Σύνοψη: Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 και την Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας, επανέρχεται η συζήτηση για τις χρόνιες αδυναμίες της Ελλάδας στη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών. Το ΠΑΣΟΚ, μέσω ανακοίνωσης του Γραμματέα Περιβάλλοντος Παναγιώτη Δημόπουλου, αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει βήματα προόδου, κυρίως στην προώθηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και χωροταξικών εργαλείων. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις δεκαετιών, οι αποσπασματικές παρεμβάσεις και η έλλειψη έγκαιρου σχεδιασμού συνεχίζουν να δημιουργούν προβλήματα τόσο στην προστασία της βιοποικιλότητας όσο και στην επενδυτική σταθερότητα. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας, την κλιματική κρίση και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
———-
Αναλυτικά…
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 στις 21 Μαΐου και η Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας στις 22 Μαΐου λειτουργούν φέτος ως υπενθύμιση ενός διαρκούς ελληνικού προβλήματος: της αργής και συχνά αποσπασματικής εφαρμογής πολιτικών προστασίας του περιβάλλοντος. Σε ανακοίνωσή του, ο Γραμματέας του Τομέα Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δημόπουλος αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφονται θετικά βήματα, κυρίως μέσα από την προώθηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, σχεδίων διαχείρισης και ειδικών χωροταξικών πλαισίων. Ωστόσο, η συνολική εικόνα παραμένει προβληματική.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές εκκρεμότητες στην ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου για τις περιοχές Natura 2000, οι οποίες καλύπτουν περίπου το 30% της χερσαίας έκτασης της χώρας και σημαντικό τμήμα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Παράλληλα, οι καθυστερήσεις έχουν επανειλημμένα οδηγήσει τη χώρα σε παρατηρήσεις και καταδικαστικές αποφάσεις από τα ευρωπαϊκά όργανα, καθώς η έλλειψη σαφών κανόνων χρήσεων γης δημιουργεί ένα θολό περιβάλλον τόσο για την προστασία της φύσης όσο και για τις επενδύσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο γεγονός ότι σημαντικά έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αλλά και τουριστικών επενδύσεων προχώρησαν τα προηγούμενα χρόνια χωρίς ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν κοινωνικές αντιδράσεις, συγκρούσεις με τοπικές κοινωνίες και αμφισβητήσεις ως προς τη συμβατότητα των έργων με την προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Η συζήτηση αυτή έχει ενταθεί ειδικά σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές, όπου η πίεση για ενεργειακά και τουριστικά έργα αυξάνεται συνεχώς.
Το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι η προστασία της βιοποικιλότητας δεν μπορεί να λειτουργεί εκ των υστέρων, με «πυροσβεστικές» αποφάσεις αφού πρώτα έχουν δημιουργηθεί τετελεσμένα. Ζητά την άμεση ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, τη θεσμοθέτηση Προεδρικών Διαταγμάτων και την ουσιαστική συμμετοχή επιστημονικών φορέων και τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το βάρος της κλιματικής κρίσης, των ακραίων φυσικών φαινομένων και της συνεχούς υποβάθμισης οικοσυστημάτων. Η βιοποικιλότητα δεν αφορά μόνο την οικολογία αλλά και την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό, την ανθεκτικότητα των περιοχών απέναντι στις φυσικές καταστροφές και τελικά την ίδια την οικονομική σταθερότητα της χώρας.
Συνολικά…
Η συζήτηση για το Natura 2000 και τη βιοποικιλότητα αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα πολιτικού και διοικητικού σχεδιασμού στην Ελλάδα. Οι καθυστερήσεις στη θεσμοθέτηση κανόνων προστασίας, η αποσπασματική ανάπτυξη έργων και η απουσία σταθερού χωροταξικού πλαισίου δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για όλους. Παρά τις θετικές πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών, απαιτείται πλέον ένα συνεκτικό μοντέλο ανάπτυξης που θα συνδυάζει επενδύσεις, περιβαλλοντική προστασία και κοινωνική συναίνεση. Η διατήρηση της βιοποικιλότητας δεν αποτελεί εμπόδιο στην οικονομία αλλά κρίσιμο όρο βιωσιμότητας για το μέλλον της χώρας, ιδιαίτερα σε μια εποχή κλιματικής και ενεργειακής μετάβασης.
