Ο νέος ΚΟΚ ψηφίστηκε, αλλά θα αλλάξει πραγματικά;
Η Βουλή είπε δυνατά «ναι» στον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Μια κίνηση που, θεωρητικά, σηματοδοτεί την αποφασιστικότητα της πολιτείας να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο και βαθιά πληγωτικό πρόβλημα: την ανατριχιαστική πραγματικότητα των τροχαίων δυστυχημάτων στη χώρα μας. Η αυστηροποίηση των ποινών είναι ένα βήμα, αλλά χωρίς ολιστική παρέμβαση στην εκπαίδευση, στις υποδομές και στην ίδια τη φιλοσοφία της οδήγησης, ο δρόμος προς την οδική ασφάλεια παραμένει δύσβατος. (για να δείτε τον νέο ΚΟΚ, όπως ψηφίστηκε από την Ελληνική Βουλή κάντε κλικ εδώ)
Παρόλα αυτά σύμφωνα με έμπειρο αξιωματικούς της Τροχαίας, αλλά και Κοινωνιολόγους, τα αποτελέσματα θα είναι πενιχρά, αν δεν υπάρξει σταθερή εφαρμογή του νόμου, από τις δυνάμεις της ανά δήμο δημοτικής αστυνομίας, κυρίως όμως από τα στελέχη της Τροχαίας… Σε αντίθετη περίπτωση, η αυστηρότητα των ποινών, σταδιακά θα θεωρηθεί άνευ σημασίας…
Κάθε τέτοια νομοθετική παρέμβαση δημιουργεί προσδοκίες για μια νέα αρχή, για μια ριζική αλλαγή στην οδηγική μας κουλτούρα. Όμως, η ιστορία των ελληνικών δρόμων είναι γεμάτη από νόμους που, αν και καλοπροαίρετοι, δεν κατάφεραν να μεταφραστούν σε ουσιαστική βελτίωση της ασφάλειας. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν χρειαζόμασταν έναν νέο ΚΟΚ –αυτό είναι δεδομένο– αλλά αν αυτός ο νέος ΚΟΚ είναι πραγματικά ικανός να επιφέρει την πολυπόθητη μεταμόρφωση.
Η απλή αυστηροποίηση των ποινών, όσο αναγκαία κι αν είναι σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτελεί μόνο ένα κομμάτι του παζλ. Η πραγματική πρόκληση είναι να ενσωματωθεί η νέα νομοθεσία σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που θα αγγίξει κάθε πτυχή της οδικής ασφάλειας: από την εκπαίδευση και την ψυχολογία του οδηγού, μέχρι την ποιότητα των υποδομών και την αδιάβλητη εφαρμογή του νόμου. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να ζήσουμε για άλλη μια φορά την αίσθηση του «déjà vu», με τους αριθμούς των θυμάτων να παραμένουν υψηλοί και την οδηγική μας κουλτούρα στάσιμη.
Αυστηρότερες ποινές: Η συμπτωματική θεραπεία
Ο νέος ΚΟΚ φέρνει σαφώς πιο αυστηρές ποινές για επικίνδυνες παραβάσεις, όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η υπερβολική ταχύτητα και η μη χρήση ζώνης ασφαλείας. Σε ένα θεωρητικό πλαίσιο, η αυστηρότητα είναι απαραίτητη για την αποτροπή συμπεριφορών που κοστίζουν ζωές. Όμως, η ιστορία έχει δείξει πως η αυστηρότητα χωρίς επαρκή αστυνόμευση και πρόληψη μοιάζει σαν να παλεύουμε να σταματήσουμε τη διαρροή νερού με έναν τρύπιο σωλήνα.
Η αύξηση των προστίμων είναι ένα εργαλείο, αλλά η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από την πολιτική βούληση για συνεχή, αδιάβλητη και καθολική εφαρμογή του νόμου. Αν ο νόμος εφαρμόζεται επιλεκτικά ή μόνο σε εκστρατείες, τότε η αυστηρότητα μετατρέπεται σε απλή ταλαιπωρία για τον πολίτη, χωρίς να αλλάζει τη ριζική του συμπεριφορά.
Πέρα από το πρόστιμο: Η ουσία της αλλαγής κουλτούρας
Η πραγματική αλλαγή στην οδική κουλτούρα δεν επιτυγχάνεται μόνο με την απειλή του προστίμου. Είναι μια πολυδιάστατη διαδικασία που αγγίζει την εκπαίδευση, την ψυχολογία και τις υποδομές, απαιτώντας μια διεπιστημονική προσέγγιση. Πρόκειται για μια επένδυση στην παιδεία, η οποία πρέπει να ξεκινά από πολύ νωρίς. Γιατί να μην ενσωματωθεί η οδική ασφάλεια ως μάθημα ή ως βιωματική εκπαίδευση στα σχολεία, από την προσχολική κιόλας ηλικία; Έτσι, οι μελλοντικοί οδηγοί θα διαμορφώσουν μια συνειδητή και υπεύθυνη στάση απέναντι στον δρόμο, όχι απλώς ως υποχρέωση, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής τους συμπεριφοράς.
Η ποινή, όπως συζητήσαμε, μπορεί να έχει και έναν εκπαιδευτικό ρόλο. Δεν είναι μόνο τιμωρητική, αλλά και διδακτική. Η προσφορά κοινωνικής εργασίας, ειδικά σε φορείς που ασχολούνται με θύματα τροχαίων, μπορεί να προσφέρει μια συγκλονιστική εμπειρία που αλλάζει οριστικά την οπτική του παραβάτη. Παράλληλα, η υποχρεωτική παρακολούθηση εξειδικευμένων σεμιναρίων ασφαλούς οδήγησης, ή ακόμα και η παραπομπή σε επαγγελματική ψυχολογική υποστήριξη για παραβάτες με ιστορικό επικίνδυνης συμπεριφοράς, θα μπορούσε να στοχεύσει στη ρίζα του προβλήματος – την ίδια την ψυχοσύνθεση του οδηγού και τους λόγους που τον οδηγούν σε επικίνδυνες πρακτικές. Ο στόχος δεν είναι μόνο να πληρώσει, αλλά να κατανοήσει το πραγματικό κόστος των πράξεών του, τόσο για τον ίδιο όσο και για τους γύρω του, και να γίνει ένας καλύτερος, πιο συνειδητοποιημένος οδηγός.
» Αναλυτικός πίνακας με τις αλλαγές στις ποινές που φέρνει ο νέος ΚΟΚ
Υποδομές και τεχνολογία
Είναι εύκολο να επιρρίπτουμε όλες τις ευθύνες στον οδηγό, αλλά η οδική ασφάλεια είναι ένα τριγωνικό σχήμα: οδηγός, όχημα, και υποδομές. Δυστυχώς, ο νέος ΚΟΚ μοιάζει να αμελεί τον τελευταίο παράγοντα. Η Ελλάδα διαθέτει ένα οδικό δίκτυο με σημαντικές ελλείψεις – λακκούβες, ανεπαρκής σήμανση, επικίνδυνα σημεία που παραμένουν αναλλοίωτα επί δεκαετίες. Η πολιτεία οφείλει να συνοδεύσει κάθε νομοθετική αλλαγή με μια σαφή δέσμευση για επενδύσεις και συντήρηση των οδικών υποδομών. Ένας οδηγός που κινείται σε ένα ασφαλές και σωστά συντηρημένο οδικό περιβάλλον είναι λιγότερο πιθανό να εμπλακεί σε ατύχημα, ακόμα και αν κάνει κάποιο μικρό λάθος.
Παράλληλα, η τεχνολογία των οχημάτων εξελίσσεται ραγδαία, προσφέροντας πρωτοφανή συστήματα ασφαλείας. Ο νέος ΚΟΚ πρέπει να είναι ευέλικτος και να ενσωματώνει τις εξελίξεις αυτές, όχι μόνο ως υποχρεώσεις, αλλά και ως ευκαιρίες για την ενίσχυση της ασφάλειας. Η ενημέρωση των πολιτών για τις δυνατότητες των σύγχρονων συστημάτων υποβοήθησης οδήγησης (ADAS) και η ενθάρρυνση της χρήσης τους, αποτελεί επίσης μέρος μιας ολιστικής στρατηγικής.
Πέρα από την καταστολή, προς την αλλαγή κουλτούρας
Η ψήφιση του νέου ΚΟΚ αποτελεί, αναμφίβολα, μια ευκαιρία. Όμως, το αν αυτή η ευκαιρία θα μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή ή απλώς σε έναν ακόμα κύκλο ατελέσφορων προσπαθειών, εξαρτάται από το πόσο βαθιά είναι η πολιτική βούληση να δούμε την οδική ασφάλεια ως κάτι περισσότερο από μια λίστα παραβάσεων και προστίμων.
Το κράτος οφείλει να δείξει ότι ο στόχος δεν είναι να γεμίζουν τα ταμεία, αλλά να αδειάζουν τα νοσοκομεία. Αυτό θα επιτευχθεί μόνο αν αντιληφθούμε την οδική ασφάλεια ως ένα πεδίο όπου συνδιαλέγονται οι νόμοι, η εκπαίδευση, η ψυχολογία, η κοινωνιολογία και η τεχνολογία. Μόνο τότε ο πολίτης θα αισθανθεί ότι είναι μέρος της λύσης και όχι απλώς ο αποδέκτης μιας τιμωρίας. Η αληθινή αλλαγή δεν επιβάλλεται, αλλά καλλιεργείται. Και αυτό είναι το χρέος της πολιτείας.
Νέος ΚΟΚ: Αναλυτικός πίνακας με τις αλλαγές στις ποινές
Τι προβλέπεται για χρήση κινητού τηλεφώνου, για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, για κόντρες και για παραβίαση ερυθρού σηματοδότη.
«Πρέπει να τιμωρούμε πρωτίστως τους υπότροπους, όχι αυτούς που μπορεί σε μια κακή στιγμή να κάνουν μία μεμονωμένη παράβαση», ανέφερε από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Μητσοτάκης, περιγράφοντας τη φιλοσοφία του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Σε αρκετές παραβάσεις μειώνεται το χρηματικό πρόστιμο, όπως για παραβίαση STOP χωρίς πρόκληση ατυχήματος (από τα 700 στα 350 ευρώ). Σε άλλες όμως, όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή οι αυτοσχέδιοι αγώνες, τα πρόστιμα είναι πολύ πιο τσουχτερά. Επίσης οι ποινές «πολλαπλασιάζονται» για όσους υποπέσουν για δεύτερη και τρίτη φορά στην ίδια τροχαία παράβαση.
Στον πίνακα που ακολουθεί φαίνεται τι ισχύει σήμερα και τι με τον νέο ΚΟΚ (η έναρξη ισχύος του θα είναι 3 μήνες (από 1 Σεπτεμβρίου) από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως):
Νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας: Όλες οι αλλαγές
Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας: Όλες οι αλλαγές. Εισάγεται για πρώτη φορά η έννοια της υποτροπής. Στόχος η μείωση των τροχαίων και η διαμόρφωση νέας οδικής κουλτούρας.
Με ευρεία πλειοψηφία υπερψηφίστηκε σήμερα στη Βουλή ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, ο οποίος φέρνει σημαντικές αλλαγές στο πλαίσιο της οδικής συμπεριφοράς και της δημόσιας ασφάλειας, με βασικό στόχο τη μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων στη χώρα.
Ο νέος ΚΟΚ θα τεθεί σε ισχύ από τον προσεχή Σεπτέμβριο, ενώ το όριο ταχύτητας 30 χλμ/ώρα σε ορισμένους δρόμους των πόλεων από την αρχή του 2026.
Κεντρικό στοιχείο της νέας νομοθεσίας είναι η εισαγωγή της έννοιας της υποτροπής, για πρώτη φορά στη χώρα μας. Το νέο πλαίσιο θεσπίζει ένα συνεκτικό και κλιμακωτό σύστημα ποινών, με αυστηρότερες κυρώσεις για όσους επιδεικνύουν επαναλαμβανόμενη και συστηματική παραβατικότητα σε επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως η χρήση κινητού κατά την οδήγηση, η υπερβολική ταχύτητα, η μη χρήση ζώνης ή κράνους και η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ.
Η αναμόρφωση βασίστηκε σε ανησυχητικά στατιστικά δεδομένα, καθώς η Ελλάδα παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε θανάτους από τροχαία ατυχήματα ανά εκατομμύριο κατοίκων. Η Πολιτεία, μέσω των νέων διατάξεων, στοχεύει όχι μόνο στην αποτροπή μέσω αυστηρότερων ποινών, αλλά και στη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας οδικής ασφάλειας, με πιο ξεκάθαρους κανόνες και έμφαση στην πρόληψη.
Όπως δήλωσε ο Αναπληρωτής Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης: «Ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας δεν στοχεύει στην τιμωρία, αλλά στην πρόληψη. Δεν πρόκειται για αυστηρότητα χάριν εντυπώσεων. Είναι μια αναγκαία απάντηση σε σκληρά δεδομένα, που μεταφράζονται σε ζωές που χάνονται. Θέτουμε ξεκάθαρους κανόνες, χτίζουμε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες και επενδύουμε σε μια πιο ασφαλή καθημερινότητα για όλους».
Πηγή: gazzetta.gr
