Σύνοψη: Η ζωντανή μετάδοση των συνεδριάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο δημόσιας λογοδοσίας και ενίσχυσης της συμμετοχικής δημοκρατίας στους ΟΤΑ. Ωστόσο, έρευνα σε 52 συμβάσεις Δήμων και δημοτικών οργανισμών που αναρτήθηκαν στο ΚΗΜΔΗΣ αποκαλύπτει σοβαρές αποκλίσεις σε κόστος, τεχνικές προδιαγραφές και όρους ανάθεσης. Οι τιμές ανά συνεδρίαση κυμαίνονται από 31 έως 1.000 ευρώ, ενώ σε πολλές περιπτώσεις εντοπίζονται ελλιπείς προδιαγραφές, επαναλαμβανόμενες αναθέσεις στους ίδιους παρόχους και αμφιλεγόμενοι νομικοί όροι. Το φαινόμενο εγείρει ερωτήματα για την ορθολογική διαχείριση δημόσιων πόρων, τη διαφάνεια των διαδικασιών και την ανάγκη θεσμικής τυποποίησης των υπηρεσιών ψηφιακής μετάδοσης στους Δήμους.
————
Αναλυτικά…
Η ζωντανή μετάδοση των συνεδριάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων αποτελεί τα τελευταία χρόνια ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία διαφάνειας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η δυνατότητα των πολιτών να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τις αποφάσεις, τις αντιπαραθέσεις και τις τοποθετήσεις αιρετών ενισχύει τη δημόσια λογοδοσία και περιορίζει τη διοικητική απομόνωση που χαρακτήριζε επί δεκαετίες πολλούς ΟΤΑ.
Η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε τη μετάβαση των Δήμων σε ψηφιακές μορφές συνεδριάσεων και υβριδικών μοντέλων λειτουργίας. Έτσι, το live streaming από έκτακτο εργαλείο ανάγκης μετατράπηκε σταδιακά σε πάγια διοικητική πρακτική. Ωστόσο, πίσω από την εικόνα της ψηφιακής διαφάνειας φαίνεται πως αναπτύσσεται μια νέα περιοχή προβληματισμού γύρω από τις δημόσιες συμβάσεις και τις διαδικασίες ανάθεσης.
Η έρευνα του pyxida-ota.gr, η οποία βασίστηκε σε 52 συμβάσεις που αναρτήθηκαν στο ΚΗΜΔΗΣ την περίοδο 2023–2026, αποτυπώνει ένα εξαιρετικά ανομοιογενές τοπίο. Οι χρεώσεις ανά συνεδρίαση κυμαίνονται από μόλις 31 ευρώ έως και περίπου 1.000 ευρώ, με μέσο όρο τα 471 ευρώ και διάμεσο τα 493 ευρώ. Η τεράστια αυτή απόκλιση προκαλεί εύλογα ερωτήματα για τα πραγματικά κριτήρια κοστολόγησης και για το κατά πόσο οι αναθέσεις πραγματοποιούνται με συγκρίσιμους και αντικειμενικούς όρους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υψηλές τιμές δικαιολογούνται από σύνθετες τεχνικές απαιτήσεις, όπως χρήση ρομποτικών καμερών, πολλαπλών λήψεων, μετάδοση υψηλής ανάλυσης 4K, ταυτόχρονη υποστήριξη τηλεδιάσκεψης και επεξεργασία αρχειακού υλικού. Σε άλλες όμως, οι συμβάσεις περιλαμβάνουν γενικόλογες ή ελλιπείς περιγραφές, χωρίς σαφείς ποιοτικές προδιαγραφές, γεγονός που δυσχεραίνει τόσο τον έλεγχο όσο και τη σύγκριση των προσφορών.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο λόγω της ύπαρξης διαφορετικών μοντέλων τιμολόγησης. Άλλοι Δήμοι χρεώνουν ανά συνεδρίαση, άλλοι ανά ώρα, ενώ δεν λείπουν οι ετήσιες κατ’ αποκοπή συμβάσεις ή οι συνδρομητικές υπηρεσίες εξοπλισμού και πλατφορμών. Η απουσία ενιαίου πλαισίου επιτρέπει σημαντικές αποκλίσεις και αφήνει περιθώρια για αδιαφανείς πρακτικές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι νομικοί όροι που περιλαμβάνονται σε αρκετές συμβάσεις. Καταγράφονται ρήτρες που περιορίζουν το δικαίωμα προσφυγής των αναδόχων, προβλέψεις για μονομερή μείωση υπηρεσιών από τους Δήμους χωρίς οικονομική επιβάρυνση, απαγορεύσεις εκχώρησης απαιτήσεων σε τραπεζικά ιδρύματα και δυνατότητες επέκτασης συμβάσεων έως και 50%. Αν και ορισμένες από αυτές τις προβλέψεις επιτρέπονται υπό προϋποθέσεις από το θεσμικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, η ανεπαρκής αιτιολόγηση δημιουργεί ερωτήματα νομιμότητας και χρηστής διοίκησης.
Προβληματισμό προκαλούν επίσης οι περιπτώσεις όπου οι αναθέσεις εμφανίζονται τυπικά ως υπηρεσίες live streaming, αλλά στην πράξη αφορούν διαφορετικές ή μικτές υπηρεσίες επικοινωνίας και προβολής. Παράλληλα, εντοπίζονται επαναλαμβανόμενες απευθείας αναθέσεις στους ίδιους αναδόχους χωρίς ουσιαστική νέα έρευνα αγοράς, καθώς και περιπτώσεις αύξησης κόστους χωρίς αντίστοιχη βελτίωση τεχνικών χαρακτηριστικών.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η ψηφιακή διακυβέρνηση στους Δήμους επεκτείνεται διαρκώς. Οι δημότες πλέον απαιτούν άμεση ενημέρωση, ανοικτά δεδομένα και διαρκή πρόσβαση στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η ζωντανή μετάδοση δεν αποτελεί πολυτέλεια επικοινωνίας, αλλά βασική δημοκρατική υποχρέωση.
Ωστόσο, η διαφάνεια δεν μπορεί να εξαντλείται στην εικόνα της κάμερας. Οφείλει να επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο ανατίθενται, κοστολογούνται και ελέγχονται οι σχετικές υπηρεσίες. Χωρίς ενιαίες τεχνικές προδιαγραφές, σαφείς κανόνες κοστολόγησης και ουσιαστική εποπτεία, δημιουργείται ο κίνδυνος η ίδια η διαδικασία που υποτίθεται ότι ενισχύει τη λογοδοσία να μετατραπεί σε πεδίο διοικητικών στρεβλώσεων.
Η ανάγκη για εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες, πρότυπα ποιότητας και υποχρεωτική τεκμηρίωση των αναθέσεων φαίνεται πλέον επιτακτική. Παράλληλα, ζητήματα προσβασιμότητας για ΑμεΑ, αρχειοθέτησης υλικού και ανοικτής πρόσβασης στα πρακτικά πρέπει να ενταχθούν σε έναν συνολικό σχεδιασμό ψηφιακής δημοκρατίας στην Αυτοδιοίκηση.
Συνολικά…
Η ζωντανή μετάδοση των Δημοτικών Συμβουλίων αποτελεί σημαντική δημοκρατική κατάκτηση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και ενισχύει ουσιαστικά τη σχέση πολίτη και διοίκησης. Όμως η έρευνα γύρω από τις συμβάσεις live streaming αποκαλύπτει ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν εγγυάται από μόνη της διαφάνεια και χρηστή διαχείριση. Οι μεγάλες αποκλίσεις κόστους, οι ασαφείς προδιαγραφές και οι επαναλαμβανόμενες αναθέσεις δημιουργούν εύλογες σκιές για τον τρόπο αξιοποίησης δημόσιων πόρων. Η επόμενη φάση για τους ΟΤΑ δεν είναι απλώς η ψηφιοποίηση των συνεδριάσεων, αλλά η θεσμική θωράκιση των διαδικασιών, η τυποποίηση των προδιαγραφών και η ενίσχυση του ελέγχου. Μόνο έτσι η ψηφιακή διαφάνεια θα αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο και αξιοπιστία απέναντι στους δημότες.
