Σύνοψη: Η νέα υπουργική απόφαση 11654 ΕΞ 2026 (ΦΕΚ Β’ 2235/22.04.2026) ενεργοποιεί πλήρως το πλαίσιο του ν.4727/2020 για τα ανοικτά δημόσια δεδομένα. Οι δήμοι και όλοι οι φορείς του δημοσίου υποχρεώνονται να δημοσιεύουν οργανωμένα δεδομένα στο κεντρικό μητρώο data.gov.gr.
Η ρύθμιση αφορά οικονομικά, τεχνικά, γεωχωρικά και περιβαλλοντικά δεδομένα, τα οποία πλέον πρέπει να διατίθενται σε μηχαναγνώσιμες μορφές όπως CSV, JSON και XML. Προβλέπεται επίσης ανάπτυξη APIs για μεγαλύτερους δήμους, καθώς και αυστηρή συμμόρφωση με τον GDPR.
Η αλλαγή ενισχύει τη διαφάνεια και τη δυνατότητα αξιοποίησης των δεδομένων για έξυπνες πόλεις και έρευνα, αλλά δημιουργεί προκλήσεις για μικρούς δήμους που δεν διαθέτουν ψηφιακές υποδομές.
———-
Αναλυτικά….
Η δημοσίευση της υπουργικής απόφασης 11654 ΕΞ 2026 (ΦΕΚ Β’ 2235/22.04.2026) σηματοδοτεί μια από τις πιο ουσιαστικές τομές των τελευταίων ετών στη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς καθιστά υποχρεωτική την εφαρμογή του πλαισίου για τα ανοικτά δεδομένα σε όλους τους δήμους της χώρας. Η ρύθμιση έρχεται να ενεργοποιήσει στην πράξη τον ν.4727/2020, μετατρέποντας τη διαφάνεια από διοικητική επιλογή σε δεσμευτική υποχρέωση. (για να δείτε την απόφαση κάντε κλικ εδώ)
Στην καρδιά της νέας πολιτικής βρίσκεται η υποχρέωση των δήμων να διαθέτουν τα δεδομένα που παράγουν σε οργανωμένη και μηχαναγνώσιμη μορφή. Αυτό αφορά ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών: οικονομικούς προϋπολογισμούς, στοιχεία εκτέλεσης έργων, τεχνικά δεδομένα υποδομών, γεωχωρικές απεικονίσεις, κυκλοφοριακά και περιβαλλοντικά στοιχεία, αλλά και κοινωνικές δομές όπου δεν παραβιάζονται προσωπικά δεδομένα.
Όλα αυτά τα δεδομένα θα συγκεντρώνονται στο κεντρικό Μητρώο Ανοικτών Δεδομένων του Δημοσίου, το data.gov.gr, το οποίο αποκτά πλέον ρόλο ενιαίας εθνικής πλατφόρμας. Η αλλαγή αυτή αφαιρεί την αποσπασματικότητα που χαρακτήριζε μέχρι σήμερα την ψηφιακή παρουσία των δήμων, επιβάλλοντας ενιαία πρότυπα δημοσίευσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η τεχνική διάσταση της απόφασης. Οι δήμοι δεν θα μπορούν πλέον να περιορίζονται σε απλές αναρτήσεις εγγράφων σε μορφή PDF ή Word. Αντιθέτως, υποχρεώνονται να χρησιμοποιούν δομημένα formats όπως CSV, JSON, XML και GeoJSON, τα οποία επιτρέπουν την αυτοματοποιημένη επεξεργασία των δεδομένων. Η απαίτηση αυτή σηματοδοτεί μετάβαση από τη “στατική διαφάνεια” στη “δυναμική διακυβέρνηση δεδομένων”.
Για τους πιο ψηφιακά ώριμους δήμους, προβλέπεται η ανάπτυξη Application Programming Interfaces (APIs), που θα επιτρέπουν σε τρίτους —πολίτες, επιχειρήσεις και ερευνητές— να αντλούν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την έννοια των “έξυπνων πόλεων” και των data-driven πολιτικών.
Ωστόσο, η απόφαση ενσωματώνει και αυστηρές απαιτήσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων. Πριν από κάθε δημοσίευση, οι δήμοι υποχρεούνται να εφαρμόζουν διαδικασίες ανωνυμοποίησης, σύμφωνα με τον GDPR, ώστε να αποφεύγεται η ταυτοποίηση πολιτών ή ευαίσθητων πληροφοριών.
Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για προθεσμία δύο μηνών για την ανάρτηση ήδη υπαρχόντων δεδομένων στο νέο μητρώο. Η ασφυκτική αυτή χρονική πίεση δημιουργεί πρακτικά ζητήματα, ιδιαίτερα για μικρούς ή τεχνικά υποστελεχωμένους δήμους, οι οποίοι ενδέχεται να δυσκολευτούν να προσαρμοστούν.
Σε πολιτικό επίπεδο, η μεταρρύθμιση ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, καθώς οι πολίτες αποκτούν άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες για τη λειτουργία των ΟΤΑ. Παράλληλα, δημιουργεί ένα νέο πεδίο αξιοποίησης δεδομένων από startups, πανεπιστήμια και οργανισμούς έρευνας.
Ωστόσο, η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από την ψηφιακή ετοιμότητα των δήμων. Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, συστημάτων data governance και τεχνικής υποδομής μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο.
Συνολικά…
Η υποχρεωτική εφαρμογή του πλαισίου ανοικτών δεδομένων συνιστά μια βαθιά θεσμική και τεχνολογική μεταρρύθμιση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Οι δήμοι καλούνται να μεταβούν από μια λογική απλής δημοσίευσης εγγράφων σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και διάθεσης δομημένων δεδομένων.
Η μεταρρύθμιση ενισχύει τη διαφάνεια, τη συμμετοχικότητα και τη δυνατότητα ανάπτυξης καινοτόμων εφαρμογών δημόσιας πολιτικής. Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει τις ανισότητες μεταξύ μεγάλων και μικρών δήμων ως προς την ψηφιακή ωριμότητα.
Το κρίσιμο στοίχημα είναι η εφαρμογή να μην μείνει τυπική συμμόρφωση, αλλά να μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή κουλτούρας στη δημόσια διοίκηση, όπου τα δεδομένα αντιμετωπίζονται ως δημόσιο αγαθό και εργαλείο ανάπτυξης.
