Σύνοψη: Η έγκριση του πενταετούς σχεδίου «Greece On Screen» από το Υπουργικό Συμβούλιο σηματοδοτεί μια νέα φάση για την ελληνική οπτικοακουστική βιομηχανία. Με προϋπολογισμό 750 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα που καλύπτει κινηματογράφο, τηλεόραση, animation, ψηφιακά παιχνίδια και πολιτιστικά γεγονότα. Κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει το ΕΚΚΟΜΕΔ, ενώ το Υπουργείο Πολιτισμού διαμορφώνει τη συνολική στρατηγική.
Παράλληλα, η ίδρυση νέας Σχολής Τεχνικών Οπτικοακουστικής Δημιουργίας στοχεύει στην κάλυψη του ελλείμματος εξειδικευμένου προσωπικού. Το σχέδιο συνδέεται με την ευρύτερη προσπάθεια προσέλκυσης διεθνών παραγωγών, ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής και μετατροπής της Ελλάδας σε περιφερειακό κόμβο δημιουργικής βιομηχανίας. Ωστόσο, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική εφαρμογή, τη διαφάνεια και τη συνέπεια στη χρηματοδότηση.
———-
Αναλυτικά…
ΥΠΠΟ-ΕΚΚΟΜΕΔ: Νέα εποχή για την οπτικοακουστική δημιουργία -750 εκατ. ευρώ και πενταετές Σχέδιο Δράσης ενέκρινε το Υπουργικό Συμβούλιο
Η πρόσφατη απόφαση του Υπουργικό Συμβούλιο να εγκρίνει το πενταετές σχέδιο δράσης «Greece On Screen» συνιστά μία από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις στον χώρο της πολιτιστικής και δημιουργικής οικονομίας των τελευταίων ετών. Με συνολικό προϋπολογισμό 750 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030, η Ελλάδα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη θέση της στον διεθνή χάρτη της οπτικοακουστικής παραγωγής.
Το σχέδιο, που υλοποιείται μέσω του ΕΚΚΟΜΕΔ και σχεδιάστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, δεν περιορίζεται σε επιμέρους επιδοτήσεις. Αντιθέτως, φιλοδοξεί να συγκροτήσει ένα συνεκτικό οικοσύστημα που θα συνδέει την παραγωγή περιεχομένου με την εκπαίδευση, την τεχνολογία και την αγορά εργασίας.
Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων: από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση έως το animation, τα video games και τις μουσικές διοργανώσεις.
Η στρατηγική αυτή δεν προκύπτει εν κενώ. Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει ήδη καταγράψει αυξημένο ενδιαφέρον από διεθνείς παραγωγές, κυρίως λόγω των οικονομικών κινήτρων (cash rebate) και της ποικιλίας φυσικών τοπίων. Παραγωγές μεγάλων στούντιο έχουν επιλέξει τη χώρα, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και δημιουργώντας θέσεις εργασίας. Ωστόσο, η απουσία επαρκούς υποδομής και εξειδικευμένου προσωπικού έχει αναδειχθεί ως βασικό εμπόδιο για τη βιωσιμότητα αυτής της ανάπτυξης.
Σε αυτό το σημείο έρχεται να παρέμβει η δεύτερη κρίσιμη πρωτοβουλία: η ίδρυση Σχολής Τεχνικών Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικής Δημιουργίας, επιπέδου 5. Η σχολή στοχεύει στην εκπαίδευση επαγγελματιών σε τεχνικές ειδικότητες που σήμερα παρουσιάζουν ελλείψεις, όπως χειριστές κάμερας, μοντέρ, ειδικοί ήχου και ειδικών εφέ. Η έλλειψη τέτοιων δεξιοτήτων αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα που συχνά οδηγεί παραγωγές να εισάγουν προσωπικό από το εξωτερικό.
Παράλληλα, το σχέδιο «Greece On Screen» εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο, όπου οι χώρες ανταγωνίζονται για την προσέλκυση παραγωγών μέσω φορολογικών κινήτρων και υποδομών. Η Ισπανία, η Πορτογαλία και χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη επενδύσει δυναμικά στον τομέα αυτό, καθιστώντας αναγκαία μια πιο επιθετική στρατηγική και για την Ελλάδα.
Ωστόσο, η επιτυχία ενός τόσο μεγάλου σχεδίου δεν είναι δεδομένη. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διάθεση πόρων, αλλά η αποτελεσματική διαχείρισή τους. Στο παρελθόν, αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν σκοντάψει σε γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και ασυνέχεια πολιτικών. Η πρόκληση, επομένως, είναι διπλή: αφενός η ταχεία υλοποίηση των προβλεπόμενων δράσεων και αφετέρου η διασφάλιση διαφάνειας και αξιολόγησης.
Επιπλέον, η ανάπτυξη της οπτικοακουστικής βιομηχανίας έχει ευρύτερες επιπτώσεις πέραν του πολιτιστικού πεδίου. Συνδέεται άμεσα με τον τουρισμό, την προβολή της χώρας στο εξωτερικό και την ενίσχυση της «ήπιας ισχύος» (soft power). Ταινίες και σειρές που γυρίζονται στην Ελλάδα λειτουργούν ως άτυποι πρεσβευτές της χώρας, ενισχύοντας την εικόνα της διεθνώς.
Τέλος, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται η σημασία της εγχώριας δημιουργίας. Η ενίσχυση των Ελλήνων δημιουργών και παραγωγών αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας και τη δημιουργία αυθεντικού περιεχομένου. Το ζητούμενο είναι να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ διεθνών επενδύσεων και στήριξης της τοπικής δημιουργικής κοινότητας.
Σε κάθε περίπτωση, το «Greece On Screen» αποτελεί μια τομή πολιτικής με υψηλές προσδοκίες. Το αν θα μετατραπεί σε πραγματική ιστορία επιτυχίας ή σε μια ακόμη ανεκπλήρωτη εξαγγελία θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια, τη διακυβέρνηση και τη στρατηγική συνέχεια των επόμενων ετών.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Με το πενταετές σχέδιο δράσης “Greece On Screen”, η κυβέρνηση -με την καθοριστική στήριξη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη- προχωρά, για πρώτη φορά, στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού, μακρόπνοου και πλήρως χρηματοδοτημένου εθνικού σχεδίου για το σύνολο της οπτικοακουστικής δημιουργίας. Πρόκειται για μια συνειδητή στρατηγική επιλογή. Να επενδύσουμε στον πολιτισμό ως δύναμη ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και διεθνούς παρουσίας της χώρας. Με συνολικούς πόρους 750 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026-2030, δημιουργούμε ένα σταθερό, αξιόπιστο και ανταγωνιστικό περιβάλλον για τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, το animation, τα ψηφιακά παιχνίδια και κάθε πεδίο της σύγχρονης δημιουργικής οικονομίας. Στηρίζουμε έμπρακτα τους Έλληνες δημιουργούς, ενισχύουμε τις επιχειρήσεις του κλάδου, προσελκύουμε διεθνείς παραγωγές και επενδύσεις, δημιουργώντας νέες, ποιοτικές θέσεις εργασίας. Ήδη αξιόπιστες μελέτες τεκμηριώνουν ότι η δημόσια επένδυση 1 ευρώ στην οπτικοακουστική δημιουργία αποφέρει 4.20 ευρώ στην πραγματική οικονομία. Ταυτόχρονα, με την ίδρυση της νέας Σχολής, της Σχολής Τεχνικών Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικής Δημιουργίας, καλύπτουμε ένα διαχρονικό κενό στην εξειδικευμένη εκπαίδευση και επενδύουμε στο ανθρώπινο δυναμικό που θα καθορίσει το μέλλον του ελληνικού οπτικοακουστικού τομέα. Η Ελλάδα διαθέτει το ταλέντο, την τεχνογνωσία και τη δημιουργική δυναμική για να πρωταγωνιστήσει διεθνώς. Δεν παρακολουθούμε απλώς τις εξελίξεις. Διαμορφώνουμε τις προϋποθέσεις, ώστε η χώρα μας να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή δημιουργική οικονομία. Ο πολιτισμός είναι ανάπτυξη».
Ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ, Λεωνίδας Χριστόπουλος, δήλωσε: «Η έγκριση του 5ετούς Σχεδίου Δράσης “Greece on Screen” από το Υπουργικό Συμβούλιο σηματοδοτεί ένα κρίσιμο ορόσημο για την οπτικοακουστική δημιουργία στη χώρα. Είναι η πρώτη φορά που η ελληνική πολιτεία αντιμετωπίζει με τόσο συστηματικό και ολοκληρωμένο τρόπο την κινηματογραφική και οπτικοακουστική βιομηχανία ως ταυτόχρονα πολιτιστικό και αναπτυξιακό πυλώνα. Μέσα σε μόλις 20 μήνες, το ΕΚΚΟΜΕΔ, σε στενή και αγαστή συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού, κατάφερε να υλοποιήσει κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, να ενισχύσει σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους και να διαμορφώσει ένα σταθερό και αξιόπιστο πλαίσιο πολιτικής σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Το αποτέλεσμα αυτό αποτελεί προϊόν συντονισμένης προσπάθειας και συνεργασίας. Ευχαριστούμε θερμά το υπουργείο Πολιτισμού και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τη στήριξη και τη στενή συνεργασία όλο αυτό το διάστημα».
Το Σχέδιο Δράσης «Greece On Screen» στοχεύει στη σταθεροποίηση και ενίσχυση των χρηματοδοτικών κινήτρων σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα και αναμένεται να κινητοποιήσει σημαντικά πρόσθετα κεφάλαια στην ελληνική οικονομία, ενισχύοντας την απασχόληση, βελτιώνοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας και αναδεικνύοντας τον πολιτισμό και τη δημιουργία σε βασικό πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης. Πρόκειται για το μεγαλύτερο πρόγραμμα στήριξης της οπτικοακουστικής δημιουργίας που έχει σχεδιαστεί έως σήμερα στην Ελλάδα.
Κατανομή πόρων του συνολικού προγράμματος
Η κατανομή των πόρων διαμορφώνει ένα ισχυρό και πολυεπίπεδο χρηματοδοτικό πλαίσιο:
- €412 εκατ. για επενδυτικά προγράμματα που στοχεύουν στην ενίσχυση εγχώριων κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών έργων και στην προσέλκυση διεθνών παραγωγών στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το animation και για επιλεκτικά προγράμματα ανάπτυξης και παραγωγής και προγράμματα προώθησης και διανομής του ελληνικού κινηματογράφου.
- €210 εκατ. για πρόγραμμα εγγυοδοσίας δανείων σε συνεργασία με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ), με στόχο τη στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων του κλάδου
- €20 εκατ. για την υποστήριξη οπτικοακουστικών ψηφιακών παιχνιδιών (digital game development) και μουσικών φεστιβάλ με αξιοποίηση οπτικοακουστικής τεχνολογίας
- €20 εκατ. για την προώθηση της εξωστρέφειας και για δράσεις πολιτιστικής διπλωματίας στον οπτικοακουστικό τομέα.
- €52 εκατ. για τη δημιουργία και λειτουργία της Σχολής Τεχνικών Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Μέσων, για δράσεις εκπαίδευσης και κατάρτισης, για την ανάδειξη της τεχνολογικής καινοτομίας στον οπτικοακουστικό τομέα, για την ανάδειξη και ψηφιοποίηση της κινηματογραφικής και οπτικοακουστικής κληρονομιάς
- €36 εκατ. και για τη διοικητική, θεσμική και τεχνική υποστήριξη του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της αποπληρωμής παλαιών επιλεκτικών προγραμμάτων, της διενέργειας εξωτερικών αξιολογήσεων, της δημιουργίας μητρώου εμπειρογνωμόνων, της ανάπτυξης ψηφιακών εργαλείων για την απλούστευση των διαδικασιών, της αναβάθμισης υποδομών και της δημιουργίας χώρων δικτύωσης δημιουργών, καθώς και λοιπών κρίσιμων υποστηρικτικών παρεμβάσεων.
Κομβικές παρεμβάσεις
Στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης υλοποιούνται εμβληματικές πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη δομή και τη βιωσιμότητα του κλάδου:
- Η ίδρυση της Σχολής Τεχνικών Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Μέσων στις εγκαταστάσεις της Φίνος Φιλμ, του οποίου η απαλλοτρίωση ή η εξαγορά προχωρεί από το υπουργείο Πολιτισμού.
- Η ενίσχυση της Αγοράς της Θεσσαλονίκης (Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης) ως διεθνούς κόμβου και παράλληλα η ενδυνάμωση της Αθήνας, μέσω στοχευμένων θεσμών.
- Η ανάπτυξη κέντρου καινοτομίας για το video game development, που θα λειτουργεί ως κόμβος έρευνας και επιχειρηματικότητας.
- Η αξιοποίηση της Οικίας Κοκοβίκου στην Πλάκα ως χώρου οπτικοακουστικής κληρονομιάς.
- Το πρόγραμμα «Αυτισμός και Δημιουργία», που ενισχύει την πρόσβαση και τη συμμετοχή στον πολιτισμό.
Το Σχέδιο Δράσης συνιστά μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική που επενδύει στην παραγωγή, στη γνώση, στην καινοτομία και στους ανθρώπους.
Συνολικά…
Η επένδυση των 750 εκατ. ευρώ στην οπτικοακουστική παραγωγή σηματοδοτεί μια σαφή επιλογή πολιτικής: τη μετατροπή της δημιουργικής οικονομίας σε βασικό πυλώνα ανάπτυξης. Το «Greece On Screen» δεν είναι απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά μια προσπάθεια δομικού μετασχηματισμού του κλάδου.
Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες πρωτοβουλίες κρίνονται στην εφαρμογή. Η επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου και την ουσιαστική σύνδεση εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας. Παράλληλα, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και η διατήρηση πολιτιστικής ταυτότητας αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους.
Εάν οι στόχοι επιτευχθούν, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο οπτικοακουστικής παραγωγής, με σημαντικά οικονομικά και πολιτιστικά οφέλη. Σε διαφορετική περίπτωση, το σχέδιο κινδυνεύει να προστεθεί σε μια μακρά λίστα φιλόδοξων αλλά ημιτελών μεταρρυθμίσεων.
