ένας από τους πιο διάσημους διανοούμενους της εποχής του και παράδειγμα αυτού που ονομαζόταν φιλελευθερισμός κατά την διάρκεια της Προοδευτικής Εποχής (Progressive Era) και μέχρι την εποχή του New Deal. Ως ιδρυτικός συντάκτης της New Republic, ήταν υπερασπιστής των πολιτικών ελευθεριών, υπέρμαχος της ειρήνης και πολέμιος του σοσιαλισμού και του φασισμού. Κανείς δεν θα τον αποκαλούσε αντιφρονούντα διανοούμενο, όμως αντιστάθηκε στα ολοκληρωτικά ρεύματα της εποχής του. Αν και ο ίδιος δημοσιογράφος, ο Lippmann δεν υπέθεσε ότι η είδηση ​​και η αλήθεια είναι συνώνυμα. Για τον Λίπμαν:

«…Η λειτουργία των ειδήσεων είναι να σηματοδοτεί ένα γεγονός, η λειτουργία της αλήθειας είναι να φέρνει στο φως τα κρυμμένα γεγονότα, να τα θέτει σε σχέση μεταξύ τους και να κάνει μια εικόνα της πραγματικότητας βάσει της οποίας οι άνθρωποι μπορούν να δράσουν. Η εκδοχή ενός δημοσιογράφου για την αλήθεια είναι υποκειμενική και περιορίζεται στο πώς κατασκευάζουν την πραγματικότητά τους. Οι ειδήσεις, επομένως, είναι “ατελώς καταγεγραμμένες” και πολύ εύθραυστες για να φέρουν την κατηγορία ως όργανο άμεσης δημοκρατίας».

Για τον Λίπμαν, τα δημοκρατικά ιδεώδη είχαν επιδεινωθεί: οι ψηφοφόροι είχαν σε μεγάλο βαθμό άγνοια για ζητήματα και πολιτικές και δεν είχαν την ικανότητα να συμμετέχουν στην δημόσια ζωή και ελάχιστα φρόντιζαν να συμμετάσχουν στην πολιτική διαδικασία. Στο ‘Public Opinion’ (1922), ο Lippmann σημείωσε ότι οι σύγχρονες πραγματικότητες απειλούσαν την σταθερότητα που είχε επιτύχει η κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της εποχής της πατρωνίας του 19ου αιώνα. Έγραψε ότι μια «κυβερνούσα τάξη» πρέπει να εγερθεί για να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις.

Το βασικό πρόβλημα της δημοκρατίας, έγραψε, ήταν η ακρίβεια των ειδήσεων και η προστασία των πηγών. Υποστήριξε ότι οι παραμορφωμένες πληροφορίες ήταν εγγενείς στο ανθρώπινο μυαλό. Οι άνθρωποι αποφασίζουν πριν ορίσουν τα γεγονότα, ενώ το ιδανικό θα ήταν να συγκεντρωθούν και να αναλύσουν τα γεγονότα πριν καταλήξουν σε συμπεράσματα. Βλέποντας πρώτα, υποστήριξε, είναι δυνατό να εξυγιανθούν οι μολυσμένες πληροφορίες. Ο Lippmann υποστήριξε ότι η ερμηνεία ως στερεότυπα (μια λέξη που επινόησε με αυτή την συγκεκριμένη έννοια) μας υπέβαλε σε μερικές αλήθειες. Ο Lippmann χαρακτήρισε την έννοια του κοινού που είναι αρμόδιο να διευθύνει τις δημόσιες υποθέσεις “ψεύτικο ιδανικό”. Συνέκρινε την πολιτική γνώση ενός μέσου ανθρώπου με έναν θεατρόφιλο που μπαίνει σε ένα έργο στην μέση της τρίτης πράξης και φεύγει πριν από την τελευταία αυλαία.

Ο John Dewey στο βιβλίο του The Public and Its Problems, που δημοσιεύτηκε το 1927, συμφώνησε σχετικά με τον παραλογισμό της κοινής γνώμης, αλλά απέρριψε την έκκληση του Lippmann για μια τεχνοκρατική ελίτ. Ο Dewey πίστευε ότι σε μια δημοκρατία, το κοινό είναι επίσης μέρος του δημόσιου λόγου. Η συζήτηση Lippmann-Dewey άρχισε να συζητείται ευρέως από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 στους αμερικανικούς κύκλους επικοινωνιακών μελετών. Ο Lippmann έπαιξε επίσης εξέχουσα θέση στο έργο Manufacturing Consent των Edward S. Herman και Noam Chomsky, οι οποίοι ανέφεραν την υπεράσπιση του Lippmann για «κατασκευή συναίνεσης» που αναφερόταν «στη διαχείριση της κοινής γνώμης, η οποία [Lippmann] θεώρησε ότι ήταν απαραίτητη για τη δημοκρατία, ανθίζουν, αφού ένιωθε ότι η κοινή γνώμη ήταν μια παράλογη δύναμη».

Ο Lippmann ήταν ένας πρώιμος και σημαντικός σχολιαστής της μαζικής κουλτούρας, αξιοσημείωτος όχι επειδή επέκρινε ή απέρριψε εντελώς την μαζική κουλτούρα, αλλά συζητούσε πώς θα μπορούσε να συνεργαστεί με μια «μηχανή προπαγάνδας» με άδεια από την κυβέρνηση για να διατηρήσει την λειτουργία της δημοκρατίας. Στο πρώτο του βιβλίο για το θέμα, ‘Public Opinion’ (1922), ο Lippmann είπε ότι ο μαζικός άνθρωπος λειτουργούσε ως ένα «σαστισμένο κοπάδι» το οποίο πρέπει να διοικείται από «μια εξειδικευμένη τάξη της οποίας τα ενδιαφέροντα ξεπερνούν την τοπικότητα». Η επίλεκτη τάξη των διανοουμένων και των ειδικών έπρεπε να είναι ένας μηχανισμός γνώσης για να παρακάμψει το πρωταρχικό ελάττωμα της δημοκρατίας, το αδύνατο ιδανικό του «παντοδύναμου πολίτη».

Αργότερα, στο The Phantom Public (1925), ο Lippmann αναγνώρισε ότι η τάξη των ειδικών ήταν επίσης, ως επί το πλείστον, ξένοι σε οποιοδήποτε συγκεκριμένο πρόβλημα, και ως εκ τούτου δεν ήταν σε θέση να αναλάβει αποτελεσματική δράση. Ο φιλόσοφος John Dewey (1859–1952) συμφώνησε με τους ισχυρισμούς του Lippmann ότι ο σύγχρονος κόσμος γινόταν πολύ περίπλοκος για κάθε πολίτη για να κατανοήσει όλες τις πτυχές του, αλλά ο Dewey, σε αντίθεση με τον Lippmann, πίστευε ότι το κοινό (ένα σύνθετο από πολλά «κοινά» μέσα στην κοινωνία) θα μπορούσε να σχηματίσει μια «Μεγάλη Κοινότητα» που θα μπορούσε να εκπαιδευτεί για ζητήματα, να καταλήξει σε κρίσεις και να καταλήξει σε λύσεις σε κοινωνικά προβλήματα.

Το 1943, ο George Seldes περιέγραψε τον Lippmann ως έναν από τους δύο αρθρογράφους με την μεγαλύτερη επιρροή στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από την δεκαετία του 1930 έως την δεκαετία του 1950, ο Lippmann έγινε ακόμη πιο δύσπιστος απέναντι στην τάξη των «καθοδηγητών». Στην Δημόσια Φιλοσοφία (1955), που χρειάστηκε σχεδόν είκοσι χρόνια για να ολοκληρωθεί, παρουσίασε ένα περίπλοκο επιχείρημα ότι οι πνευματικές ελίτ υπονόμευαν το πλαίσιο της δημοκρατίας.

Οι ομοιότητες μεταξύ των απόψεων του Lippmann και του Gabriel Almond προκάλεσαν αυτό που έγινε γνωστό ως η συναίνεση Almond–Lippmann, η οποία βασίζεται σε τρεις υποθέσεις:

  • Η κοινή γνώμη είναι ασταθής, μετατοπίζεται άτακτα ως απάντηση στις πιο πρόσφατες εξελίξεις. Οι μαζικές πεποιθήσεις στις αρχές του 20ου αιώνα ήταν πολύ ειρηνικές στην ειρήνη και πολύ μαχητικές στον πόλεμο, πολύ ουδέτερες ή κατευναστικές στις διαπραγματεύσεις ή πολύ αδιάλλακτες.
  • Η κοινή γνώμη είναι ασυνάρτητη, στερείται οργανωμένης ή συνεπούς δομής σε τέτοιο βαθμό που οι απόψεις των πολιτών των ΗΠΑ θα μπορούσαν καλύτερα να περιγραφούν ως «μη νοοτροπίες»
  • Η κοινή γνώμη είναι άσχετη με την διαδικασία χάραξης πολιτικής. Οι πολιτικοί ηγέτες αγνοούν την κοινή γνώμη επειδή οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν μπορούν ούτε «να καταλάβουν ούτε να επηρεάσουν τα ίδια τα γεγονότα από τα οποία είναι γνωστό ότι εξαρτώνται η ζωή και η ευτυχία τους».

Η Ιδεολογική Κρίση.

Στην περίοδο του Μεσοπολέμου, αυτή η τάξη των διανοουμένων είχε μια ειλικρινή ανησυχία για την διατήρηση όλων των κατακτήσεων της ελευθερίας στο παρελθόν και προσπαθούσε να βρει έναν τρόπο για να τις προστατεύσει στο μέλλον. Η κατάσταση που αντιμετώπιζαν ήταν ζοφερή, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρώπη. Δύο κύριες εξτρεμιστικές φατρίες πάλευαν για τον έλεγχο του κόσμου: οι κομμουνιστές/σοσιαλιστές και οι φασίστες/ναζί, που, όπως κατάλαβε ο Lippmann, ήταν οι δύο όψεις του ίδιου αυταρχικού νομίσματος. Το New Deal φαινόταν να δανείζεται και από τους δύο, ενώ προσπαθούσε να κρατήσει ορισμένα φιλελεύθερα ιδανικά. Ήταν ένα ασταθές μείγμα.

Πού βρισκόταν η αντιπολίτευση; Στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρξε επίσης μια άνοδος αυτού που θα μπορούσε να ονομαστεί γενικά Τορισμός ή συντηρητισμός (ή, στον αμερικανικό Νότο, αγροτισμός). Δεν επρόκειτο για ένα θετικό πρόγραμμα αλλά περισσότερο για μια αντιδραστική ή ρεβανσιστική στάση, μια λαχτάρα για την τάξη των περασμένων εποχών. Στην Ευρώπη, υπήρξαν κύματα νοσταλγίας για τις παλιές μοναρχίες και, μαζί τους, η επιθυμία να ανατραπούν τα δίκαια αποκτημένα οφέλη του φιλελευθερισμού τον 19ο αιώνα. Και αυτή η στάση συνοδεύεται από μια σειρά από απαιτήσεις που είναι απολύτως ασυμβίβαστες με τη σύγχρονη ζωή και τις σύγχρονες ανθρώπινες φιλοδοξίες.

Ο Lippmann γνώριζε ότι κάποια μορφή φιλελευθερισμού έπρεπε να είναι ο δρόμος προς τα εμπρός. Όχι όμως ο παλιός (κλασικός) φιλελευθερισμός, που πίστευε ότι είχε αποτύχει (οδήγησε σε οικονομική ύφεση και κοινωνική αστάθεια, κατά την άποψή του). Στόχος του ήταν ένας ανανεωμένος φιλελευθερισμός. Δεν χρησιμοποίησε ποτέ τον όρο νεοφιλελευθερισμός (που επινοήθηκε από έναν συνάδελφό του), αλλά έτσι ονομάστηκε.

Η Καλή Κοινωνία.

Το μεγάλο βιβλίο του Lippmann – και είναι πραγματικά ένα υπέροχο βιβλίο και αξίζει πολύ να το διαβάσετε- εμφανίστηκε το 1937: The Good Society. Το βιβλίο επευφημούσε τον φιλελευθερισμό και έτσι απέρριπτε τον σοσιαλισμό, τον φασισμό και τον συντηρητισμό. Ωστόσο, απέρριπτε επίσης το laissez faire (ελεύθερη αγορά) με το ίδιο πάθος, αν και πρέπει να προχωρήσετε αρκετά βαθιά στο βιβλίο για να το ανακαλύψετε. Ο Lippmann είχε υιοθετήσει το μεγαλύτερο μέρος της κεϋνσιανής κριτικής για τις ελεύθερες αγορές. Προσπάθησε να περάσει την κλωστή απ’ τη βελόνα: εναντίωση στον κρατισμό, αγάπη για την ελευθερία, αλλά καινοτομώντας με αυτό που θεωρούσε ως τον φιλελεύθερο στόχο μέσω οιονεί κρατικών μέσων.

Lippmann το 1914, λίγο μετά την ίδρυση της “Νέας Δημοκρατίας”

Το βιβλίο είχε τέτοια απήχηση που ενέπνευσε την σύγκληση ενός εξαιρετικά σημαντικού επιστημονικού συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι τον Αύγουστο του 1938, εν μέσω μιας εντεινόμενης σύγκρουσης στην Ευρώπη και τον κόσμο. Έξι μήνες αργότερα ήρθε η γερμανική προσάρτηση της Αυστρίας, ένα χρόνο πριν από την ναζιστική εισβολή στην Πολωνία. Οι εποχές ήταν εξαιρετικά ασταθείς και αυτοί οι διανοούμενοι πίστευαν ότι είχαν την ευθύνη να κάνουν κάτι για να διορθώσουν αυτό που δεν πήγαινε καλά στον κόσμο.

Το «Colloquium Walter Lippmann» οργανώθηκε από τον Γάλλο φιλελεύθερο φιλόσοφο και λογικό θετικιστή Louis Rougier. Παρίστατο ο Lippmann και περιλάμβανε πολλούς άλλους κορυφαίους Γάλλους διανοούμενους, συμπεριλαμβανομένου του μεγάλου νομισματικού θεωρητικού Jacques Rueff. Παρόντες επίσης ο Michael Polanyi από το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και οι Γερμανοί Wilhelm Röpke και Alexander Rüstow. Από τους πιο επιφανείς συμμετέχοντες, ο Φρίντριχ Χάγιεκ αφίχθη από το Λονδίνο και ο Λούντβιχ φον Μίζες έφτασε από την Γενεύη όπου ζούσε τότε ως πρόσφυγας, αφ’ ότου είχε διαφύγει μετά την εισβολή των Ναζί στην Βιέννη.

Εν ολίγοις, αυτή ήταν μια ομάδα υψηλών δυνατοτήτων, αποτελούμενη από τους σημαντικότερους φιλελεύθερους διανοούμενους του κόσμου εν έτει 1938. Ήταν σε εκείνη την συνάντηση που ο Alexander Rüstow επινόησε τον όρο νεοφιλελευθερισμός για να χαρακτηρίσει τις ιδέες που προωθούσαν. H λέξη αυτή έμελλε να εκφράσει το όραμα του Lippmann.

Και πάλι, αυτός ήταν ένας νέος τρόπος σκέψης για τον φιλελευθερισμό. Ήταν δημοκρατικός, ανεχόταν έναν μεγάλο βαθμό κρατικών ρυθμίσεων, συν το κράτος πρόνοιας, την δημόσια εκπαίδευση και την δημόσια παροχή υγειονομικής περίθαλψης και υποδομών. Διατηρούσε όμως τις βασικές ανταγωνιστικές διαδικασίες της οικονομίας της αγοράς. Η ελπίδα ήταν να καταλήξει σε κάποιο σταθερό μείγμα πολιτικών που θα οδηγούσε σε μια αυξανόμενη ευημερία και θα επέφερε μια γενική λαϊκή ικανοποίηση με την κοινωνική διαστρωμάτωση, έτσι ώστε η απαίτηση για εξτρεμιστικές ιδεολογίες όπως ο φασισμός και ο σοσιαλισμός να κρατηθεί σε απόσταση ασφαλείας. Η αυξανόμενη πρόοδος και η ζήτηση για νέες τεχνολογίες μεταξύ του πληθυσμού θα συναγωνίζονταν ομοίως τα ρεβανσιστικά και συντηρητικά αισθήματα στην πολιτική «αγορά».

Αυτή ήταν η ελπίδα, σε κάθε περίπτωση. Δεν έχω υπ’ όψη μου κάποια αναφορά για το τι ακριβώς συνέβη σε αυτό το Colloquium, αλλά μπορεί κανείς να φανταστεί ότι τόσο ο Mises όσο και ο Hayek ήταν ταυτόχρονα ευχαριστημένοι και δυσαρεστημένοι που πιέστηκαν να συμφωνήσουν με αυτήν την άποψη.

Ο Χάγιεκ αναδυόταν ως ο κύριος αντίπαλος του Τζον Μέιναρντ Κέινς, ενώ οι υπόλοιποι συμμετέχοντες είχαν συμφιλιωθεί με τον Κέινς. Από την πλευρά του, ο Μίζες είχε την άποψη ότι οποιαδήποτε ανάμειξη της κρατικής διαχείρισης στο μείγμα της αγοράς απλά μειώνει το εύρος επιλογών του ατόμου, επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη και εισάγει στρεβλώσεις που ζητούν κάποια πολιτική λύση σε μεταγενέστερη φάση. Κανείς από τους δύο δεν πίστευε στο μεγάλο νέο όραμα των Lippmann/Rüstow.

Το κείμενο..

Για να κατανοήσουμε πραγματικά αυτό το όραμα, ας ρίξουμε μια ματιά στην πραγματεία του Lippmann. Δεν είναι διόλου χαζοχαρούμενη. Στην πραγματικότητα, είναι ένα εξαιρετικό σεμινάριο στην ιστορία της ελευθερίας. Μακάρι να είχε περιοριστεί εκεί. Ωστόσο, η ρητορική του είναι δυνατή και εμπνευσμένη. Μπορείτε να πάρετε μια γεύση από το ακόλουθο απόσπασμα:

«Παντού, τα κινήματα που διεκδικούν την αφοσίωση των ανθρώπων είναι εχθρικά προς τα κινήματα στα οποία οι άνθρωποι αγωνίζονταν για να είναι ελεύθεροι. Τα προγράμματα μεταρρυθμίσεων είναι παντού σε αντίθεση με την φιλελεύθερη παράδοση. Οι άνθρωποι καλούνται να επιλέξουν μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας. Για να βελτιώσουν την μοίρα τους, τους λένε ότι πρέπει να παραιτηθούν από τα δικαιώματά τους. Για να ξεφύγουν από την φτώχεια πρέπει να μπουν σε μια φυλακή. Για να τακτοποιήσουν την εργασία τους πρέπει να ρυθμιστούν. Για να αποκτήσουν μεγάλο βαθμό ισότητας πρέπει να έχουν λιγότερη ελευθερία. Για να έχουν εθνική αλληλεγγύη πρέπει να καταπιέζουν τους διαφωνούντες. Για να ενισχύσουν την αξιοπρέπειά τους πρέπει να γλείφουν τις μπότες των τυράννων. Για να πραγματοποιήσουν την υπόσχεση της επιστήμης πρέπει να καταστρέψουν την ελεύθερη έρευνα. Για να προωθήσουν την αλήθεια δεν πρέπει να την αφήσουν να εξεταστεί. Οι επιλογές είναι απαράδεκτες.»

Απολύτως υπέροχο! Και ως επί το πλείστον, το βιβλίο συνεχίζει με αυτό το υπέροχο πνεύμα, που είναι αρκετό για να θρέψει την ψυχή και του πιο ριζοσπάστη φιλελεύθερου. Πρέπει να φτάσετε αρκετά μακριά στο βιβλίο για να ανακαλύψετε το «νέο-» του νεοφιλελευθερισμού. Πίστευε ότι

«…Ο φιλελευθερισμός πρέπει να επιδιώξει να αλλάξει τους νόμους και να τροποποιήσει σε μεγάλο βαθμό την ιδιοκτησία και τις συμβάσεις με τρόπο που να απορρίπτει το laissez faire, έναν όρο και ένα σύστημα που αντιπαραθέτει εντελώς με το δικό του. Ο νεοφιλελευθερισμός περιλαμβάνει την δημόσια παροχή εκπαίδευσης, υγειονομικής περίθαλψης, περιβαλλοντικής προστασίας, χρηματοοικονομικής ρύθμισης, διαχείρισης της δημοσιονομικής πολιτικής, του νομισματικού ελέγχου, και πολλά άλλα. Στην πραγματικότητα, ο σκοπός της φιλελεύθερης μεταρρύθμισης είναι να προσαρμοστεί η κοινωνική τάξη στην νέα οικονομία. Αυτός ο σκοπός μπορεί να επιτευχθεί μόνο με συνεχή και εκτεταμένη μεταρρύθμιση της κοινωνικής τάξης».

Αυτό που ήθελε ο Lippmann ήταν ένα νέο σύνταγμα για ένα «ελεύθερο κράτος». Αυτό που απέρριπτε ήταν ένα κράτος που είναι ουδέτερο ως προς τα κοινωνικά αποτελέσματα – το «κράτος νυχτοφύλακα» στο οποίο πίστευαν οι παλιοί φιλελεύθεροι. Ενώ οι αρχικοί (κλασικοί) φιλελεύθεροι ήθελαν το Δίκαιο να είναι σταθερό και γενικό, επιδιώκοντας μόνο τις πιο περιορισμένες λειτουργίες, το νεοφιλελεύθερο όραμα είναι ένα κράτος, το οποίο είναι ενεργό μέρος της διαφύλαξης, διατήρησης και προώθησης της ίδιας της ελευθερίας, όπως γίνεται κατανοητή από ένα συγκεκριμένο όραμα για το τι θα έπρεπε να είναι. Υποστήριξε ότι ο φιλελευθερισμός είναι τόσο σημαντικός που πρέπει να είναι ο πρωταρχικός στόχος του κράτους, ώστε να τον δει να υλοποιείται. Στην πράξη, δεν υπάρχουν όρια στο πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτό.

Ως ένα παράδειγμα ουδέτερου κράτους ως προς τα αποτελέσματα, λάβετε υπόψη το Σύνταγμα των ΗΠΑ. Είναι ένα πλαίσιο για την κυβέρνηση και το Δίκαιο. Καθορίζει τι μπορούν να κάνουν διάφοροι κλάδοι του κράτους και γιατί, και διευκρινίζει τι δεν μπορούν να κάνουν και γιατί. Δεν περιέχει καμία μεγάλη φιλοδοξία για το πώς πρέπει να μοιάζει η κοινωνία (καλά, ίσως να ισχύει στη ρήτρα της «γενικής ευημερίας»), αλλά επιμένει κυρίως στη δημιουργία ενός πλαισίου και στο να αφήσουμε τους ανθρώπους να συνεχίσουν ελεύθεροι από εκεί και πέρα.

Ο νεοφιλελευθερισμός θέλει ένα ενεργό κράτος, όχι μόνο προσαρμοστικό αλλά και φιλόδοξο. Θα πρέπει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη ζωή των ανθρώπων με εκπεφρασμένο σκοπό να τους βοηθήσει να ζήσουν πιο ελεύθερες, πιο ακμάζουσες και πιο ικανοποιητικές ζωές. Το κράτος δεν πρέπει ποτέ να κυριαρχεί στον πληθυσμό, αλλά περισσότερο να είναι ο εταίρος του λαού στην οικοδόμηση της ευημερίας και στην υλοποίηση της υπόσχεσης του φιλελευθερισμού.

Εκεί που ο Lippmann κάνει λάθος;

Στα πολλά κεφάλαιά του για το φιλελεύθερο κράτος, ο Lippmann εκθέτει όλους τους τρόπους με τους οποίους το όραμά του για ένα επεκτατικό κράτος δεν τείνει να γίνει αυταρχικό. Ο αξιωματούχος και ο πολίτης είναι απλώς άνθρωποι και δεν υπάρχουν βασιλικά προνόμια. Οι γραφειοκρατίες δεν εκδίδουν εντολές και συμπεριφέρονται σαν εταιρείες κρατικής ιδιοκτησίας, που ανταποκρίνονται πάντα στο κοινό. Υπάρχουν κάθε είδους ενδιάμεσοι θεσμοί μεταξύ του ατόμου και του κράτους. Ο δημόσιος τομέας είναι ανθρώπινος, φιλόξενος, προσαρμοστικός, δημιουργικός και γιατί; Γιατί η δύναμή του προέρχεται από τον λαό, όχι από τον δικτάτορα ή τον βασιλιά. Όλα αυτά είναι ενδιαφέροντα, αλλά είναι κατά βάση φαντασιώσεις.

Ο Lippmann, που έγραφε το 1938, δεν αντιλήφθηκε καν τις σημαντικές εξελίξεις που έλαβαν χώρα στην φιλελεύθερη θεωρία, κυρίως ως απάντηση στο όραμά του.

Η πρώτη είναι εκείνο το κρίσιμο επιχείρημα του Χάγιεκ που αφορά την επιστημολογική ταπεινοφροσύνη. Ο Lippmann γράφει σαν να ξέρει στα σίγουρα πώς να επιτύχει και να κρίνει τα κοινωνικά αποτελέσματα που συμφωνούν με το όραμά του. Είναι μια φυσιολογική τάση των περισσότερων διανοουμένων. Η καινοτομία του Χάγιεκ ήταν να δει ότι η γνώση που είναι απαραίτητη για την σωστή οργάνωση της κοινωνίας δεν είναι πλήρως προσβάσιμη στους διανοούμενους, και πολύ λιγότερο στους προέδρους, τους νομοθέτες ή τους γραφειοκράτες. Είναι βαθιά ενσωματωμένη στις ίδιες τις κοινωνικές διαδικασίες και αυτές με την σειρά τους στο μυαλό των ατόμων που κάνουν τις επιλογές, οι οποίες αποτελούν τα κινητήρια μέρη αυτής της διαδικασίας.

Το δεύτερο σημείο που αγνοεί εντελώς ο Lippmann είναι ότι οι παίκτες μέσα στο ίδιο το κράτος έχουν τα δικά τους συμφέροντα και σχέδια, όπως ακριβώς τα έχουν και οι παράγοντες της αγοράς. Επιδιώκουν τα δικά τους συμφέροντα. Επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν την ευημερία τους. Αναζητούν περισσότερη ισχύ, περισσότερη χρηματοδότηση, περισσότερα προνόμια και αυτοί τους οποίους υπηρετούν είναι οι ομάδες συμφερόντων που μπορούν να τους αποφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερα από όλα αυτά. Η ιδέα ότι μια δημόσια γραφειοκρατία μπορεί σταθερά, πολύ λιγότερο δε μόνιμα, να εξυπηρετεί άμεσα το γνήσιο δημόσιο συμφέρον δεν έχει βάση. Με άλλα λόγια, ο Lippmann ήταν ανίδεος ως προς το πώς οι αλήθειες που αργότερα θα συνδέονταν με τη σχολή οικονομικών της Δημόσιας Επιλογής θα μπορούσαν να επηρεάσουν το όραμά του για την ελευθερία.

Ένα τρίτο πρόβλημα είναι αυτό που εντόπισε ο Mises: ο νεοφιλελευθερισμός επιλέγει τα λάθος μέσα για να πραγματοποιήσει τους σκοπούς του. Η νομοθετική ρύθμιση υψηλότερων μισθών δεν αυξάνει στ’ αλήθεια τους μισθούς. σπρώχνει τον κόσμο στην ανεργία. Η ρύθμιση για την προστασία του περιβάλλοντος δεν καταλήγει σε αυτό: απλά υποβαθμίζει την αξία της ιδιοκτησίας, αφήνοντάς την μετά να λεηλατείται από ανεύθυνους διαχειριστές.

Η καθιέρωση της κρατικής υγειονομικής περίθαλψης απογυμνώνει τον κλάδο από το σύστημα οικονομικής σηματοδότησης (μέσω των τιμών), από τα κίνητρά του για καινοτομία και από την ικανότητά του να επεκταθεί σε όλο και ευρύτερους τομείς του πληθυσμού. Και επειδή η κρατική παρέμβαση δεν επιτυγχάνει τους δηλωμένους στόχους της, γίνεται το πρόσχημα για ολοένα μεγαλύτερη ανάμειξη στην διαδικασία της αγοράς.

Αυτά τα προβλήματα καταδικάζουν το σύστημά του να είναι τόσο εκτός πραγματικότητας, όσο και οι αυταρχικές ιδεολογίες στις οποίες αντιτάχθηκε.

Οι κίνδυνοι του νεοφιλελευθερισμού.

Σε απάντηση στον Lippmann, τόσο ο Hayek όσο και ο Mises δημιούργησαν πολλά από τα επιχειρήματά τους τα επόμενα χρόνια. Ο Mises δεν σταμάτησε ποτέ να επισημαίνει ότι το laissez faire δεν σημαίνει «να αφήσουμε τις άψυχες δυνάμεις να λειτουργήσουν», όπως φαίνεται να υποδηλώνει ο Lippmann. Σημαίνει να αφήνουμε τα άτομα να επιλέξουν τι είδους ζωές θέλουν να ζήσουν και να αφήνουμε αυτές τις επιλογές να οδηγήσουν προς τα εμπρός το μονοπάτι της κοινωνικής εξέλιξης. Το βιβλίο του Mises, Human Action, ήταν τόσο μια απάντηση στον Lippmann όσο και στον Keynes, τον Marx και όλους τους άλλους αντιφιλελεύθερους.

Ας υποθέσουμε απλώς ότι έχουμε ένα κράτος που είναι αποφασισμένο να προωθήσει τον σκοπό της ελευθερίας – όχι ένα κράτος ουδέτερο ως προς τα αποτελέσματα, αλλά ένα κράτος που κατευθύνεται σε έναν συγκεκριμένο σκοπό. Πού θα μας οδηγήσει αυτό; Θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια άλλη μορφή άνωθεν σχεδιασμού. Μπορεί να οδηγήσει σε πρακτικές όπως τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, οι αυστηρές ρυθμίσεις για τον καθορισμό των οικιστικών ζωνών και το περιβάλλον, τους φόρους και την αναδιανομή με στόχο να φέρει μια πιο αποτελεσματική ελευθερία σε όλο και περισσότερους ανθρώπους. Σε ένα ιμπεριαλιστικό κράτος, μπορεί να οδηγήσει στην επιβολή του κεντρικού σχεδιασμού σε ξένα έθνη: το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα, τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών. Μπορεί να είναι η δικαιολογία για πολέμους για τη «διάδοση της δημοκρατίας» και την οικοδόμηση εθνών στο εξωτερικό.

Μπορείτε να πείτε ότι όλες αυτές οι πολιτικές έχουν καλές προθέσεις. Στην πραγματικότητα, ο νεοφιλελευθερισμός είναι η ίδια η ενσάρκωση των καλών προθέσεων: θα ελευθερώσουμε όλους τους ανθρώπους! Στην καλύτερη περίπτωση, ο νεοφιλελευθερισμός μας δίνει ένα μεταπολεμικό γερμανικό οικονομικό θαύμα. Αλλά θα μπορούσε εύκολα να καταλήξει στη Χιλή του Πινοσέτ, που συχνά αναφέρεται ως νεοφιλελεύθερο κράτος. Στην εξωτερική πολιτική, ο νεοφιλελευθερισμός μπορεί να εμπνεύσει μια όμορφη μεταρρύθμιση (η Ιαπωνία μετά τον πόλεμο) ή να δημιουργήσει ένα καταστροφικό τρομοκρατικό κράτος που ξεχειλίζει από λαϊκή δυσαρέσκεια (βλέπε Λιβύη, Ιράκ και Αφγανιστάν).

Με όλα αυτά θέλω να πω ότι: το νεοφιλελεύθερο κράτος μπορεί γρήγορα να γίνει αντιφιλελεύθερο κράτος. Δεν υπάρχει θεσμικός λόγος για τον οποίο δεν θα μπορούσε να γίνει. Ένα κράτος με μια «κοινωνική εντολή» είναι ένα περιπλανώμενο θηρίο: μπορεί να ελπίζεις ότι δεν θα κάνει άσχημα πράγματα, αλλά δεν θα ήθελες να μείνεις μόνος μαζί του σε ένα σκοτεινό δρομάκι.

Σίγουρα, ο κόσμος οφείλει ένα χρέος στον νεοφιλελευθερισμό. Ήταν αυτή η φόρμουλα που ενέπνευσε πολλές χώρες να απελευθερώσουν τις οικονομίες τους, και μάλιστα ήταν ο λόγος για την χαλάρωση πολλών ελέγχων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οδήγησε στις μεταρρυθμίσεις στη Λατινική Αμερική, την Κίνα, ακόμη και την Ανατολική Ευρώπη μετά την κατάρρευση του σοσιαλισμού. Η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία είναι εν μέρει υπεύθυνη για την απελευθέρωση δισεκατομμυρίων ανθρώπων από τα βάσανα, τη φτώχεια και την τυραννία.

Τα μειονεκτήματά του είναι επίσης παρόντα: η συνέχιση της αποικιοκρατίας με άλλα μέσα, η εξάπλωση της παγκόσμιας γραφειοκρατίας, η περιχαράκωση του κράτους πρόνοιας και η άνοδος του βαθέως κρατικού ελέγχου στον πολιτισμό, την κοινωνία και την οικονομία. Επίσης δεν είναι πολιτικά σταθερό. Αυτοί οι θεσμοί τροφοδοτούν τη δημόσια δυσαρέσκεια και τροφοδοτούν τον λαϊκιστικό εξτρεμισμό, ο οποίος είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που ήθελε ο Lippmann.

Ταυτόχρονα, οι γνήσιοι φιλελεύθεροι (που συχνά αποκαλούνται ελευθεριστές ή λιμπερταριανοί σήμερα) πρέπει οπωσδήποτε να καταλάβουν το εξής: δεν είμαστε νεοφιλελεύθεροι. Το σημαντικό μέρος του νεο-φιλελευθερισμού είναι το ουσιαστικό «φιλελευθερισμός» και όχι το πρόθεμα «νέο-». Η πρωταρχική του αξία δεν έγκειται σε αυτά όπου καινοτόμησε αλλά στα πράγματα που επανέκτησε. Στο βαθμό που αποκλίνει από το ίδιο το υπέροχο σύστημα της ελευθερίας, μπορεί να είναι η πηγή του αντιθέτου (δηλ. του σοσιαλισμού).

Ο νεοφιλελευθερισμός σήμερα.

Το ότι ο όρος είναι διάσπαρτος σε όλο τον δημόσιο λόγο σήμερα είναι ένας φόρος τιμής στη δύναμη μιας ιδέας. Αυτός ο μικρός σπόρος που φυτεύτηκε το 1938 έχει εξελιχθεί σε μια τεράστια παγκόσμια παρουσία, ενσωματωμένη κυρίως σε διεθνείς φορείς, δημόσιες γραφειοκρατίες, πολιτικά κατεστημένα, φωνές των μέσων ενημέρωσης και προσχήματα για κάθε είδους ξένη, εγχώρια και παγκόσμια δράση.

Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Κάποια καλά, αλλά κι μια μεγάλη ποσότητα από εξαιρετικά εμφανή δεινά. Οι τεράστιοι δημόσιοι τομείς έχουν εμποδίσει την οικονομική ανάπτυξη. Οι μεγάλες γραφειοκρατίες έχουν θέσει σε κίνδυνο την ανθρώπινη ελευθερία. Έδωσε ζωή σε αυτό που σήμερα αποκαλείται παρεοκρατικός καπιταλισμός. Ο παγκόσμιος έλεγχος έχει προκαλέσει εθνικιστικά πλήγματα, ενώ το εταιρικό μονοπώλιο έχει τροφοδοτήσει τις σοσιαλιστικές επιθυμίες.

Σήμερα βρισκόμαστε ξανά αντιμέτωποι με το ίδιο πρόβλημα που αντιμετώπισε ο Lippmann το 1938. Παντού υπάρχουν ιδεολογίες που επιδιώκουν να αλυσοδέσουν τους ανθρώπους. Χρειαζόμαστε μια εναλλακτική στον σοσιαλισμό, τον φασισμό και τον συντηρητισμό. Πρέπει να το κάνουμε σωστά αυτή τη φορά. Ας βγάλουμε το «νέο» από τον φιλελευθερισμό και ας μην δεχθούμε τίποτα λιγότερο από το αυθεντικό.

Ελευθερία δεν είναι η σωστή εφαρμογή ενός σχεδίου δημόσιας πολιτικής. Δεν είναι συνθήκη του διορισμού υψηλοφρόνων και ευφυών κοινωνικών και οικονομικών σχεδιαστών. Δεν είναι το αποτέλεσμα υγιών προθέσεων από μια αρμάδα διανοουμένων της άρχουσας τάξης και σημαντικών οικονομικών παραγόντων.

Ελευθερία υπάρχει όταν ένας λαός, μια οικονομία και ένας πολιτισμός, ακαθοδήγητοι και απαρεμπόδιστοι από διοικητικές ελίτ με εξουσία, αφήνονται να ζουν και να εξελίσσονται ειρηνικά, σύμφωνα με την αρχή της ανθρώπινης επιλογής σε όλους τους τομείς της ζωής.

——————

  • @Jeffrey Tucker / πρώην Διευθυντής Περιεχομένου για το Ίδρυμα Οικονομικής Εκπαίδευσης / δημοσιεύτηκε στις 17/5/2017 από το Foundation for Economic Research.
  • @Ηώ Αναγνώστου /terrapapers.com / 2010-2024
  • Οι φωτογραφίες είναι από την σειρά: Βillions

Πηγή: terrapapers.com

Παράθυρο στο μέλλον: μπαταρίες για την ειρήνη και τον πόλεμο. – Η μάχη για το πυρίτιο, το λίθιο, τον γραφίτη και το νικέλιο έχει ξεκινήσει.

«Η εκθετική ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας θ’ αλλάξει τον κόσμο». Αυτός είναι ο τίτλος ενός άρθρου στο The Economist με ημερομηνία 20 Ιουνίου 2024.

Λέει: «Έχουν περάσει 70 χρόνια από τότε που τα εργαστήρια Bell της AT&T παρουσίασαν νέα τεχνολογία για την μετατροπή του ηλιακού φωτός σε ενέργεια. Η εταιρεία ήλπιζε ότι θα μπορούσε να αντικαταστήσει τις μπαταρίες που τροφοδοτούν τον εξοπλισμό σε δυσπρόσιτα μέρη. Συνειδητοποίησαν επίσης ότι η τροφοδοσία συσκευών με μόνο φως δείχνει πώς η επιστήμη μπορεί να κάνει το μέλλον υπέροχο. Σήμερα, η ηλιακή ενέργεια έχει περάσει εδώ και καιρό την παιχνιδιάρικη αυτή φάση της. Τα πάνελ καλύπτουν τώρα μια περιοχή περίπου στο μισό μέγεθος της Ουαλίας και θα παρέχουν περίπου το 6% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας φέτος, σχεδόν τρεις φορές την ηλεκτρική ενέργεια που κατανάλωνε η ​​Αμερική το 1954. Ωστόσο, αυτή η ιστορική ανάπτυξη είναι μόνο το δεύτερο πιο σημαντικό πράγμα στην ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας. Το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι απέχει πολύ από το να τελειώσει.

Το να αποκαλούμε την ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας εκθετική δεν είναι υπερβολή. Η εγκατεστημένη ηλιακή δυναμικότητα διπλασιάζεται περίπου κάθε τρία χρόνια και επομένως δεκαπλασιάζεται κάθε δεκαετία. Είναι σπάνιο να δεις τέτοια σταθερή ανάπτυξη σε οτιδήποτε σημαντικό. Αυτό δυσκολεύει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν τι συμβαίνει.

Πριν από δέκα χρόνια, όταν η ηλιακή ενέργεια ήταν το ένα δέκατο του σημερινού της μεγέθους, εξακολουθούσε να θεωρείται οριακή ακόμη και από εκείνους τους ειδικούς που γνώριζαν πόσο γρήγορα αναπτυσσόταν. Η επόμενη 10πλάσια αύξηση θα ισοδυναμούσε με αύξηση ολόκληρου του παγκόσμιου στόλου πυρηνικών αντιδραστήρων κατά οκτώ, σε λιγότερο χρόνο από ό,τι θα χρειαζόταν κανονικά για την κατασκευή μόνο ενός από αυτούς.

Τα ηλιακά πάνελ είναι πιθανό να γίνουν η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας στον πλανήτη μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Μέχρι τη δεκαετία του 2040, θα μπορούσαν να γίνουν η μεγαλύτερη πηγή όχι μόνο ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά όλης της ενέργειας γενικότερα.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες τάσεις, το συνολικό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγουν υπόσχεται να είναι λιγότερο από το μισό της τιμής της φθηνότερης διαθέσιμης σήμερα. Μεγάλο μέρος του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Αφρικής, όπου 600 εκατομμύρια άνθρωποι ακόμα δεν μπορούν να φωτίσουν τα σπίτια τους, θα αρχίσουν να αισθάνονται πλούσιοι σε ενέργεια. Αυτό το συναίσθημα θα είναι νέο και μεταμορφωτικό για την ανθρωπότητα».

Για να δουν ότι αυτό δεν είναι κάποιο όνειρο οικολογικού πυρετού, οι ειδικοί του περιοδικού εξετάζουν την ηλιακή οικονομία.

«Καθώς αυξάνεται η συνολική παραγωγή ενός βιομηχανοποιημένου αγαθού, το κόστος μειώνεται. Καθώς το κόστος μειώνεται, η ζήτηση αυξάνεται. Καθώς η ζήτηση αυξάνεται, η παραγωγή αυξάνεται και το κόστος συνεχίζει να μειώνεται. Αυτό δεν μπορεί να συνεχίζεται για πάντα. Η παραγωγή, η ζήτηση ή και τα δύο περιορίζονται κάποια στιγμή Με παλαιότερες ενεργειακές μεταβάσεις —από ξύλο σε άνθρακα, από άνθρακα σε πετρέλαιο ή από πετρέλαιο σε αέριο— η παραγωγική απόδοση αυξήθηκε, αλλά τελικά αντισταθμίστηκε από το κόστος εύρεσης ακόμη περισσότερων καυσίμων.

Η ηλιακή ενέργεια δεν αντιμετωπίζει τέτοιους περιορισμούς. Οι πόροι που απαιτούνται για την παραγωγή ηλιακών κυψελών και την εγκατάσταση τους σε ηλιακά αγροκτήματα είναι άμμος πλούσια σε πυρίτιο, ηλιόλουστες τοποθεσίες και ανθρώπινη εφευρετικότητα, τα οποία είναι όλα διαθέσιμα σε αφθονία.

Υπάρχουν όμως και κάποιοι περιορισμοί. Δεδομένης της τάσης των ανθρώπων να ζουν εκτός των ωρών της ημέρας, η ηλιακή ενέργεια πρέπει να συμπληρώνεται από συστήματα αποθήκευσης και άλλες τεχνολογίες. Η βαριά βιομηχανία, οι αερομεταφορές και οι εμπορευματικές μεταφορές θα ήταν δύσκολο να ηλεκτροδοτηθούν. Ευτυχώς, αυτά τα προβλήματα μπορούν να λυθούν καθώς οι μπαταρίες και τα καύσιμα που δημιουργούνται από την ηλεκτρόλυση γίνονται σταδιακά φθηνότερα.

Μια άλλη ανησυχία είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ηλιακών συλλεκτών στον κόσμο, και σχεδόν όλο το εξευγενισμένο πυρίτιο από το οποίο κατασκευάζονται, προέρχονται από την Κίνα. Η ηλιακή βιομηχανία της είναι άκρως ανταγωνιστική, βαριά επιδοτούμενη και μπροστά από την τρέχουσα ζήτηση—λαμβάνοντας υπόψη όλη την ηλιακή δυναμικότητα που εγκαθιστά η Κίνα εντός των συνόρων της. Αυτό σημαίνει ότι η κινεζική χωρητικότητα είναι αρκετά μεγάλη ώστε να συνεχίσει την επέκταση για πολλά χρόνια, ακόμα κι αν ορισμένες από τις εμπλεκόμενες εταιρείες είναι στάσιμες ή ορισμένες επενδύσεις εν τέλη στερέψουν.

Μακροπρόθεσμα, ένας κόσμος στον οποίο παράγεται περισσότερη ενέργεια, χωρίς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να προέρχονται από ασταθή ή μη φιλικά μέρη του κόσμου, θα είναι πιο αξιόπιστος. Ωστόσο, αν και το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα δεν μπορεί να χειραγωγήσει την τιμή του ηλιακού φωτός, με τον τρόπο που ο ΟΠΕΚ προσπαθεί να χειραγωγήσει την τιμή του πετρελαίου».

Αλλά το γεγονός ότι μια ζωτικής σημασίας βιομηχανία βρίσκεται σε μια χώρα που είναι εχθρική προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση στο σύνολό της προκαλεί ανησυχία στους ειδικούς του The Economist:

«Η Αμερική αισθάνεται έντονα αυτή την ανησυχία, γι’ αυτό και έχει επιβάλει δασμούς στον κινεζικό ηλιακό εξοπλισμό. Ωστόσο, με σχεδόν όλη τη ζήτηση για ηλιακούς συλλέκτες, θα υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για τον υπόλοιπο κόσμο να εισέλθει στην αγορά. Θα μπορούσε όμως αυτή η κατάσταση να βελτιωθεί, σύμφωνα με τους ειδικούς του περιοδικού, εάν η Αμερική ξεκλείδωνε την μειωμένη ζήτηση, διευκολύνοντας την εγκατάσταση πάνελ στα σπίτια και την σύνδεση στο δίκτυο – η χώρα έχει ένα τεραβάτ νέας ηλιακής ισχύος που περιμένει να συνδεθεί. Η τιμολόγηση του άνθρακα θα μπορούσε να βοηθήσει, όπως συνέβη με την μετάβαση από άνθρακα σε αέριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα οφέλη ξεκινούν από την αύξηση της παραγωγικότητας. Όλα όσα χρησιμοποιούν οι άνθρωποι σήμερα ενέργεια θα κοστίζουν λιγότερο -και αυτό περιλαμβάνει σχεδόν τα πάντα. Η φθηνή ενέργεια μπορεί να καθαρίσει το νερό και ακόμη και να το αφαλατώσει. Μπορεί να ελέγξει μια μηχανή τεχνητής νοημοσύνης. Αλλά τα πιο σημαντικά πράγματα θα είναι αυτά που κανείς δεν έχει σκεφτεί ακόμα. Στη ριζική αφθονία της, η φθηνότερη ενέργεια θα απελευθερώσει την φαντασία, κάνοντας τις μικροσκοπικές ρόδες του νου να περιστρέφονται με ενθουσιασμό και νέες δυνατότητες».

Πηγή: terrapapers.com

Αφελή Όνειρα Μητριαρχίας

Υπάρχουν πολλά ανέφικτα, μη βιώσιμα και φανταστικά σενάρια που εξακολουθούν να έχουν τους υποστηρικτές και τους οπαδούς τους, οι οποίοι είναι έτοιμοι, στο πλαίσιο της στρεβλής λογικής, να υπερασπιστούν την σημερινή στρεβλή εικόνα του κόσμου, αγνοώντας τα παράδοξα και τις αντιφάσεις. Οι προσπάθειες ανάλυσης αυτών των «υποθέσεων» στο πλαίσιο του ορθολογικού λόγου οδηγούν στην ανάγκη για ένα θαύμα, τις περισσότερες φορές εντελώς παράλογες και ειλικρινά αυτοκτονικές ενέργειες ενός από τα μέρη ή μια αλλαγή στους βασικούς νόμους της δημόσιας σφαίρας. Το τελευταίο, με την σειρά του, καταλήγει σε μια αλλαγή στην ανθρώπινη φύση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα των τελευταίων είναι τα όνειρα μητριαρχίας, η εφαρμογή των οποίων απαιτεί αλλαγή τόσο των κοινωνικών όσο και των βιολογικών νόμων. Οι αρσενικές και θηλυκές αρχές στην φύση είναι υπεύθυνες για την μεταβλητότητα/προσαρμοστικότητα και την σταθερότητα/αντοχή, αντίστοιχα. Η συντριπτική πλειονότητα των βιολογικών ειδών χαρακτηρίζεται από φυσική κυριαρχία των αρσενικών, καθώς σε έναν τακτικά μεταβαλλόμενο βιότοπο, η προσαρμοστικότητα είναι πιο σημαντική για την επιβίωση ολόκληρου του πληθυσμού. Για είδη όπου τα θηλυκά είναι σωματικά πιο δυνατά, η βιοχημεία και τα πρότυπα συμπεριφοράς τους δεν είναι πλέον προσανατολισμένα προς την σταθερότητα. Στην διαδικασία της ανθρώπινης εξέλιξης, οι φυσικές παράμετροι έχουν πάψει να είναι το πιο σημαντικό κριτήριο, αλλά διατηρείται η αρχή της αντιπαράθεσης και της ισορροπίας της μεταβλητότητας και της σταθερότητας, αποκτώντας άλλες εκδηλώσεις.

Για να πετύχει όχι την μητριαρχία, δηλ. γυναικεία κυριαρχία, αλλά την ισοτιμία, χρειάζονται θεμελιώδεις αλλαγές, όπως η δυνατότητα των γυναικών να μην εγκαταλείπουν την κοινωνική ζωή κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και της άδειας μητρότητας.

Αν μιλάμε για την μητριαρχία στην πιο αγνή της μορφή, τότε οι γυναίκες πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη σωματική δύναμη, να ξαναχτίσουν το ορμονικό σύστημα, να διευρύνουν σημαντικά τον εγκέφαλο ή να αποκτήσουν κάποιο είδος μαγείας απρόσιτη στους άνδρες με την μορφή κεραυνών. Στην πραγματικότητα, παρόμοιες νύξεις για ύαινες ή αράχνες βρίσκονται στην λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας σε μια προσπάθεια να περιγραφεί η μητριαρχία.

Περιττό να πούμε ότι σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, οι προσπάθειες τέτοιων αλλαγών θα καταστραφούν από την αρχή. Λοιπόν, η ευκαιρία για «τυχαίες» μεταλλάξεις, ένας μαγικός ιός και η άφιξη της μαγείας στον κόσμο κ.λπ. εμπίπτουν στην κατηγορία των θαυματουργών σεναρίων και στον κόσμο του μη ντετερμινιστικού χάους, δηλ. το μυθιστόρημα.

Μπορείτε να προσεγγίσετε το θέμα από την άλλη πλευρά: το ίδιο το περιβάλλον πρέπει να γίνει τέτοιο ώστε να εξαφανιστεί η εκδήλωση επιθετικότητας και να μην υπάρχουν ισχυροί και απροσδόκητοι εξωτερικοί παράγοντες. Πριν από αγώνες ράγκμπι, η ομάδα της Νέας Ζηλανδίας εκτελεί τον τελετουργικό χορό του Χάκα των Αβορίγινων Μαορί, την πεμπτουσία της άγριας φυσικής επιθετικότητας. Ωστόσο, αυτός ο λαός είχε έναν κλάδο των Moriori που έπλευσε σε μακρινά νησιά (αρχιπέλαγος Chatham, 680 χλμ. από την Νέα Ζηλανδία) και λόγω σοβαρής κλιματικής αλλαγής (οι συνήθεις καλλιέργειες δεν μεγάλωναν) αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στο κυνήγι και την συγκέντρωση, δηλ. Μεσολιθική (Μέση Λίθινη Εποχή).

O Θησέας, έκλεψε μία Αμαζόνα, την Αντιόπη. Αυτό το γεγονός προκάλεσε την επίθεση των Αμαζόνων στην Αθήνα. Η «Αμαζονομαχία» που ακολούθησε αποτελεί έναν από τους βασικούς ιδρυτικούς μύθους της Αθήνας και της κλασσικής ελληνικής αρχαιότητας. Τόσο σημαντική την θεωρούσαν οι Αθηναίοι που την απεικόνισαν και στην μία πλευρά της Ακρόπολης.

Η αποτυχία να αλλάξει το περιβάλλον ανάγκασε αυτή την κοινότητα να προσαρμοστεί, να γίνουν ειρηνιστές και να ζήσουν έτσι για 24 γενιές μέχρι που τους βρήκαν οι Μαορί συγγενείς τους και τους έσφαξαν. Αυτή την στιγμή έχουν απομείνει λιγότεροι από χίλιοι ημίαιμοι. Ωστόσο, καμία μητριαρχία δεν εμφανίστηκε μεταξύ των Moriori.

Στην πραγματικότητα, η κατανόηση της μητριαρχίας δεν έχει σχεδόν τίποτα κοινό με τις παραδόσεις της Μεσολιθικής, όπου περίπου δύο χιλιάδες άνθρωποι ζούσαν σε μια περιοχή, οι γυναίκες ζούσαν σε ένα στρατόπεδο και οι άνδρες περιπλανώνταν και κυνηγούσαν. Εκείνη την εποχή, δεν υπήρχε ιδιωτική περιουσία όπως έχουμε συνηθίσει και κανένας πλεονάζων πόρος που θα μπορούσε να οικειοποιηθεί, να συσσωρευτεί και ν’ αποθηκευτεί.

Θα ήταν πολύ πιο σωστό να αποκαλούμε μια τέτοια κοινωνία μη πατριαρχική· ο καθένας είχε τους δικούς του ρόλους και την εξειδίκευσή του και οι αριθμοί δεν επέτρεπαν την δημιουργία πολύπλοκων πολυεπίπεδων ιεραρχιών. Η μητριαρχία, όπως και το παρακείμενο φαινόμενο των Αμαζόνων, είναι αρχετυπικοί και κατανοητοί μύθοι που χρονολογούνται από την αρχαιότητα. Για τον σχηματισμό τους, δεν χρειάζονται πραγματικά φαινόμενα, αρκεί να κάνουμε μια υπόθεση, να επινοήσουμε μια αλλαγή στους συνηθισμένους ρόλους, συνδυάζοντας όνειρα, ονειροπολήσεις και ιστορίες τρόμου.  Ως αποτέλεσμα, έχουμε έναν μύθο που προκαλεί τον εαυτό του.

Οι Αμαζόνες ήταν φυλετική ομάδα κυνηγών και πολεμιστών της Ευρασίας που ανήκαν στην ομάδα νομαδικών φυλών που οι Έλληνες ονόμαζαν γενικά Σκύθες. Αποτέλεσαν έμπνευση για την δημιουργία του μύθου των Αμαζόνων, ενός μυθικού λαού που αποτελούνταν αποκλειστικά από πολεμίστριες γυναίκες. Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της φυλετικής ομάδας ήταν ότι είχε κατά βάση πολεμική κοινωνική οργάνωση και ότι οι γυναίκες απολάμβαναν μεγάλο βαθμό ελευθερίας και ισότητας.

Αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό εντυπωσίασε τόσο πολύ τους Έλληνες που δημιούργησαν τον μύθο των Αμαζόνων σύμφωνα με τον οποίον ο λαός αυτός αποτελούνταν αποκλειστικά από γυναίκες που ζούσαν χωρίς άντρες και ήταν άρτια εκπαιδευμένες στρατιωτικά ενώ ζούσαν νομαδικά και αγαπούσαν πολύ τα άλογα και το κυνήγι. Σύμφωνα με τον μύθο, οι πολεμίστριες Αμαζόνες κατάγονταν από τον Θεό του πολέμου Άρη και την νύμφη Αρμονία, ή κατά άλλη εκδοχή την Θεά Άρτεμη ή την Θεά Αθηνά. Η Άρτεμις, Θεά του κυνηγιού, της ελεύθερης ζωής στην φύση και της άρνησης του γάμου, ήταν η θεότητα που λάτρευαν κατά κύριο λόγο και προς τιμήν της χόρευαν πυρρίχιους πολεμικούς χορούς. Λάτρευαν επίσης και την Θεά Κυβέλη στην οποία θυσίαζαν άλογα.

Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία χρησιμοποίησε το παράδειγμα των μυθικών Αμαζόνων ως επιχείρημα για την συμμετοχή των γυναικών στον στρατό ενώ ο Αριστοφάνης εμπνεύστηκε από αυτές για να γράψει την Λυσιστράτη και τις Εκκλησιάζουσες. Οι μυθολογικές Αμαζόνες γοήτευσαν όχι μόνο τους αρχαίους Έλληνες, που δημιούργησαν πολλά έργα τέχνης και ιστορίες σχετικά με αυτές, αλλά και ολόκληρο τον δυτικό κόσμο που ασχολείται και να εμπνέεται απ’ αυτές μέχρι και τις ημέρες μας.

Για να σχηματιστεί μια μητριαρχία είναι απαραίτητο:

  • Ενοποίηση της ανθρωπότητας, εξαφάνιση θρησκειών, λαών και γλωσσών, σημαντικές εξωτερικές σταθερές φαινοτυπικές διαφορές.
  • Μετάβαση της δημόσιας σφαίρας από κάθετες ιεραρχίες σε οριζόντιες, δηλ. απώλεια σχεδόν όλων των οικείων κοινωνικών θεσμών και σχέσεων, καμία ικανότητα συγκέντρωσης δυνάμεων και πόρων, καμία ελίτ.
  • Εξαφάνιση των ελλείψεων πόρων και της πιθανότητας συσσώρευσής τους,χωρίς μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ανάπτυξη, ζωή για σήμερα, όχι αύριο.
  • Έλλειψη νέου χώρου και περιοχών για εξερεύνηση.

Στην πραγματικότητα, έχουμε ένα σπίτι για συνταξιούχους, όπου οι νοσηλευτές έχουν δύναμη, όπου κανείς δεν χρειάζεται τίποτα και δεν έχει φιλοδοξίες, υπάρχει πλήρης ισορροπία με το περιβάλλον που παύει να αλλάζει, να φέρνει εκπλήξεις και να θέτει προκλήσεις. Ακόμη και ένας παγκόσμιος κατακλυσμός και μια διολίσθηση στην Μεσολιθική εποχή δεν θα οδηγήσει στην μητριαρχία, όπως συνέβη με τους Μοριόρι.

Μόνο μια πολύ μακρινή επιλογή είναι διαθέσιμη όταν με την πάροδο του χρόνου, η ανθρωπότητα θα κυριαρχήσει πλήρως στο ηλιακό σύστημα, μετατρέποντας ένα υπό όρους δάσος σε πάρκο, θα μπορέσει να ξεπεράσει το φράγμα του φωτός για να διασκορπιστεί σε όλο τον Γαλαξία και θα πάει στο στάδιο ενός υπό εξαφάνιση λειψάνου, εστιασμένου στην σταθερότητα. Ένα τέτοιο συντηρημένο σύστημα, μέσα στο οποίο οι άνθρωποι θα χάσουν το νόημα της ύπαρξης, σταδιακά θα υποβαθμιστεί και θα εκφυλιστεί.

Ως αποτέλεσμα, η ανθρωπότητα περιμένει ένα φινάλε με το ύφος του: «…Ο Τρίμον πέθανε τραγικά, έχοντας ερμητικά σταματήσει ν’ αναπνέει.» (Stanislav Lem, «The Twelfth Journey»). Ας ελπίσουμε ότι η ανθρωπότητα θα ξεπεράσει κάποτε το φράγμα του φωτός και του ηλιακού συστήματος.

——————-

@OWL /terrapapers.com / 2020-2024

Πηγή: terrapapers.com

Ο Ύπνος της Λογικής Γεννάει Τέρατα

Υπήρχε πάντα μια γοητεία με τον “τρόμο” από αμνημονεύτων χρόνων, έτσι ώστε πολλά από αυτά που λειτουργούν για να μας συναρπάσουν σήμερα δεν διαφέρουν πολύ από το είδος των λαϊκών παραμυθιών που διηγούνταν εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες χρόνια πριν. Ανατρέχοντας σ’ αυτά τα κεφάλαια κατά την αρχαιότητα, αυτό που συχνά βλέπαμε ήταν ότι οι ιστορίες που προκαλούσαν φόβο, συχνά συνέπιπταν με τα μυστήρια της φύσης που δεν είχαν ακόμη κατανοηθεί. Από την καλή τύχη στην απόδοση των καλλιεργειών, μέχρι την καλή τύχη στον πόλεμο, οι παγανιστικοί Θεοί θεωρούνταν οι τελικοί κριτές σε τέτοια θέματα.

“Ωστόσο, πέρα ​​από τον κόλπο του διαστήματος, τα μυαλά που είναι στο μυαλό μας όπως τα δικά μας είναι τα μυαλά των θηρίων που χάνονται, οι διάνοιες απέραντες και ψύχραιμες και ασυμπαθείς, αντιμετώπισαν αυτή την γη με μάτια ζηλιάρη και σιγά-σιγά τράβηξαν τα σχέδιά τους εναντίον μας.” -HG Wells (1898), The War of the Worlds

Ο φόβος για την οργή των Θεών είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα εδώ και πολλές χιλιετίες.

Είναι μάλλον ειρωνικό το γεγονός ότι στην εποχή μας, εν μέσω μιας αυξανόμενης δυσπιστίας προς τον Θεό, δεν μπορούμε ακόμη να ξεφύγουμε από το ενδιαφέρον για τον διάβολο. Ή ίσως είναι απλώς ένα σημάδι των καιρών που διανύουμε, ότι ο διάβολος είναι πιο κατανοητός. Σε κάθε περίπτωση, φάνηκε ότι όσο πιο “πολιτισμένοι” κι αν γίναμε, οι φόβοι και οι τρόμοι μας δεν άλλαξαν ποτέ τόσο πολύ… δηλαδή, μέχρι σχετικά πρόσφατα.

Το ‘The Imp of the Perverse’, είναι ένα διήγημα του Αμερικανού συγγραφέα και κριτικού του 19ου αιώνα Έντγκαρ Άλαν Πόε.

Με την έλευση των δύο παγκόσμιων πολέμων, της ατομικής βόμβας και της τεχνολογικής προόδου στον 20ό αιώνα, ο τρόμος είχε βρει ένα νέο είδος μέσα από το οποίο μπορούσε να επικαλεστεί τους εφιάλτες του: την υπαρξιστική επιστημονική φαντασία με μετα-αποκαλυπτικά θέματα.

The Imp of the Perverse: Poe”: Ο συμπεριφορισμός και η νευροεπιστήμη συναντούν τον Πόε. Το The Imp of the Perverse, ξεκινώντας ως δοκίμιο, συζητά τις αυτοκαταστροφικές παρορμήσεις του αφηγητή, που ενσωματώνονται ως η συμβολική μεταφορά του The Imp of the Perverse. Ο αφηγητής περιγράφει αυτό το πνεύμα ως τον παράγοντα που δελεάζει ένα άτομο να κάνει πράγματα «απλώς επειδή πιστεύει ότι δεν πρέπει». Στην ιστορία, ο αφηγητής διαπράττει φόνο για να κληρονομήσει την περιουσία ενός άνδρα. Ένας ιατροδικαστής αποδίδει τον θάνατο σε μια πράξη του Θεού και ο αφηγητής επωφελείται από το έγκλημά του. Αρκετά χρόνια αργότερα, ο αφηγητής αρχίζει να έχει εμμονή για μια πιθανή ομολογία για το έγκλημά του. Ενεργεί με μια αυτοκαταστροφική παρόρμηση και ομολογεί το έγκλημά του δημόσια, οδηγώντας στην ταχεία δίκη και εκτέλεσή του.

——————

Πριν προχωρήσουμε στην συζήτηση της συνάφειας αυτού του αναδυόμενου νέου θέματος της μετα-αποκαλυπτικής επιστημονικής φαντασίας, θα ήθελα να πω λίγα λόγια για το “The Imp of the Perverse” του Έντγκαρ Πόε, το οποίο και μας ενδιαφέρει. Αν μας απασχολεί η μοίρα της ανθρωπότητας, καθώς αυτή συγκεντρώνει όλο και μεγαλύτερη ευθύνη για την τύχη των άλλων καθώς και για τον πλανήτη στον οποίο ζούμε, νομίζω ότι είναι ένα σχετικό σημείο για να ξεκινήσουμε θέτοντας το διαχρονικό ερώτημα, …είναι η ανθρώπινη φύση εγγενώς καλή ή κακή ή τίποτα από τα δύο; Αν η φύση μας είναι εγγενώς κακή ή αν δεν μπορεί τελικά να αντισταθεί σε μια τέτοια διαφθορά, τότε μπορούμε να συμπεράνουμε ότι το μέλλον δεν φαίνεται πολύ ελπιδοφόρο. Ωστόσο, αν η φύση μας είναι εγγενώς καλή, λοιπόν, αυτό θα άλλαζε τα πάντα;

Στο “The Imp of the Perverse”, ο Πόε θίγει την “επιστήμη” της φρενολογίας, και έτσι αξίζει να πούμε κάτι για το τι ήταν αυτό το θέμα και πώς επηρεάζει τις μέρες μας. Η φρενολογία θεωρούνταν μια μορφή επιστήμης και έφτασε στο απόγειο της δημοτικότητάς της κατά την περίοδο 1810-1840, ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής του Πόε. Ο εγκέφαλος χωριζόταν σε 27-43 “όργανα” και αυτά τα επιμέρους “όργανα” αντιπροσώπευαν χαρακτηριστικά της προσωπικότητας/ψυχολογίας. Μετρώντας το μέγεθος του κρανίου, οι περιοχές του κρανίου που προεξείχαν θεωρούνταν κυρίαρχα χαρακτηριστικά και οι εσοχές θεωρούνταν αδύναμα χαρακτηριστικά. Αυτή η “επιστήμη” χρησιμοποιήθηκε στην ψυχολογία, ιδίως για τον εντοπισμό των παραφρόνων και των εγκληματιών.

«Στην προέλευσή της η φρενολογία ήταν καθαρά ιατρική», γράφει ο Robert E. Riegel σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε το 1933 στο The American Historical Review. «Οι εμπνευστές της ήταν οι γιατροί François Joseph Gall και John Gaspar Spurzheim, πραγματοποίησαν τον κύριο μέρος του έργου τους κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του αιώνα».

Παρουσίαση του Νέου Συστήματος Φυσιογνωμίας του Εγκεφάλου σύμφωνα με τους Drs Gall & Spurzheim, 1818, Βρετανικό Μουσείο

Ο Gall έλαβε το διδακτορικό του το 1785 και έγινε «ένας επιτυχημένος, ιδιώτης γιατρός στη Βιέννη», γράφει ο John Van Wyhe σε άρθρο του στο The British Journal for the History of Science. Απέρριψε μια πρόταση να γίνει προσωπικός γιατρός του αυτοκράτορα Φραγκίσκου Β’ για να «διατηρήσει την ανεξαρτησία του» και βρήκε έμπνευση σε μια θεωρία για τον «δυισμό νου-σώματος» που διατύπωσε ο φιλόσοφος Johann Gottfried von Herder.

Στην συνέχεια, ο Gal έβαλε σκοπό να αποδείξει την θεωρία –ότι ο νους και το σώμα συνδέονται– και συγκέντρωσε κρανία ανθρώπων και ζώων, έφτιαξε κέρινα καλούπια από εγκεφάλους και επιφάνειες κρανίων και έγινε κάτι σαν «τοπική διασημότητα» λόγω της μεγάλης συλλογής κρανίων που είχε στην κατοχή του (περίπου 300 κρανία). Σύντομα, η κυβέρνηση κατηγόρησε τον Gall ότι έθετε σε κίνδυνο την ηθική και την θρησκεία και του απαγόρευσε να δίνει διαλέξεις περί του θέματος. Σε μια από αυτές τις διαλέξεις ο Spurzheim συνάντησε τον Gall. Ξεκινώντας το 1804, για περίπου οκτώ χρόνια οι δύο τους συνεργάστηκαν μέχρι που ο Spurzheim άρχισε να διαμορφώνει την δική του άποψη για το σύστημα και το ονόμασε «φρενολογία» από το «φρην», την αρχαία ελληνική λέξη για το «νου».

Στο βιβλίο του Franz Joseph Gall (ιδρυτή της φρενολογίας) “Φυσιογνώστης του νου, οραματιστής του εγκεφάλου” ο Gall υποστήριξε ότι οι ηθικές και διανοητικές ικανότητες που διέπουν τις παρορμήσεις είναι έμφυτες. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι γεννιόντουσαν με τον ηθικό χαρακτήρα και την νοημοσύνη τους. Για παράδειγμα, αν κάποιος είναι κλέφτης, αυτό συνέβαινε επειδή γεννήθηκε με την προδιάθεση για την παρόρμηση της απάτης.

Η φρενολογία χρησιμοποιήθηκε όχι μόνο σε δικαστικές υποθέσεις για να καθοριστεί αν κάποιος ήταν ένοχος, αλλά και για το πόσο μεγάλη θα έπρεπε να είναι η ποινή φυλάκισής του και αν υπήρχε δυνατότητα επανένταξης. Έγινε αρκετά επιδραστική και εξέχουσα και χρησιμοποιήθηκε μέχρι τον 20ό αιώνα σε δικαστικές υποθέσεις, από τους Ναζί, τους Κομουνιστές αλλά και από τους Αμερικανούς ευγονιστές. Η σκέψη πίσω από την φρενολογία ήταν ότι δεν μπορούσες τελικά να αλλάξεις τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά ενός ατόμου και συνεπώς τις ορμές του. Θα μπορούσε κανείς, αν μη τι άλλο, να ανακατευθύνει την “ελαττωματική” συμπεριφορά έτσι ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κάτι χρήσιμο στην κοινωνία.

Είμαστε λοιπόν πολύ πιο προχωρημένοι στην σκέψη μας σήμερα ως προς το τι διέπει την ανθρώπινη παρορμητικότητα; Λοιπόν, δυστυχώς η απάντηση είναι ότι δεν έχουν αλλάξει πολλά στην φιλοσοφία της σύγχρονης νευροεπιστήμης. Στην πραγματικότητα, πολλοί νευροεπιστήμονες αποδίδουν στον Dr. Gall την ιδιότητα του ιδρυτή της σημερινής εργασίας για τον ανθρώπινο νου και εγκέφαλο.

Για παράδειγμα, το περιοδικό “Proceedings of the 2013 National Academy of Sciences” υποστηρίζει ότι η πρόβλεψη της μελλοντικής εγκληματικής συμπεριφοράς θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα στο εγγύς μέλλον. Σύμφωνα με την μελέτη τους, έχουν βρεθεί οι πρώτες ενδείξεις ότι οι εγκεφαλικές σαρώσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τόσο για την πρόβλεψη του ποιος είναι πιθανό να διαπράξει ένα έγκλημα, όσο και για το πόσος χρόνος θα μεσολαβήσει μέχρι το άτομο αυτό να διαπράξει ένα έγκλημα. Η πρόβλεψη αυτή βασίζεται στην δραστηριότητα σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται πρόσθιος φλοιός του προσαγωγίου.

Κατά την διάρκεια της σάρωσης, ζητήθηκε από τα υποκείμενα να πατήσουν ένα κουμπί ως απάντηση σε ένα ερέθισμα σε μια οθόνη, εκτός από την περίπτωση που εμφανιζόταν και ένα συγκεκριμένο σύμβολο, οπότε έπρεπε να μην πατήσουν το κουμπί. Διαπιστώθηκε ότι οι εγκληματίες δεν μπορούσαν να μην πατήσουν το κουμπί σε κάθε περίπτωση και ότι ήταν πιο παρορμητικοί από τον μέσο άνθρωπο.

Από τα αποτελέσματα αυτά συμπεραίνεται ότι το τμήμα του εγκεφάλου τους που είναι υπεύθυνο για την διακοπή μιας πράξης μπορεί να είναι ανεπαρκές, δηλαδή όταν ένα παρορμητικό άτομο ξεκινά μια εγκληματική ενέργεια, ακόμη και αν συνειδητοποιήσει τις πιθανές αρνητικές συνέπειες, δεν μπορεί να σταματήσει τον εαυτό του. Δεν μπορούν να σταματήσουν τους εαυτούς τους! Σκεφτείτε πραγματικά τις συνέπειες μιας τέτοιας δήλωσης. Αν αυτό είναι αλήθεια, τότε δεν υπάρχει “σωτηρία για τους καταραμένους”, για να το πούμε έτσι.

Δεν υπάρχει δυνατότητα λύτρωσης και αποφυγής της ίδιας της προκαθορισμένης τραγωδίας του καθενός. Η μοίρα μας έχει επιλεγεί από την γέννησή σας, και δεν υπάρχει τίποτα που μπορείτε να κάνετε για να την αποφύγετε ή να αλλάξετε αυτή την πορεία. Η ελεύθερη βούληση, η μεταμέλεια και η συγχώρεση είναι σχεδόν ανύπαρκτες σε αυτή τη γραμμή σκέψης.

Υπήρχε επίσης η σκέψη κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 ότι ο ανώμαλος καρυότυπος XYY (όπου ένας άνδρας φέρει ένα επιπλέον χρωμόσωμα Υ) θεωρούνταν η γενετική αιτία για τους κοινωνιοπαθείς και τους κατά συρροή δολοφόνους, η οποία έκτοτε έχει “διαψευστεί πλήρως”, λόγω της Woke χαβούζας.

Έτσι, φαίνεται ότι το ερώτημα παραμένει ακόμη και σήμερα όπως και πριν από δύο αιώνες: “Έχει το άτομο επιλογή στο αν θα διαπράξει ένα έγκλημα;”

Ο Πόε έγραψε το “The Imp of the Perverse” ως απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

Το “The Imp of the Perverse” ξεκινάει με την φωνή ενός αφηγητή που προέρχεται από μια αξιοσέβαστη θέση στην ζωή και συζητάει πολύ “λογικά” γιατί όλοι οι ψυχολόγοι, οι φιλόσοφοι και οι θεολόγοι έχουν αποτύχει να εξηγήσουν την ρίζα της παρορμητικότητας. Ο αφηγητής ονομάζει αυτή την ρίζα της παρορμητικότητας – διαστροφή. Συνεχίζει λέγοντας: “Η ανωμαλία είναι η αρχή της διαστροφής:

“Θεωρητικά, κανένας λόγος δεν μπορεί να είναι πιο παράλογος- αλλά, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει κανένας πιο ισχυρός. Με ορισμένα μυαλά, κάτω από ορισμένες συνθήκες, γίνεται απολύτως ακαταμάχητη. Δεν είμαι πιο σίγουρος ότι αναπνέω, από το ότι η βεβαιότητα για το λάθος ή το σφάλμα οποιασδήποτε πράξης είναι συχνά η μόνη ανίκητη δύναμη που μας ωθεί, και μόνο αυτή μας ωθεί στην δίωξή της.

Ούτε αυτή η συντριπτική τάση να κάνουμε λάθος για χάρη του λάθους, δεν επιδέχεται ανάλυση ή ανάλυση σε απώτερα στοιχεία. Είναι μια ριζική, μια πρωτόγονη παρόρμηση -στοιχειώδης. …Προκύπτει, ότι η επιθυμία να είναι κανείς καλά πρέπει να διεγείρεται ταυτόχρονα με οποιαδήποτε αρχή… αλλά στην περίπτωση αυτού του κάτι που ονομάζω διαστροφή, η επιθυμία να είναι κανείς καλά όχι μόνο δεν διεγείρεται, αλλά υπάρχει ένα έντονα ανταγωνιστικό συναίσθημα”.

Ο αφηγητής περιγράφει μια διεστραμμένη παρόρμηση, μια εξωτερική κ α τ ο χ ή, η οποία σας αναγκάζει να κάνετε κάτι σχεδόν παρά την θέλησή σας, το οποίο σίγουρα θα σας προκαλέσει ζημιά, ακόμη και την καταστροφή σας, και παρ’ όλα αυτά, δεν μπορείτε να αντισταθείτε σε μια τέτοια παρόρμηση.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να χρησιμοποιήσουμε για να δικαιολογήσουμε μια τέτοια παρόρμηση. Και ότι μάλλον παρασυρόμαστε να ενεργήσουμε ειδικά για τον λόγο που δεν θα έπρεπε. Καθώς προχωράμε στην ιστορία, συνειδητοποιούμε ότι ο αφηγητής μας μιλάει από ένα κελί φυλακής. Ομολογεί την δολοφονία του, την οποία είχε σχεδιάσει ένα χρόνο πριν, στην οποία δεν υπήρχε δυνατότητα εντοπισμού εγκληματικής ενέργειας (ένα δηλητηριασμένο κερί) και στην οποία κληρονόμησε το σπίτι και τα περιουσιακά στοιχεία του θύματος. Έζησε ευτυχισμένος για περίπου δύο χρόνια σ’ αυτόν τον αναβαθμισμένο σταθμό της ζωής του μέχρι που μια μέρα συνέβη κάτι πολύ ανησυχητικό.

Ο αφηγητής διηγείται πως υπήρχε μια εξωτερική δύναμη, την οποία ονόμασε “ξωτικό της διαστροφής”, που του επέβαλε να ομολογήσει τα εγκλήματά του! Αυτή η επιθυμία για εξομολόγηση έγινε τόσο ισχυρή που τελικά εγκατέλειψε το σώμα του με τέτοια δύναμη που ένιωθε ότι είχε χτυπηθεί από μέσα του. Ο ίδιος το περιγράφει ως εξής:

“Για μια στιγμή ένιωσα όλα τα βάσανα της ασφυξίας -τυφλώθηκα, κουφάθηκα και ζαλίστηκα- και τότε κάποιος αόρατος δαίμονας, νόμιζα, με χτύπησε με την πλατιά παλάμη του στην πλάτη. Το επί μακρόν φυλακισμένο μυστικό ξέσπασε από την ψυχή μου Αλλά γιατί να πω περισσότερα; Σήμερα φοράω αυτές τις αλυσίδες και είμαι εδώ! Αύριο θα είμαι χωρίς δεσμά! -Αλλά πού;”

Είναι ενδιαφέρον ότι ο αφηγητής έχει περιγράψει την έντονη επιθυμία του να εξομολογηθεί τα εγκλήματά του ως πράξη διεστραμμένης παρορμητικότητας. Ήταν μια παρόρμηση στην οποία δεν μπόρεσε να αντισταθεί και πιστεύει ότι είναι αυτή που προκάλεσε την καταστροφή του. Ανακαλύπτουμε στο τέλος, ότι όλη η ιστορία ήταν ο αφηγητής που μιλούσε από το κελί της φυλακής του, περιμένοντας την “δικαιοσύνη του δήμιου” το επόμενο πρωί.

Το σκίτσο αναπαριστά τον καλλιτέχνη, να ακουμπάει το κεφάλι του σ’ ένα τραπέζι, καθώς κουκουβάγιες και νυχτερίδες τον περικυκλώνουν ενώ καλύπτει το κεφάλι με τα χέρια του. Οι κουκουβάγιες (που συμβολίζουν την ανοησία) και οι νυχτερίδες (που συμβολίζουν την αμάθεια) είναι έτοιμες να του επιτεθούν.

Τι πρέπει λοιπόν να συμπεράνουμε από όλα αυτά; Λοιπόν, είναι ενδιαφέρον ότι ο Πόε έχει περιγράψει ότι η μόνη παρόρμηση που πραγματικά δεν μπορούμε να αρνηθούμε και που δεν έχουμε κανέναν έλεγχο πάνω της, ευθυγραμμίζεται με την ηθική/λογική και παίρνει την μορφή της συνείδησης μέσα μας. Είναι εσωτερική κ α τ ο χ ή.

Αυτό που πολλοί αναγνώστες παρεξηγούν σχετικά με το “Το ξωτικό της διαστροφής”, είναι ότι δεν πρόκειται για ένα φρικιαστικό έγκλημα που ο χαρακτήρας δεν μπορεί να αποφύγει να διαπράξει, αλλά πρόκειται για την πράξη της εξομολόγησης στην οποία ο χαρακτήρας του είναι αδύναμος να αντισταθεί.

“El sueño de la razón produce monstruos” (Ο ύπνος της λογικής γεννάει τέρατα), Φρανθίσκο Γκόγια, περ. 1797-98. Το διασημότερο έργο της σειράς “Τα Καπρίτσια”.

Όλο αυτό το διάστημα που ο αφηγητής αποφεύγει απεγνωσμένα τις πράξεις της σκέψης και του προβληματισμού, στην πραγματικότητα αποφεύγει την ίδια του την συνείδηση. Ο Πόε έχει ουσιαστικά ανατρέψει ολόκληρη την συζήτηση για το τι διέπει και τι παρακινεί την εγκληματική συμπεριφορά- ότι η επιθυμία να διαπράξει κανείς ένα έγκλημα δεν οφείλεται σε μια εξωτερική δύναμη ή σε μια προκαθορισμένη βιολογική φύση, αλλά μάλλον σε μια αποσύνδεση από την συνείδησή του!

Έτσι, ο καθένας είναι ικανός να διαπράξει αποτρόπαιες πράξεις, αν ξεφύγει από αυτό μέσα του. Είναι μια απόφαση, είναι δική σας απόφαση, ως προς το ποια είναι η σχέση σας με την συνείδησή σας.

Αν αυτό σας φαίνεται υπερβολικό, δεν έχετε παρά να κοιτάξετε το A Tell-Tale Heart, το William Wilson και το The Black Cat, τα οποία είναι τρία άλλα διηγήματα του Πόε που αφορούν ακριβώς το ίδιο θέμα, και οι τρεις χαρακτήρες ακυρώνονται στο τέλος από την συνείδησή τους, την οποία αντιλαμβάνονται ως ένα φαινόμενο του εξωτερικού σώματος, όπως ακριβώς και στο The Imp of the Perverse.

Όλοι τους έχουν αποκοπεί τόσο πολύ από την συνείδησή τους, ώστε ο ένας αντιλαμβάνεται την συνείδησή του με την μορφή ενός καλικάντζαρου, ο άλλος με την μορφή της καρδιάς που χτυπάει του γέρου που δολοφόνησαν, ένας άλλος με την μορφή μιας μαύρης γάτας που δεν μπορεί να σκοτωθεί, και στον Γουίλιαμ Γουίλσον την βλέπει με την μορφή ενός φανταστικού διδύμου.

Όλοι (εντάξει, όχι όλοι) γεννιόμαστε με συνείδηση. Είναι η πυξίδα της ανθρωπιάς μας. Γινόμαστε απάνθρωποι μόνο όταν απορρίπτουμε το καλό με το οποίο γεννηθήκαμε. Αλλά είναι πάντα εκεί μέσα μας, αυτή η φωνή του καλού, και για εκείνους που την απομακρύνουν περισσότερο, μια τέτοια φωνή μπορεί να γίνει ένα τρομερό στοιχειό. Δεν μπορούμε ποτέ να αποκοπούμε πλήρως από την συνείδησή μας, είναι μαζί μας μέχρι τέλους, είτε επιλέξουμε να ζήσουμε σε αρμονία, είτε σε δυσαρμονία μαζί της.

Ο Πόλεμος των Κόσμων: Ένα ιδεώδες που θα κάνει τους φόνους να αξίζουν τον κόπο.

Έχοντας αυτό το πολύ σημαντικό μάθημα από τον Πόε κατά νου, ας δούμε τώρα το είδος του φουτουριστικού τρόμου, και ποιος είναι καλύτερος από τα έργα του H.G. Wells, του πατέρα της μετα-αποκαλυπτικής επιστημονικής φαντασίας.

Στο βιβλίο “Η μορφή των πραγμάτων που έρχονται: Η απόλυτη επανάσταση” (που δημοσιεύτηκε το 1933), ο H.G. Wells γράφει για το μέλλον, προβλέποντας, μάλλον αισιόδοξα, ότι θα υπάρξει άλλος ένας παγκόσμιος πόλεμος σε λίγα μόλις χρόνια, ακολουθούμενος από επιδημία και λιμό. Σε αυτό το φανταστικό μέλλον, ο πόλεμος συνεχίζεται για τριάντα χρόνια μέχρι την δεκαετία του 1960, παρά το γεγονός ότι οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει γιατί άρχισαν να πολεμούν. Η ανθρωπότητα εισέρχεται σε μια νέα σκοτεινή εποχή. Σε μια τελευταία προσπάθεια για την νίκη, ο εχθρός αναπτύσσει ένα βιολογικό όπλο με αποτέλεσμα την “περιπλανώμενη αρρώστια”, δημιουργώντας τα πρώτα ζόμπι, και μέχρι το 1970 ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει πέσει λίγο κάτω από το ένα δισεκατομμύριο.

Παρόλο που αυτό παρουσιάζεται ως φρικτό, ταυτόχρονα παρουσιάζεται ως αναγκαιότητα – μια “μεγάλη επανεκκίνηση”, για να αποκατασταθεί η “ισορροπία”. Μόνο με αυτό το μειωμένο πληθυσμιακό μέγεθος μπορεί ο κόσμος να αρχίσει να ξαναχτίζεται από το χάος που ήταν, και να εισέλθει στην νέα φάση της εξέλιξής του ως ένα βιολογικά ανώτερο είδος (τα κατώτερα έχουν εξαλειφθεί από τον πόλεμο και τις ασθένειες), που διοικείται από ένα γραφειοκρατικό σύστημα υπό την μορφή μιας παγκόσμιας κυβέρνησης.

Αυτή είναι η φαντασίωση επιστημονικής φαντασίας του H.G. Wells και αποτελεί το κεντρικό θέμα σε ό,τι έγραψε, συμπεριλαμβανομένων των μη μυθοπλαστικών έργων του. Το θέμα των τρόπων μείωσης του παγκόσμιου πληθυσμού ήταν ένα ανησυχητικό δίλημμα για τον Γουέλς… όχι το κομμάτι της μείωσης, αλλά η σκέψη ότι θα υπήρχαν κάποιοι τόσο ανόητοι που θα το απαγόρευαν.

Βλέπετε, ορισμένοι θεωρούσαν ότι το ανθρώπινο είδος είχε περιέλθει σε κρίση κατά την δεκαετία του 1900. Η Ευρώπη, μέχρι τον 17ο αιώνα, είχε πληθυσμό που δεν ξεπερνούσε ποτέ τα 100 εκατομμύρια περίπου. Αλλά σχεδόν διπλασιάστηκε στα 180 εκατομμύρια τον 18ο αιώνα και διπλασιάστηκε ξανά στα 390 εκατομμύρια τον 19ο αιώνα. Ο H.G. Wells έγραψε για αυτό το “εξωφρενικό σμήνος νέων γεννήσεων” ως “την ουσιαστική καταστροφή του 19ου αιώνα”. Όχι ο πόλεμος, όχι η αρρώστια, όχι η πείνα, όχι η άθλια φτώχεια, αλλά η αύξηση του πληθυσμού προσδιορίστηκε από τον Wells ως η καταστροφή ενός ολόκληρου αιώνα.

Είναι ενδιαφέρον ότι το επαναλαμβανόμενο θέμα που θα χρησιμοποιούσε ο Γουέλς στην ουτοπική έως μετα-αποκαλυπτική επιστημονική φαντασία του ήταν το κατά πόσον η κρίση του υπερπληθυσμού είχε αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά ή όχι.

Ο Γουέλς γράφει το 1901 στο έργο του “Anticipations of the Reaction of Mechanical and Scientific Progress upon Human Life and Thought” (Προβλέψεις για την αντίδραση της μηχανικής και επιστημονικής προόδου στην ανθρώπινη ζωή και σκέψη):

“Έχει γίνει φανερό ότι ολόκληρες μάζες του ανθρώπινου πληθυσμού είναι, στο σύνολό τους, κατώτερες ως προς την αξίωσή τους για το μέλλον, σε σχέση με άλλες μάζες, ότι δεν μπορούν να τους δοθούν ευκαιρίες ή να τους εμπιστευθεί κανείς την εξουσία όπως εμπιστεύονται τους ανώτερους λαούς, ότι οι χαρακτηριστικές αδυναμίες τους είναι μεταδοτικές και επιζήμιες για τον πολιτιστικό ιστό και ότι το εύρος της ανικανότητάς τους δελεάζει και αποθαρρύνει τους ισχυρούς. Το να τους δώσουμε ισότητα σημαίνει να βυθιστούμε στο επίπεδό τους, το να τους προστατεύουμε και να τους περιθάλπουμε σημαίνει να πνιγούμε στην γονιμότητά τους”.

Το ηθικό σύστημα που περιγράφεται στο βιβλίο του Γουέλς “Η Νέα Δημοκρατία” απαγορεύει την περαιτέρω ανάπτυξη αυτού που ονομάζει “Άνθρωποι της Αβύσσου”. Στο παρελθόν, η Φύση σκότωσε αυτή την ανεπιθύμητη “γονιμότητα”, και σε ορισμένες περιπτώσεις η θανάτωση θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη. Και δεν πρέπει να μας τρομάζει αυτό το έργο, σύμφωνα με τον κ. Γουέλς. Ο θάνατος για αυτούς τους ανθρώπους θα σημαίνει απλώς “το τέλος της πικρίας της αποτυχίας, την ελεήμονα εξάλειψη των αδύναμων και ανόητων και άσκοπων πραγμάτων”. Σαφώς η πραγματοποίηση αυτού του γεγονότος θα είναι ηθικά δικαιολογημένη σύμφωνα με τον Γουέλς:

“Η νέα ηθική θα θεωρεί ότι η ζωή είναι προνόμιο και ευθύνη, όχι ένα είδος νυχτερινού καταφυγίου για τα κατώτερα πνεύματα από το κενό- και η εναλλακτική λύση στην σωστή συμπεριφορά μεταξύ της πλήρους, όμορφης και αποτελεσματικής ζωής θα είναι ο θάνατος. Για ένα πλήθος ευτελών και ανόητων πλασμάτων, φοβισμένων και ανήμπορων και άχρηστων, δυστυχισμένων ή μισητών ευτυχισμένων εν μέσω άθλιας ατιμίας, αδύναμων, άσχημων, αναποτελεσματικών, γεννημένων από αχαλίνωτες επιθυμίες και αυξανόμενων και πολλαπλασιαζόμενων από καθαρή ακράτεια και βλακεία, οι άνθρωποι της Νέας Δημοκρατίας θα έχουν λίγο οίκτο και λιγότερη καλοσύνη”.

Αν “το σύνολο των πράξεων ενός ανθρώπου” δείχνει ότι είναι ακατάλληλος για να ζήσει, οι Νέοι Κυβερνώντες θα τον εξοντώσουν. Δεν θα ντρέπονται να επιφέρουν τον θάνατο, επειδή θα έχουν πληρέστερη αίσθηση των δυνατοτήτων της ζωής.

“Θα έχουν ένα ιδεώδες που θα κάνει την δολοφονία να αξίζει τον κόπο”.

Εξωγήινοι που εκπέμπουν ακτίνες θερμότητας στην κοιλάδα του Τάμεση. Εικονογράφηση: Henrique Alvim Corrêa

“Ο Πόλεμος των Κόσμων” είναι ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Άγγλου συγγραφέα HG Wells. Γράφτηκε μεταξύ 1895 και 1897 και κυκλοφόρησε στο περιοδικό Pearson’s Magazine στο Ηνωμένο Βασίλειο και στο περιοδικό Cosmopolitan στις ΗΠΑ το 1897. Το πλήρες μυθιστόρημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά σε σκληρό εξώφυλλο το 1898 από τον William Heinemann. “Ο Πόλεμος των Κόσμων” είναι μια από τις πρώτες ιστορίες που περιγράφουν λεπτομερώς μια σύγκρουση μεταξύ της ανθρωπότητας και μιας εξωγήινης φυλής. Το μυθιστόρημα είναι η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο ενός ανώνυμου πρωταγωνιστή του Surrey και του μικρότερου αδελφού του που δραπετεύει στο Tillingham στο Essex καθώς το Λονδίνο και η νότια Αγγλία εισβάλλουν Αρειανοί. Είναι ένα από τα έργα με τα περισσότερα σχόλια στον κανόνα επιστημονικής φαντασίας.

Η πλοκή είναι παρόμοια με άλλα έργα της λογοτεχνίας εισβολής της ίδιας περιόδου και έχει ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως ως σχόλιο στην θεωρία της εξέλιξης, του ιμπεριαλισμού και των φόβων, των δεισιδαιμονιών και των προκαταλήψεων της βικτοριανής εποχής. Ο Γουέλς σημείωσε αργότερα ότι η έμπνευση για την πλοκή ήταν η καταστροφική επίδραση του ευρωπαϊκού αποικισμού στους Αβορίγινες της Τασμανίας. Ορισμένοι ιστορικοί έχουν υποστηρίξει ότι ο Γουέλς έγραψε το βιβλίο για να ενθαρρύνει το αναγνωστικό κοινό του να αμφισβητήσει την ηθική του ιμπεριαλισμού. Κατά την στιγμή της δημοσίευσης, ταξινομήθηκε ως επιστημονική φαντασία, όπως το προηγούμενο μυθιστόρημα του Wells, “The Time Machine”.

Ο Γουέλς εκπαιδεύτηκε ως δάσκαλος επιστημών κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1880. Ένας από τους δασκάλους του ήταν ο Τόμας Χένρι Χάξλεϋ, μεγάλος υπέρμαχος του Δαρβινισμού/Ευγονισμού. Ο Γουέλς δίδαξε αργότερα επιστήμη και το πρώτο του βιβλίο ήταν ένα εγχειρίδιο βιολογίας. Εκπαιδεύτηκε στις αρχές του Ευγονισμού από τους κορυφαίους, όπως και ο Άλντους Χάξλεϊ.

Στο μυθιστόρημα, η σύγκρουση μεταξύ της ανθρωπότητας και των Αρειανών απεικονίζεται ως επιβίωση του πιο ικανού, με τους Αρειανούς των οποίων η μεγαλύτερη περίοδος επιτυχημένης εξέλιξης στον παλαιότερο Άρη τους οδήγησε στην ανάπτυξη μιας ανώτερης νοημοσύνης, ικανής να δημιουργήσει όπλα πολύ πριν από τους ανθρώπους στον νεότερο πλανήτη Γη, οι οποίοι δεν είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν επαρκή νοημοσύνη για να κατασκευάσουν παρόμοια όπλα.

Εκεί που εκπαιδεύτηκε ο Γουέλς (και όχι μόνο αυτός) στήθηκε και η “Μεγάλη Επανεκκίνηση” και η “Ατζέντα 30” και η Woke χαβούζα που βιώνουμε σήμερα.

Το 1938, ο “Πόλεμος των Κόσμων” του Γουέλς μεταδόθηκε ως ραδιοφωνικό δράμα στην Νέα Υόρκη, με αφηγητή τον ίδιο τον  Όρσον Γουέλς. Αν και στην αρχή ανακοινώθηκε ότι επρόκειτο για δράμα, η αφήγηση στο 1ο μέρος είχε σκοπό να ακουστεί σαν μια σειρά από δελτία ειδήσεων, έτσι ώστε όσοι έμπαιναν στην μέση να το εκλάβουν ως μέρος από τις πραγματικές ειδήσεις. Αρκεί να πούμε ότι η αναφορά σε μια ανθρωποφάγο εξωγήινη εισβολή προκάλεσε τεράστιο πανικό στις συνοικίες της Νέας Υόρκης, και είμαι βέβαιος ότι το Βρετανικό Γραφείο Προπαγάνδας έπαθε μεγάλο σοκ από αυτό. Ήταν σπουδαία είδηση γι’ αυτούς, διότι έδειξε πόσο εύκολο ήταν να ελέγξουν την αφήγηση, ακόμη και αν αυτή πραγματοποιούνταν σε παράλογο βαθμό. Τους επιβεβαίωσε ότι το κοινό/πρόβατο είναι ικανό να πιστέψει τα πάντα.

Βέβαια, λέγεται ότι αυτή η αντίδραση οφειλόταν πραγματικά στο φόβο μιας γερμανικής εισβολής, κάτι που είναι αληθινό σε κάποιο βαθμό, αλλά δεν είναι η πλήρης αλήθεια του θέματος. Αυτό που σήμαινε, ήταν ότι μια αυξημένη κατάσταση άγχους (είτε φυσικά, είτε τεχνητά προκαλούμενη) σήμαινε ότι το άτομο είχε μια αυξημένη κατάσταση υποβλητικότητας και ότι η ψυχαγωγία έπαιζε ισχυρό ρόλο σε αυτή την μορφή ψυχικής προετοιμασίας.

Δηλαδή, τα όρια μεταξύ της επιστημονικής φαντασίας και μιας εφικτής πραγματικότητας, μεταξύ μιας ανθρωποφάγου εξωγήινης εισβολής από το διάστημα και μιας γερμανικής εισβολής ήταν έντονα θολά σε μια κατάσταση προϋπάρχουσας πίεσης.

Ο Γουέλς έγραψε για την πανικόβλητη αντίδραση των ανθρώπων στην εξωγήινη εισβολή στο βιβλίο του “Ο Πόλεμος των Κόσμων”:

“Αν μπορούσε κανείς να κρεμαστεί εκείνο το πρωινό του Ιουνίου σε ένα αερόστατο στο καταγάλανο γαλάζιο πάνω από το Λονδίνο, κάθε δρόμος προς βορρά και ανατολή που έβγαινε από το άπειρο κουβάρι των δρόμων θα φαινόταν στίγματα μαύρα από τους τρέχοντες φυγάδες, κάθε κουκκίδα μια ανθρώπινη αγωνία τρόμου και σωματικής δυστυχίας… Ποτέ άλλοτε στην ιστορία του κόσμου δεν είχε μετακινηθεί και υποφέρει μαζί μια τέτοια μεγάλη μάζα ανθρώπων… χωρίς τάξη και χωρίς στόχο, έξι εκατομμύρια άνθρωποι, άοπλοι και τρομοκρατημένοι, να οδηγούν μετωπικά. Ήταν η αρχή της συντριβής του πολιτισμού και της σφαγής της ανθρωπότητας…”

Θεωρώ ότι δεν είναι τυχαίο ότι η βιομηχανία ψυχαγωγίας μας σήμερα, τόσο έντονα διαποτισμένη από την επιρροή των “οραμάτων” του Γουέλς, έχει εμμονή με το θέμα ενός μετα-αποκαλυπτικού κόσμου επιστημονικής φαντασίας, του διαρκώς εξελισσόμενου παιχνιδιού θανάτου, όπου τα είδωλά της δοκιμάζονται στην ικανότητά τους να επιβιώσουν με κάθε κόστος. Μέσα από αυτές τις περιπέτειες, εμείς οι θεατές παίρνουμε μέρος και διδασκόμαστε πώς να νιώθουμε τη συγκίνηση του κυνηγιού, την κάθαρση του ξυλοδαρμού, την απελευθέρωση που προέρχεται από το χάος. Γιατί είμαστε τα παιδιά της απόλυτης επανάστασης… της αυγής της μεγάλης εκκαθάρισης.

Sci-fi του Χόλιγουντ, Προβλεπτικός Προγραμματισμός και Θεωρία Παιγνίων.

Μεγάλο μέρος του θέματος σε έναν μετα-αποκαλυπτικό κόσμο επιστημονικής φαντασίας είναι το θέμα της επιβίωσης, και συχνά πρόκειται για μια ρομαντική έννοια. Σχεδόν σαν να ήμασταν ένα avatar σε ένα βιντεοπαιχνίδι, καλούμαστε μέσα σε τέτοιες κατασκευές να επιλέξουμε μεταξύ ενός περιορισμένου συνόλου συμβιβασμών, στον οποίο θα προσφέρουμε τη μέγιστη επέκταση και τον μέγιστο αριθμό επιλογών για τη συνέχιση της επιβίωσής μας.

Είναι η θεωρία των παιγνίων.

Αυτό δεν θα μπορούσε να ταιριάζει περισσότερο με την πρόθεση του H.G. Wells, διότι ο ίδιος ο πατέρας της μετα-αποκαλυπτικής επιστημονικής φαντασίας, ήταν επίσης ο δημιουργός των παιχνιδιών πολεμικού σεναρίου για παιδιά, που αργότερα έγιναν γνωστά ως “Μικροί πόλεμοι” (1913), το οποίο εμπνεύστηκε από το βιβλίο του Wells “Ο νέος Μακιαβέλι” (1911).

Ο H.G. Wells γράφει για την ιδέα του για τους “Μικρούς Πολέμους” ως εξής:

“‘LITTLE WARS’ είναι το παιχνίδι των βασιλιάδων για παίκτες σε κατώτερη κοινωνική θέση. Μπορεί να παιχτεί από αγόρια κάθε ηλικίας από δώδεκα έως εκατόν πενήντα -και ακόμη και αργότερα, αν τα άκρα παραμένουν αρκετά ευλύγιστα- από κορίτσια του καλύτερου είδους και από μερικές σπάνιες και προικισμένες γυναίκες. Αυτό θα είναι μια πλήρης Ιστορία των Μικρών Πολέμων από την καταγεγραμμένη και πιστοποιημένη αρχή τους μέχρι σήμερα, μια περιγραφή του τρόπου κατασκευής των μικρών πολέμων, και συμβουλές του πιο ανεκτίμητου είδους για τον ξαπλωμένο στρατηγό… Και σε όλες τις εποχές ένας ορισμένος βάρβαρος πόλεμος διεξήχθη με στρατιώτες από κασσίτερο και μόλυβδο και ξύλο, με τα όπλα της άγριας φύσης, με τον καταπέλτη, την ελαστική κυκλική καλτσοδέτα, το μπιζουτόφωνο, την ελαστική μπάλα και παρόμοιες συσκευές – ένα απλό στήσιμο και χτύπημα ανθρώπων. Δολοφονία από κασσίτερο”.

Ποιος καλύτερος τρόπος για να εξαλείψουμε την ανεπιθύμητη “γονιμότητα” από το να εκπαιδεύσουμε την “άξια” νεολαία πώς να σκέφτεται σαν δάσκαλος του παιχνιδιού. Και όσοι διαπρέπουν θα μπορούσαν να αποφοιτήσουν από το πραγματικό παιχνίδι της ζωής.

Ωστόσο, για την πλειονότητα, θα ήταν ένα χρήσιμο εργαλείο παρ’ όλα αυτά, διότι θα τους εκπαίδευε να αποδέχονται τους υπονοούμενους “κανόνες του παιχνιδιού”, και ό,τι κι αν κάνεις, πρέπει πάντα να παίζεις με τους κανόνες του παιχνιδιού που επιλέγεται για σένα.

Αλλά το θέμα με την θεωρία των παιγνίων είναι ότι κανείς δεν θα “κερδίσει” ποτέ στην πραγματικότητα κανένα από τα σενάρια με τα οποία βρίσκεται αντιμέτωπος παίζοντας με τους “κανόνες του παιγνίου”, όχι το είδος της νίκης που έχει ως αποτέλεσμα ο νικητής να γίνει κύριος της μοίρας του. Το να παίζεις με τους κανόνες που σου δίνουν, σημαίνει ότι αναγνωρίζεις ότι είσαι υποταγμένος στον Κύριο του παιχνιδιού, ο οποίος δεν σε θεωρεί παρά ένα εικονικό άβαταρ στον συνθετικό του κόσμο με προγραμματισμένα όρια στο τι μπορείς και τι δεν μπορείς να κάνεις στο παιχνίδι που έχει δημιουργήσει για σένα.

Θα πρέπει να επανεκτιμήσουμε την μαζική παραγωγή μετα-αποκαλυπτικών θεμάτων ψυχαγωγίας υπό αυτό το πρίσμα. Μήπως πρόκειται απλώς για μια μορφή προετοιμασίας για να αποδεχτείτε τελικά ένα μέλλον όπου δεν θα σας αντιμετωπίζουν ή δεν θα σας θεωρούν πλέον ως ανθρώπινο ον;

Η θεωρία παιγνίων δεν αντιπροσωπεύει τα κίνητρα πίσω από την ανθρώπινη φύση, αλλά επιβάλλει τέτοιους περιορισμούς, καθώς, -όπως αναγνωρίζουν οι ίδιοι- είναι ευκολότερο να προβλέψεις και να ελέγξεις τις επιλεγμένες εγωιστικές συμπεριφορές σου, οι οποίες ενθαρρύνονται και ανταμείβονται με “κίνητρα”, όπως σε ένα βιντεοπαιχνίδι.

Πρόκειται για ένα σύστημα υποδούλωσης που ενθαρρύνει τους σκλάβους του να πολεμούν μεταξύ τους για τα “αποφάγια του τραπεζιού” και να μην αμφισβητούν ποτέ το χέρι που τους τα στερεί. Το σύστημα που δημιουργεί ψεύτικη έλλειψη και προωθεί τον ανταγωνισμό πάνω σε τεχνητούς στρεσογόνους παράγοντες. Μας εκπαιδεύουν να μην αμφισβητούμε ποτέ τους κανόνες που μας δίνονται σε αυτά τα σενάρια της θεωρίας παιγνίων, αλλά να αντιδρούμε αναλόγως σε αυτό που μας έχει οριστεί ως ένα περιορισμένο σύνολο επιλογών σε ένα τεχνητό σενάριο.

Σε ένα τέτοιο τεχνητό σενάριο, είμαστε κοινωνικά προετοιμασμένοι, όπως μια αγέλη σιελοβόλων παβλοφικών σκύλων, να πιστεύουμε ότι είναι θέμα χρόνου να έρθει το τέλος του κόσμου και με το χτύπημα του κουδουνιού του Κυρίου κι Αφέντη μας…

Ωστόσο, αν σκεφτόμασταν το αδιανόητο, ότι δηλαδή είμαστε από την φύση μας καλοί και άρα η καλύτερη στρατηγική για την επιβίωση είναι να απορρίψουμε τους κανόνες του παιχνιδιού και να συνεργαστούμε αντί να στραφούμε εναντίον του άλλου, αρχίζουμε να χτίζουμε ένα μέλλον που θα είναι τελικά δικό μας. Ένα μέλλον που δεν είναι προκαθορισμένο ή δεν μας επιβάλλεται από ένα περιορισμένο σύνολο επιλογών, όπως ένας λαβύρινθος που μας οδηγεί σε ένα ελεγχόμενο σημείο προορισμού, αλλά ένα μέλλον όπου τέτοια τείχη μπορούν να γκρεμιστούν.

Και ίσως αυτά τα μετα-αποκαλυπτικά παραμύθια να θεωρούνται, αιώνες μετά από τώρα, ελάχιστα διαφορετικά από άλλα λαϊκά παραμύθια του παρελθόντος, κατά την διάρκεια μιας εποχής αρχαϊκής άγνοιας και αφελούς ζωής. Μπορούμε να κάνουμε κάτι; Ναι, φυσικά μπορούμε. Να είμαστε πολεμιστές, με Άκαμπτο Σκοπό. Τότε θα φτιάξουμε ένα περιβάλλον όπου θα βοηθάμε και δεν θα ανταγωνιζόμαστε, θα αγαπάμε και δεν θα μισούμε, θα θαυμάζουμε και δεν θα αηδιάζουμε, θα είμαστε Π ρ ό τ υ π ο και όχι μαριονέτα, θα ανοίγουμε τον δικό μας δρόμο και δεν θα ακολουθούμε κανέναν, θα ζούμε στις παρυφές του συστήματος και όχι στο κέντρο του, θα είμαστε καλόβουλοι κι όχι μικροί κι ασήμαντοι τυραννίσκοι, θα είμαστε ο ζαβολιάρης του παιχνιδιού και όχι το πιόνι του… και όλα αυτά που πρεσβεύει και πράττει ένας Κ α τ ε ρ γ ά ρ η ς.

——————–

  • @Ηώ Αναγνώστου / συγγραφέας, μεταφράστρια, επιχειρηματίας / 20019-2024
  • Αποσπάσματα από την Τριλογία: “Η Υψηλή Τέχνη της Εξαπάτησης”

Πηγή: terrapapers.com

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αξιοσημείωτη αύξηση στη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Ολοένα και περισσότεροι καπνιστές και δη σε νεότερες ηλικίες επιλέγουν αυτή την εναλλακτική, θεωρώντας την ως λιγότερο επιβλαβή λύση συγκριτικά με το κλασικό τσιγάρο.

Πέτρος Γ. Καλογερόπουλος

Τι ισχύει όμως για το ηλεκτρονικό τσιγάρο το οποίο διαφημίζεται αρκετά και ειδικά ανάμεσα στους νέους; Είναι πράγματι λιγότερο επιβλαβές για την υγεία του καπνιστή; Απαντήσεις σε μερικές από τις πιο διαδεδομένες απόψεις για τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου δίνει ο κ. Πέτρος Γ. Καλογερόπουλος, Διευθυντής Καρδιολόγος του Metropolitan Hospital:

  • Το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι ασφαλές

Τα πρώτα δεδομένα των κλινικών μελετών έδειξαν ότι πιθανώς το ηλεκτρονικό τσιγάρο να είναι λιγότερο επιβλαβές από το κλασικό. Περιέχει λιγότερες τοξικές ουσίες και σίγουρα δεν είναι ασφαλές. Και βέβαια δεν υπάρχουν δεδομένα για το βαθμό της βλάβης που προκαλεί καθώς είναι περιορισμένο το χρονικό διάστημα παρατήρησης και ανάλυσης για τον εντοπισμό βλαβών στον οργανισμό.

Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα έως το τέλος του 2023 από μεγάλες μελέτες σε πραγματικό πληθυσμό χρηστών έδειξαν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα προκαλούν παρόμοιες βλάβες με τα κλασικά, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια, μεταβολική δυσλειτουργία, ενώ φαίνεται πως προκαλούν λιγότερη βλάβη στο άσθμα, τη ΧΑΠ (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια) και τις στοματικές παθήσεις. Επομένως, βάσει των νεότερων δεδομένων, η λογική της λιγότερης βλάβης πού θα προκαλούσε το ηλεκτρονικό τσιγάρο πρέπει να επανεξεταστεί.

  • Το ηλεκτρονικό τσιγάρο βοηθάει στη διακοπή του καπνίσματος

Κανένα επιστημονικό σώμα σε ΗΠΑ και Ευρώπη δεν προτείνει τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου για τη διακοπή του καπνίσματος.

  • Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι η παρατεταμένη χρήση ηλεκτρονικού βοηθάει στη διακοπή του κλασικού τσιγάρου
    Ωστόσο, το τίμημα είναι η δημιουργία διπλών χρηστών από τη μία και συνέχιση της εξάρτησης από την άλλη. Με άλλα λόγια, ο καπνιστής συνεχίζει να παίρνει νικοτίνη με άλλη μορφή άρα η εξάρτηση παραμένει.
  • Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν προκαλεί εθισμό

Φαίνεται ότι μετά από 3 χρόνια σποραδικής χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου αναπτύσσεται έντονος εθισμός και ο χρήστης κάνει καθημερινή χρήση. Σε χρονικό διάστημα 5 λεπτών μετά την αφύπνιση έχει έντονη ανάγκη πρόσληψης νικοτίνης, έμμεσο στοιχείο σοβαρής εξάρτησης.

  • Στην ομάδα των νεαρών εφήβων έχει μειωθεί η χρήση κλασικού τσιγάρου και έχει αυξηθεί το ηλεκτρονικό σε μεγάλη ποικιλία σχεδίων και γεύσεων ώστε να παραμένει αμείωτο το ενδιαφέρον των νέων στην αναζήτηση νέων τρόπων εθισμού στη νικοτίνη

Πράγματι, τα στοιχεία που έχουμε έως σήμερα δείχνουν ότι οι έφηβοι προτιμούν τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου έναντι του κλασικού, και ειδικά αυτά που είναι εμπλουτισμένα με αρωματικές ουσίες όπως μενθόλη, σοκολάτα, γαρύφαλλο, τριαντάφυλλο, καρύδα κ.ά.

  • Κάπνισμα και διπλοί χρήστες

Η ταυτόχρονη χρήση κλασικού και ηλεκτρονικού τσιγάρου προκαλεί τεκμηριωμένα τις μεγαλύτερες βλάβες. Οι διπλοί χρήστες αποτελούν την πιο επιβαρυμένη κατηγορία καπνιστών.

Συμπερασματικά, ο κ. Καλογερόπουλος επισημαίνει ότι: «Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν αποτελεί ασφαλή εναλλακτική λύση για τους καπνιστές. Έχει μεν λιγότερες και διαφορετικές τοξικές ουσίες από το κλασικό τσιγάρο, αλλά είναι ικανές να προκαλέσουν βλάβες στην καρδιά, τα αγγεία, τον εγκέφαλο, τους πνεύμονες και το ανοσοποιητικό σύστημα» ενώ καταλήγει πως: «Μία λύση είναι ασφαλής για την υγεία μας, η πλήρης διακοπή του καπνίσματος. Είναι δύσκολη μεν αλλά επιτεύξιμη. Ο συνδυασμός φαρμάκων διακοπής και η υποστήριξη από ειδικό έχει αποδώσει τα καλύτερα αποτελέσματα. Η συνεργασία με ειδικούς στα ιατρεία διακοπής καπνίσματος βοηθάει σημαντικά να γίνει λιγότερο οδυνηρό το ταξίδι της απεξάρτησης. Το ελπιδοφόρο όμως είναι ότι διαρκεί μόνο μερικές εβδομάδες».

———————————–

Το πρωτοποριακό Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος του Metropolitan Hospital

Στο Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος του Metropolitan Hospital κλείνονται ατομικά ραντεβού στους καπνιστές που αυτοπαρακινούμενοι και για διαφορετικούς λόγους σε κάθε περίπτωση, επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα. Το πρόγραμμα είναι τρίμηνο (κάθε εβδομάδα τον πρώτο μήνα, κάθε δύο εβδομάδες τους δύο επόμενους μήνες).

Στην πρώτη επίσκεψη γνωριμίας και στις επισκέψεις του πρώτου μήνα γίνεται η καταγραφή της καπνιστικής συνήθειας του καπνιστή, αξιολόγηση της εξάρτησής του από τη νικοτίνη, λήψη ιατρικού ιστορικού, κλινική εξέταση, εργαστηριακός/απεικονιστικός έλεγχος και πνευμονολογικός & καρδιολογικός έλεγχος με σπιρομέτρηση, καρδιογράφημα και, εάν χρειαστεί, αξονική θώρακος ή/και υπερηχογράφημα καρδιάς.

Πραγματοποιείται συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά του καπνίσματος, όπως τα αντιλαμβάνεται ο/η κάθε καπνιστής/τρια και τα έχει ενσωματώσει στην καθημερινότητά του. Καθορίζεται επίσης η ημερομηνία διακοπής του τσιγάρου και δίνονται συμβουλές για τη γνωστοποίηση και δέσμευση από μεριάς του καπνιστή για αυτή την απόφαση στο οικείο περιβάλλον του/της.

Η προσπάθεια του δεύτερου και του τρίτου μήνα είναι να αντιμετωπιστούν προβλήματα που προκύπτουν από το σύνδρομο στέρησης της νικοτίνης (νεύρα, ευερεθιστότητα, σφοδρή επιθυμία για κάπνισμα, διαταραχές ύπνου, αύξηση βάρους κ.λπ.), να τονωθούν η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση για το μεγάλο επίτευγμα που συντελείται, να αποφευχθεί η υποτροπή και η αποτυχία.

Με περιοδικό έλεγχο τροφοδοτείται ο καπνιστής με ενθαρρυντικά feedbacks, όπως, π.χ., η βελτίωση της ικανότητάς του να ασκείται, η βελτίωση της σπιρομέτρησής του κ.λπ. Αξιολογείται ακόμα και το οικονομικό όφελος που προκύπτει από το να μην καπνίζει κανείς.

Εάν οποτεδήποτε σημειωθεί υποτροπή ή διαπιστωθεί αυξημένος κίνδυνος για κάτι τέτοιο, ακολουθεί φαρμακευτική παρέμβαση με φαρμακευτική ουσία (βαρενικλίνη), που μειώνει την επιθυμία για κάπνισμα και ελαχιστοποιεί το σύνδρομο στέρησης. Ο στόχος-κλειδί είναι και η απεξάρτηση από τη νικοτίνη, γι’ αυτό και δεν προωθούμε την πρόσκαιρη χρήση υποκατάστατων νικοτίνης, ηλεκτρονικού τσιγάρου ή τσιγάρου θερμαινόμενου καπνού.

Αιγυπτιακός πάπυρος σε πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη καταγράφει την παιδική ηλικία του Ιησού και περιγράφει θαύμα του σε ηλικία μόλις 5 ετών: Ζωντάνεψε πήλινα περιστέρια

Tην πρώτη καταγραφή της παιδικής ηλικίας του Ιησού ανακάλυψαν ειδικοί μετά την αποκρυπτογράφηση αιγυπτιακού χειρογράφου 2.000 ετών

Το αρχαιότερο γνωστό αντίγραφο μιας ιστορίας για τον Ιησού, που έκανε ένα θαύμα ως παιδί ανακαλύφθηκε γραμμένο σε ένα αρχαίο αιγυπτιακό χειρόγραφο.

Ο πάπυρος ηλικίας 2.000 ετών αφηγείται τη λιγότερο γνωστή ιστορία της «ζωογόνησης των σπουργιτιών», όταν ο πεντάχρονος Μεσσίας λέγεται ότι μετέτρεψε πήλινα περιστέρια σε ζωντανά πουλιά, μια ιστορία που αναφέρεται και ως «δεύτερο θαύμα».

Η αδεξιότητα του γραφικού χαρακτήρα οδήγησε τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι πιθανότατα γράφτηκε στο πλαίσιο άσκησης της τάξης σε σχολείο ή θρησκευτική κοινότητα στην Αίγυπτο του 4ου ή 5ου αιώνα, η οποία ήταν χριστιανική κοινωνία εκείνη την εποχή.

Η αρχική ιστορία του θαύματος του Ιησού πιστεύεται ότι γράφτηκε γύρω στον 2ο αιώνα ως μέρος του Ευαγγελίου του Θωμά, ενός βιβλίου που περιγράφει λεπτομερώς τα νεανικά χρόνια του Ιησού από τη Ναζαρέτ και τελικά αποκλείστηκε από τη Βίβλο.

Τυχαία ανακάλυψη

Μέχρι τώρα, ο πάπυρος περνούσε απαρατήρητος στην Κρατική και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη του Αμβούργου.

Οι ειδικοί δήλωσαν στη DailyMail.com ότι έπεσαν τυχαία πάνω στον πάπυρο καθώς ανέλυαν χειρόγραφα ώσπου  παρατήρησαν το όνομα του Ιησού στο κείμενο.

«Θεωρήθηκε ότι είναι μέρος ενός καθημερινού εγγράφου, όπως μια ιδιωτική επιστολή ή μια λίστα με ψώνια, επειδή ο γραφικός χαρακτήρας φαίνεται τόσο αδέξιος», δήλωσε ο Δρ Lajos Berkes, ένας από τους ερευνητές και λέκτορας στη Θεολογική Σχολή του Humboldt-Universität σε δελτίο τύπου.

«Παρατηρήσαμε πρώτα τη λέξη «Ιησούς» στο κείμενο. Στη συνέχεια, συγκρίνοντάς το με πολυάριθμους άλλους ψηφιοποιημένους παπύρους, το αποκρυπτογραφήσαμε γράμμα προς γράμμα και γρήγορα συνειδητοποιήσαμε ότι δεν θα μπορούσε να είναι ένα καθημερινό έγγραφο», πρόσθεσε.

Το Ευαγγέλιο του Θωμά για τη νηπιακή ηλικία, περιγράφει τη ζωή του Ιησού από την ηλικία των πέντε έως των 12 ετών και γράφτηκε κατά τη διάρκεια του 2ου αιώνα ως ένας τρόπος να συμπληρωθούν τα κενά της περιόδου της νεότητάς του.

Δεν είναι γνωστό γιατί τα πρώτα χρόνια του Ιησού εξαιρέθηκαν από τη Βίβλο, αλλά ο Τσαρλς Ντάιερ, καθηγητής της Βίβλου στο Moody Bible Institute, δήλωσε στο Christianity.com ότι πιθανότατα επειδή ήθελε να επικεντρωθεί στο γιατί ήρθε στη γη, στη διακονία του και στο τι οδήγησε στον σταυρό.

Κατά άλλους παραλείφθηκε επειδή θεωρήθηκε ότι δεν είναι αυθεντικό.

Πριν από αυτή την ανακάλυψη, ένα χειρόγραφο του Ευαγγελίου του Θωμά του 11ου αιώνα ήταν η παλαιότερη γνωστή έκδοση που υπήρχε.

Πηγή: DailyMail, hellasjournal.com

Πολλές φορές στη καθημερινότητά μας, καταπιεζόμαστε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας είτε από φόβο είτε από ντροπή, και άλλες ξεσπάμε αλόγιστα μπροστά στην ανάγκη μας για έκφραση. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση, το ίδιο και η συναισθηματική νοημοσύνη και η ευφυία μας μετριέται με τη συμπεριφορά που αποφασίζουμε να έχουμε απέναντι στους άλλους, ειδικά όταν δε τους «χρωστάμε» και τίποτα.

Η αντίληψη του «είμαι ελεύθερος να συμπεριφέρομαι όπως εγώ θέλω γιατί στη τελική δε χρωστάω τίποτα σε κανέναν» μεταφράζεται σε «θα κάνω και θα πω ό,τι θέλω γιατί έχω το δικαίωμα αυτό και δε θα υπολογίζω κανέναν άλλο πέρα από τον εαυτό μου». Κάπου εκεί όμως μετριέται το επίπεδο κάθε ανθρώπου, από τη χρήση του λόγου ως την θέση που επιλέγει να έχει απέναντι στους άλλους. (Κάτια Δέδε blogger και φωτογράφος).

—————-

«Μπορώ να λέω ό,τι θέλω, γιατί δε χρωστάω τίποτα σε κανέναν» (;)

Πολλές φορές στη καθημερινότητά μας, καταπιεζόμαστε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας είτε από φόβο είτε από ντροπή, και άλλες ξεσπάμε αλόγιστα μπροστά στην ανάγκη μας για έκφραση.

Κάθε Σεπτέμβριο η αίσθηση του νέου ξεκινήματος μου θυμίζει λιγάκι σχολικές εποχές, τότε που μπαίναμε στη διαδικασία μιας ελαφράς θλίψης που το καλοκαιράκι τελείωσε και προετοιμαζόμασταν για τη καινούρια σαιζόν . Λες και η νέα χρονιά ξεκινούσε από Σεπτέμβρη. Μακάρι!

Τώρα, όμως, ξεκινά  το Καλοκαίρι και δε ξέρω αν το έχετε νιώσει κι εσείς, αλλά έχω την αίσθηση ότι φέτος τα πράγματα θα είναι κάπως διαφορετικά! Τα σχολεία θα ανοίξουν ξανά Σεπτέμβριο, κάποια θα κλείσουν οριστικά σε λίγες ημέρες, ήρθαν πάλι οι εξωγήινοι, πέρασαν και θα ξαναπεράσουν καλοκαιρινά οι κυκλώνες και οι πυρκαγιές, ακόμα υπάρχουν «κτυπήματα» και θάνατοι από τον κορονοϊό, ενώ περιμένουμε πάλι τις ακρίδες και ταυτόχρονα ασχολούμαστε με διάφορους Αντώνηδες, Σέφανους, Χίους, Καλαματιανούς και άλλους φαιδρούς, προσώπατα που εμφανίζονται στις τηλεοπτικές εκπομπές, εκπροσωπώντας υποτίθεται την πολιτική ή την κοινωνία και για το τί είπαν και ποιος και πώς και γιατί, βαθυστόχαστα πάντα…

Μέχρι η κουνιστή «κωλούμπρααααα» που κατά δήλωσή της πέρασε καλά ή μάλλον πολύ καλά στην φυλακή με τους βαρυποινίτες, έχει δημόσιο λόγο επί παντός επιστητού, με  τα καφενόβοιο πλήθος να τρέμει από συγκίνηση κάθε φορά που ανοίγει ο στόμας του…

Εντυπωσιασμένος, και εκφράζοντας για όλους τους άλλους που με διαβάζουν  το «ιδιαίτερα προβληματισμένος», -όπως όλοι όσοι θέλουν να περνούν  ως σοβαροί  φιλοσοφούντες της καθημερινότητας της ζωής-, αποφάσισα να παραθέσω  αυτούσιο,  -για το υπόλοιπο  του παρόντος κειμένου-, τμήμα  άρθρου της Κάτιας Δέδε στο queen.gr, τον Σεπτέμβριο του 2020 για την συναισθηματική νοημοσύνη και την υπεροχή της έναντι της πραγματικής…

Και αυτό μέσα μέσα από το ερώτημα, που εκφράζει παραφθαρμένη ρύση του μεγάλου Ν.Καζατζάκη «Μπορώ να λέω ό,τι θέλω, γιατί δε χρωστάω τίποτα σε κανέναν» (;)

Ας δούμε τι έλεγε η αρθρογράφος Κάτια Δέδε το Σεπτέμβριο του 2020 (απόσπασμα άρθρου)

«Μπορώ να λέω ό,τι θέλω, γιατί δε χρωστάω τίποτα σε κανέναν» (;)

Πολλές φορές στη καθημερινότητά μας, καταπιεζόμαστε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας είτε από φόβο είτε από ντροπή, και άλλες ξεσπάμε αλόγιστα μπροστά στην ανάγκη μας για έκφραση.

—[—]—

Προσωπικά κάπου εκεί εγώ ταβάνιασα. Είπα να ρίξω λίγο τους ρυθμούς, χαλάρωσα λιγάκι τη κινητικότητα μου (για πολύ λίγο) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αποφάσισα να ανοίξω, που λέμε, και κανένα βιβλίο.

Για αυτό το «κανένα» βιβλίο, λοιπόν, έχω να σου πω κάποια πράγματα, αν θες κι εσύ να ακολουθήσεις το παράδειγμά μου.

«Η συναισθηματική νοημοσύνη» του Daniel Goleman, με το ερώτημα: γιατί το “EQ” είναι πιο σημαντικό από το “IQ”;

Μου κίνησε πάρα πολύ το ενδιαφέρον ο τίτλος του, περισσότερο γιατί θέλω να καταλάβω τί πραγματικά σημαίνει συναισθηματική νοημοσύνη. Είναι κάτι που το συζητάμε στις παρέες, το αναφέρουμε σα θεματολογία, ειδικά όταν τα κορίτσια αναλύουμε τις σχέσεις μας, αλλά ουσιαστικά δεν έχουμε εμβαθύνει τόσο ώστε να καταλάβουμε την ουσία της.

Σε τί χρησιμεύει; Έχει να κάνει καθαρά με τα συναισθήματα και τον τρόπο που τα επικοινωνούμε και τα εκφράζουμε, ή συμπεριλαμβάνει πολλά περισσότερα; Πώς τα συναισθήματά μας μπορούν να έχουν νοημοσύνη; Γεννιόμαστε με κάτι τέτοιο; Μπορούμε να εξελιχθούμε σε αυτό το επίπεδο και στη τελική γιατί να είναι τόσο σημαντικό στη σήμερον ημέρα;

‘Όλα αυτά τα ερωτήματα απαντώνται με πολύ απλό και κατανοητό τρόπο από τον κυριούλη αυτόν, που τυγχάνει να είναι καθηγητής ψυχολογίας στο Χάρβαρντ και δημοσιογράφος.

*Διαπίστωσα πόσο σημαντικό είναι κάθε γονιός να διαβάσει ένα τέτοιο βιβλίο – εγχειρίδιο γιατί η συναισθηματική νοημοσύνη είναι η βάση για κάθε επικοινωνία, από νηπιακή ακόμα ηλικία.

*Διαπίστωσα πως οι άνθρωποι με υψηλή συναισθηματική ευφυία είναι πετυχημένοι σε όλους τους τομείς εξίσου. Είναι υπεύθυνοι ως γονείς, θερμοί και πιστοί ως σύντροφοι, πρότυπο για τους συνεργάτες τους. Είναι άνθρωποι αποδεκτοί και καταρτισμένοι κοινωνικά γιατί ξέρουν τί σημαίνει το συναίσθημά τους, αλλά ακόμα περισσότερο έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται πλήρως το συναίσθημα και τις ανάγκες του άλλου και ανταποκρίνονται χωρίς εγωισμό, με στόχο την αρμονική συμπόρευση, έχουν, δηλαδή, αυξημένη ενσυναίσθηση.

Προς έκπληξή μου διαπίστωσα πως προσωπικά κι εγώ υστερούσα σε πολλά σημεία, και πολλές επιλογές έκφρασης των συναισθημάτων μου στο παρελθόν με έφεραν σε θέσεις δυσφορίας αντί απελευθέρωσης.

Πολλές φορές στη καθημερινότητά μας, καταπιεζόμαστε να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας είτε από φόβο είτε από ντροπή, και άλλες ξεσπάμε αλόγιστα μπροστά στην ανάγκη μας για έκφραση. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση, το ίδιο και η συναισθηματική νοημοσύνη και η ευφυία της μετριέται με τη συμπεριφορά που αποφασίζουμε να έχουμε απέναντι στους άλλους, ειδικά όταν δε τους «χρωστάμε» και τίποτα.

Η αντίληψη του «είμαι ελεύθερος να συμπεριφέρομαι όπως εγώ θέλω γιατί στη τελική δε χρωστάω τίποτα σε κανέναν» μεταφράζεται σε «θα κάνω και θα πω ό,τι θέλω γιατί έχω το δικαίωμα αυτό και δε θα υπολογίζω κανέναν άλλο πέρα από τον εαυτό μου». Κάπου εκεί όμως μετριέται το επίπεδο κάθε ανθρώπου, από τη χρήση του λόγου ως την θέση που επιλέγει να έχει απέναντι στους άλλους.

Στοιχεία άρθρου: Κάτια Δέδε (queen.gr)

ΠαρΕιΣΑκΤος (ή άλλος «Αόρατος»)

———————-

Ποια είναι η Κάτια Δέδε

Η Κάτια Δέδε είναι blogger και φωτογράφος. Γεννήθηκε στην Ουκρανία και σε ηλικία 5 ετών ήρθε με τη μητέρα της στην Ελλάδα.

Ξεκίνησε να εργάζεται από νεαρή ηλικία και στα 18 της έκανε το ντεμπούτο της στην τηλεόραση, με τη συμμετοχή της στο σήριαλ «Λούφα και Παραλλαγή». Στα 22 της, αποφάσισε να δώσει Πανελλαδικές Εξετάσεις και πέρασε πρώτη στο Τ.Ε.Ι Γραφιστικής της Αθήνας. Στη συνέχεια, μπήκε στον χώρο του modeling και μετά τη νίκη της σε διαγωνισμό ομορφιάς, έκανε τα πρώτα της μεγάλα επαγγελματικά ταξίδια σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική. Μάλιστα, το 2010 κέρδισε και τον τίτλο της Playmate. katia_dede_viografiko

Οι σπουδές της αλλά και η επαγγελματική της πορεία τής έδωσαν το έναυσμα ώστε να ασχοληθεί επαγγελματικά και με τη φωτογραφία. Στον ελεύθερο χρόνο της, κάνει ποδήλατο και τον τελευταίο καιρό κάνει μαθήματα surf. Δηλώνει δυναμική, ευαίσθητη, οξύθυμη και έντιμη. Ήρωάς της είναι η μητέρα της και είναι πολύ περήφανη γι’ αυτήν. Στη «Φάρμα», θα την δυσκολέψει το κρύο και η έλλειψη ζεστού νερού. Οι αγροτικές εργασίες, όμως, δεν την τρομάζουν, καθώς τα μαστορέματα είναι το δυνατό της χαρτί.

“Τask force” για την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Υπηρεσία Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), η οποία συστάθηκε εντός της Επιτροπής. Η Υπηρεσία θα απασχολεί περισσότερους από 140 υπαλλήλους, ανάμεσά τους ειδικούς σε θέματα τεχνολογίας, διοικητικούς βοηθούς, δικηγόρους, ειδικούς σε θέματα πολιτικής και οικονομολόγους.

Το γραφείο θα διασφαλίσει τη συνεκτική εφαρμογή της πράξης για την ΤΝ. Αυτό θα επιτευχθεί με την υποστήριξη των φορέων διακυβέρνησης στα κράτη-μέλη. Η Υπηρεσία ΤΝ θα επιβάλει, επίσης, άμεσα τους κανόνες για τα μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Υπηρεσία Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), η οποία συστάθηκε εντός της Επιτροπής

Σε συνεργασία με τους προγραμματιστές ΤΝ, την επιστημονική κοινότητα και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, η Υπηρεσία ΤΝ θα συντονίζει την κατάρτιση κωδίκων πρακτικής αιχμής, θα διενεργεί δοκιμές και αξιολόγηση μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού, θα ζητά πληροφορίες και θα επιβάλλει κυρώσεις, όταν είναι αναγκαίο.

Για να διασφαλιστεί η τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων, η Υπηρεσία ΤΝ θα συνεργαστεί με τα κράτη-μέλη και την ευρύτερη κοινότητα εμπειρογνωμόνων μέσω ειδικών φόρουμ και ομάδων εμπειρογνωμόνων. Σε επίπεδο Ε.Ε., η Υπηρεσία ΤΝ θα συνεργάζεται στενά με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών-μελών.

Η επιστημονική ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων θα εξασφαλίσει ισχυρή σύνδεση με την επιστημονική κοινότητα και θα συγκεντρωθεί περαιτέρω εμπειρογνωμοσύνη σε ένα συμβουλευτικό φόρουμ, το οποίο θα αντιπροσωπεύει μια ισορροπημένη επιλογή ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων της βιομηχανίας, των νεοφυών επιχειρήσεων και των ΜμΕ, της ακαδημαϊκής κοινότητας, των ομάδων προβληματισμού και της κοινωνίας των πολιτών.

Ο ρόλος της νέας υπηρεσίας

Η Υπηρεσία ΤΝ θα προωθήσει ένα καινοτόμο οικοσύστημα της Ε.Ε. για αξιόπιστη ΤΝ. Θα συμβάλει σε αυτό παρέχοντας συμβουλές σχετικά με βέλτιστες πρακτικές και καθιστώντας δυνατή την πρόσβαση σε δοκιμαστήρια ΤΝ, δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες και άλλες ευρωπαϊκές δομές στήριξης για την υιοθέτηση της ΤΝ, όπως οι εγκαταστάσεις δοκιμών και πειραματισμού στην ΤΝ, οι ευρωπαϊκοί κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας και τα εργοστάσια ΤΝ.

Θα στηρίξει, επίσης, δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής και θα υλοποιήσει πρωτοβουλίες, όπως η GenAI4EU, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μοντέλα γενικής χρήσης ΤΝ που παράγονται στην Ευρώπη και εκπαιδεύονται μέσω υπερυπολογιστών της Ε.Ε. εξειδικεύονται και ενσωματώνονται σε καινοτόμες εφαρμογές σε ολόκληρη την οικονομία, τονώνοντας τις επενδύσεις.

Τέλος, η Υπηρεσία ΤΝ θα διασφαλίσει μια στρατηγική, συνεκτική και αποτελεσματική ευρωπαϊκή προσέγγιση για την ΤΝ σε διεθνές επίπεδο, η οποία θα καταστεί παγκόσμιο σημείο αναφοράς.

Οι οργανωτικές αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ την 16η Ιουνίου, ενώ η πρώτη συνεδρίαση του συμβουλίου ΤΝ θα πρέπει να πραγματοποιηθεί έως το τέλος Ιουνίου. Η Υπηρεσία ΤΝ καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον ορισμό του συστήματος ΤΝ και τις απαγορεύσεις, οι οποίες αναμένονται έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος της πράξης για την ΤΝ.

ΤΝ που υπηρετεί τον άνθρωπο

Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος για μια Ευρώπη Έτοιμη για την Ψηφιακή Εποχή, κ. Μαργκρέιτε Βέστεϊγιερ, δήλωσε σχετικά: “Η Υπηρεσία ΤΝ θα μας βοηθήσει να διασφαλίσουμε τη συνεκτική εφαρμογή της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. Από κοινού με τους προγραμματιστές και την επιστημονική κοινότητα, η Υπηρεσία θα αξιολογεί και θα δοκιμάζει την ΤΝ γενικού σκοπού, προκειμένου η ΤΝ να υπηρετεί τον άνθρωπο και να υπερασπίζεται τις ευρωπαϊκές αξίες”.

Ο κ. Τιερί Μπρετόν, Επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς, προσέθεσε τα εξής: “Με τη νέα Υπηρεσία ΤΝ και τις 140 ταλαντούχες γυναίκες και άνδρες που τη στελεχώνουν, η Επιτροπή θα διαθέτει την αναγκαία εμπειρογνωσία για να προωθήσει την εφαρμογή της πράξης για την ΤΝ και να ενισχύσει τον ρόλο της Ευρώπης, ως παγκόσμιου φορέα καθορισμού προτύπων στην ΤΝ”.

—————

Παγκόσμιο ορόσημο για την Ευρώπη: αποκτά θεσμικό πλαίσιο για το ΑΙ «ai-europe»

Τον δρόμο για την παγκόσμια κοινότητα ανοίγει η Ευρώπη, η οποία αποκτά, πρώτη διεθνώς, θεσμικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη (artificial intelligence-AI). Το Συμβούλιο της Ευρώπης έδωσε χθες το τελικό πράσινο φως στη – λεγόμενη – Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τους πρώτους παγκόσμιους κανόνες για το ΑΙ.

Η εμβληματική νομοθεσία, με στόχο την εναρμόνιση των κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη, ακολουθεί μια προσέγγιση “βασισμένη στον κίνδυνο”, που σημαίνει ότι όσο υψηλότερος είναι ο κίνδυνος πρόκλησης βλάβης στην κοινωνία, τόσο αυστηρότεροι είναι οι κανόνες. Αποτελεί δε το πρώτο αντίστοιχο νομοθέτημα στον κόσμο, θέτοντας τις βάσεις για ένα παγκόσμιο πρότυπο ρύθμισης της τεχνητής νοημοσύνης.

Το Συμβούλιο δίνει το τελικό πράσινο φως στην Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τους πρώτους παγκόσμιους κανόνες για το ΑΙ

Επιπλέον, το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγει πρόστιμα για παραβάσεις του νόμου περί ΑΙ, τα οποία ορίζονται ως ποσοστό του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της παραβατικής εταιρείας κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος ή ως προκαθορισμένο ποσό (σ.σ. όποιο είναι μεγαλύτερο). Στο μεταξύ, οι μικρομεσαίες και οι νεοσύστατες επιχειρήσεις υπόκεινται σε αναλογικά διοικητικά πρόστιμα.

Αφού υπογραφεί από τους προέδρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η νομοθετική πράξη θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε. τις επόμενες ημέρες και θα τεθεί σε ισχύ είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευση αυτή. Ο νέος κανονισμός θα ισχύει δύο χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του, με ορισμένες εξαιρέσεις για συγκεκριμένες διατάξεις.

Ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη εφαρμόζεται μόνο σε τομείς εντός της νομοθεσίας της Ε.Ε. και προβλέπει εξαιρέσεις, όπως για συστήματα, που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για στρατιωτικούς και αμυντικούς, καθώς και για ερευνητικούς, σκοπούς.

Υψηλού κινδύνου συστήματα

Ο νέος νόμος κατηγοριοποιεί διαφορετικούς τύπους τεχνητής νοημοσύνης, ανάλογα με τον κίνδυνο. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που παρουσιάζουν περιορισμένο μόνο κίνδυνο θα υπόκεινται σε πολύ ελαφριές υποχρεώσεις διαφάνειας.

Στον αντίποδα, τα συστήματα ΑΙ υψηλού κινδύνου θα επιτρέπονται, αλλά υπόκεινται σε ένα σύνολο απαιτήσεων και υποχρεώσεων για πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ. Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης όπως, για παράδειγμα, η γνωστική συμπεριφορική χειραγώγηση και η κοινωνική βαθμολογία θα απαγορευθούν από την Ε.Ε., καθώς ο κίνδυνος, που ελλοχεύουν, θεωρείται τεράστιος.

Ο νόμος απαγορεύει, επίσης, τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για “προγνωστική αστυνόμευση” με βάση το προφίλ των πολιτών, ενώ απαγορεύει και τα συστήματα, που χρησιμοποιούν βιομετρικά δεδομένα για την κατηγοριοποίηση των ατόμων σύμφωνα με συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως η φυλή, η θρησκεία ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός.

Ο νόμος AI αντιμετωπίζει, επίσης, τη χρήση μοντέλων AI γενικής χρήσης (GPAI). Τα μοντέλα, που δεν παρουσιάζουν συστημικούς κινδύνους, θα υπόκεινται σε ορισμένες περιορισμένες απαιτήσεις, για παράδειγμα όσον αφορά τη διαφάνεια, αλλά εκείνα με συστημικούς κινδύνους, θα πρέπει να συμμορφώνονται με αυστηρότερους κανόνες.

Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η σωστή επιβολή, συγκροτούνται διάφορα διοικητικά όργανα, όπως το Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης εντός της Επιτροπής για την επιβολή των κοινών κανόνων σε ολόκληρη την Ε.Ε., αλλά και η Επιστημονική Ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων επιβολής, όπως και ένα Συμβούλιο AI με εκπροσώπους των κρατών-μελών για να συμβουλεύει και να βοηθά την Επιτροπή και τα κράτη-μέλη σχετικά με τη συνεπή και αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου για την AI.

“Η έγκριση του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την Ε.Ε. Αυτός ο νόμος, ο πρώτος του είδους του στον κόσμο, αντιμετωπίζει μια παγκόσμια τεχνολογική πρόκληση, που δημιουργεί, επίσης, ευκαιρίες για τις κοινωνίες και τις οικονομίες μας. Με τον νόμο AI, η Ευρώπη τονίζει τη σημασία της εμπιστοσύνης, της διαφάνειας και της λογοδοσίας, όταν ασχολείται με τις νέες τεχνολογίες, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζει ότι αυτή η ταχέως μεταβαλλόμενη τεχνολογία μπορεί να ανθίσει και να τονώσει την ευρωπαϊκή καινοτομία”, σχολίασε ο Mathieu Michel, Υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου.

Στήριξη της καινοτομίας

Ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη προβλέπει ένα φιλικό προς την καινοτομία νομικό πλαίσιο και στοχεύει στην προώθηση της ρυθμιστικής μάθησης βάσει στοιχείων.

Ο νέος νόμος προβλέπει ότι τα ρυθμιστικά sandboxes AI, που επιτρέπουν ένα ελεγχόμενο περιβάλλον για την ανάπτυξη, τη δοκιμή και την επικύρωση καινοτόμων συστημάτων AI, θα πρέπει, επίσης, να επιτρέπουν τη δοκιμή καινοτόμων συστημάτων AI σε πραγματικές συνθήκες.

Πηγή: sepe.gr

Σχετικά Θέματα

Σημαντικά θέματα που πρέπει να δεις

Ιδέες και Προτάσεις!

Προτεινόμενα
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Δείτε Ακόμη
Scroll to Top

Φόρμα Καταγγελίας