Σύνοψη: Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς προχώρησε σε διευκρινίσεις σχετικά με τον σχεδιασμό για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στην Αθήνα, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει κανένα ενδεχόμενο κατεδάφισης, εγκατάλειψης ή εμπορευματοποίησης του ιστορικού συγκροτήματος. Αντιθέτως, η Περιφέρεια Αττικής προωθεί μια ολοκληρωμένη παρέμβαση αποκατάστασης και επανάχρησης, με έμφαση στην κοινωνική διάσταση του έργου.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη μετατροπή των Προσφυγικών σε χώρους κοινωνικής κατοικίας, με στόχο την υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως χαμηλόμισθες οικογένειες, άνεργοι, νέοι και ηλικιωμένοι, αλλά και συνοδοί ασθενών από το νοσοκομείο «Άγιος Σάββας». Η χρηματοδότηση θα προέλθει από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, καθώς τα Προσφυγικά αποτελούν σημαντικό μνημείο της προσφυγικής ιστορίας της πρωτεύουσας. Η παρέμβαση συνδυάζει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με μια σύγχρονη κοινωνική πολιτική στέγασης.
———–
Αναλυτικά…
Χαρδαλιάς: Διευκρινίσεις για τις προσφυγικές κατοικίες της Λ. Αλεξάνδρας
Περιφερειάρχης Αττικής: «Δεν υφίσταται κανένα σενάριο κατεδάφισης, εγκατάλειψης ή εμπορευματοποίησης – και δεν θα επιτραπεί για κανέναν λόγο.
Η Περιφέρεια Αττικής αντιμετωπίζει την αποκατάσταση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ως μια ολοκληρωμένη αστική και κοινωνική παρέμβαση υψηλής προτεραιότητας, με ισχυρό ιστορικό και κοινωνικό αποτύπωμα για την πόλη. Ο σχεδιασμός στοχεύει στη διατήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη ενός εμβληματικού στοιχείου της συλλογικής μνήμης της Αθήνας, το οποίο ταυτόχρονα αποκτά μια σύγχρονη κοινωνική λειτουργία, προκειμένου να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής.»
Η Περιφέρεια Αττικής ξεκαθαρίζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας δεν πρόκειται να εμπορευματοποιηθούν, να γκρεμιστούν ή να εγκαταλειφθούν – ούτε τώρα, ούτε στο μέλλον. Αποτελούν ζωντανό κομμάτι της ιστορικής μνήμης της πρωτεύουσας και μόνο ως τέτοιο αντιμετωπίζονται.
Βασική φιλοσοφία του εγχειρήματος είναι να επιστρέψουν τα Προσφυγικά στην κοινωνία ως χώροι κοινωνικής κατοικίας, αξιοπρέπειας και αλληλεγγύης, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας για προσιτή και βιώσιμη στέγαση.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που συνδυάζει τον σεβασμό στην ιστορική ταυτότητα του συγκροτήματος με μια σύγχρονη κοινωνική πολιτική, με στόχο να δημιουργηθούν συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης και στήριξης για συμπολίτες μας που το έχουν ανάγκη (οικογένειες / νέοι και ηλικιωμένοι με χαμηλό εισόδημα, άνεργοι που εντάσσονται ξανά στην αγορά εργασίας, συνοδοί ασθενών του «Αγίου Σάββα»).
Τα Προσφυγικά επαναπροσδιορίζονται ως χώροι κοινωνικής κατοικίας και αξιοπρέπειας για το σήμερα
Η Περιφέρεια Αττικής αντιμετωπίζει το έργο αυτό ως μια επένδυση κοινωνικής συνοχής για το παρόν και το μέλλον της πόλης.
Τα Προσφυγικά χτίστηκαν για να στεγάσουν ανθρώπους που ξεκινούσαν τη ζωή τους από την αρχή. Σήμερα, με τις ίδιες αξίες, μετατρέπονται σε χώρους κοινωνικής κατοικίας και αξιοπρέπειας, δίνοντας ουσιαστικές απαντήσεις σε σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες.
Πρόκειται για μια συνειδητή πολιτική επιλογή: ένας ιστορικός χώρος μετατρέπεται σε ένα ζωντανό παράδειγμα κοινωνικής πολιτικής μέσα στον αστικό ιστό. Τα Προσφυγικά επιστρέφουν εκεί όπου ανήκουν: στην κοινωνία.
Ειδικότερα:
Αντικείμενο & Ιδιοκτησία
- Πρόκειται για τις 4 πρώτες πολυκατοικίες (μέρος του συγκροτήματος των Προσφυγικών στη Λ. Αλεξάνδρας) που ανήκουν στην Περιφέρεια Αττικής (πλήρως μεταβιβασμένα και υπό κυριότητα Περιφέρειας) από το ελληνικό δημόσιο.
- Συνολικά περιλαμβάνονται 108 διαμερίσματα για χρήση στο σχέδιο (σε πρώτη φάση).
Φιλοσοφία & Σκοπός
- Μετατροπή ενός ιστορικού συγκροτήματος με κοινωνική μνήμη σε κοινωνικές κατοικίες.
- Θα καλυφθούν στεγαστικές ανάγκες ευάλωτων ομάδων (πολίτες με χαμηλό εισόδημα, χαμηλοσυνταξιούχοι, νέοι 25-39 ετών, άνεργοι με ένταξη σε εργασία κλπ).
- Μέρος τους θα χρησιμοποιηθεί για τη φιλοξενία συγγενών ασθενών του νοσοκομείου «Άγιος Σάββας».
- Τα Προσφυγικά θα μετατραπούν αποκλειστικά σε κοινωνικές κατοικίες με κοινωνικό πρόσημο.
- Δεν υπάρχει καμία πρόθεση και δεν θα υπάρξει καμία μορφή εμπορικής εκμετάλλευσης των χώρων.
Χρηματοδότηση
- Έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής, μέσω του Περιφερειακού ΕΣΠΑ 2021-2027.
- Έπειτα από διαβούλευση της Περιφέρειας με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση με νέα δράση που αφορά την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή & βιώσιμη στέγαση.
- Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα ~15 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση, ανακαίνιση & ενεργειακή αναβάθμιση του συγκροτήματος.
- Με στοχευμένες ενέργειες ξεπεράστηκαν τα διοικητικά εμπόδια, ξεμπλόκαραν διαδικασίες που για χρόνια παρέμεναν στάσιμες, το έργο ωρίμασε και εξασφαλίστηκε η χρηματοδότησή του μέσω ευρωπαϊκών πόρων.
Λειτουργική Διάθεση & Οφέλη
Αποκατεστημένα διαμερίσματα για:
- Ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (εργαζόμενοι με χαμηλό εισόδημα, χαμηλοσυνταξιούχοι, άνεργοι με ένταξη σε εργασία, νέοι).
- Συνοδούς ασθενών του Γενικού Αντικαρκινικού Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας».
- Δυνατότητα συμμετοχής σε δράσεις κοινωνικής κατοικίας και ουσιαστικής ένταξης.
Ουσιαστική διαβούλευση με όλους τους φορείς
Θα προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο λύσεις που θα διασφαλίζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ασφάλεια όλων. Σε κάθε περίπτωση, η Περιφέρεια Αττικής καθιστά σαφές ότι δεν θα επιτρέψει να μείνει κανείς μόνος, χωρίς τη μέριμνα που απαιτείται για τους ανθρώπους που φιλοξενούνται σήμερα στα Προσφυγικά. Η προσέγγιση αυτή αποτελεί σταθερή αρχή της διοίκησης και αποτυπώνεται στον συνολικό σχεδιασμό του έργου.
Η υλοποίηση θα γίνει με απόλυτο σεβασμό στα δεδομένα και τη στρατηγική που έχουν παρουσιαστεί στις πρόσφατες συνεδριάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου από τον Περιφερειάρχη Αττικής, Νίκο Χαρδαλιά.
Η Περιφέρεια Αττικής καθιστά σαφές ότι κανένα σενάριο κατεδάφισης ή εμπορευματοποίησης δεν υφίσταται και δεν θα επιτραπεί, για κανέναν λόγο. Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας παραμένουν και εξελίσσονται ως σύμβολο μνήμης, κοινωνικής πολιτικής και συνοχής.
Για την περιφερειακή αρχή, η κοινωνική συνοχή αποτελεί έμπρακτη ευθύνη – όχι θεωρητική έννοια.
Η μέριμνα για τους σημερινούς διαμένοντες και η ουσία του δικαιώματος στη στέγη
Στη δημόσια συζήτηση προβάλλεται συχνά το επιχείρημα του δικαιώματος στη στέγη, όπως αυτό κατοχυρώνεται τόσο στο άρθρο 21 του Συντάγματος όσο και στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του ΟΗΕ, ως βάση αντίθεσης στον σχεδιασμό αποκατάστασης των Προσφυγικών.
Η Περιφέρεια Αττικής αναγνωρίζει απολύτως τη σημασία του δικαιώματος αυτού. Ωστόσο, η ουσία του δεν εξαντλείται στην απλή παραμονή σε έναν χώρο, αλλά προϋποθέτει συνθήκες ασφάλειας, αξιοπρέπειας και στοιχειώδους ποιότητας διαβίωσης.
Σήμερα, η πραγματικότητα στα Προσφυγικά απέχει σημαντικά από αυτές τις προϋποθέσεις. Πρόκειται για κτίρια που έχουν παραμείνει επί δεκαετίες χωρίς ουσιαστική συντήρηση, με σοβαρά ζητήματα ασφάλειας και υποδομών, που δεν μπορούν να εγγυηθούν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, η παρέμβαση της Περιφέρειας Αττικής δεν περιορίζεται στην αποκατάσταση των κτιρίων, αλλά επεκτείνεται πρωτίστως στη φροντίδα των ανθρώπων.
Η Περιφέρεια Αττικής αναλαμβάνει την ευθύνη, σε συνεργασία με την Πολιτεία, τον Δήμο και τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες, να διασφαλίσει ότι οι σημερινοί διαμένοντες δεν θα μείνουν χωρίς στήριξη. Με οργανωμένο και διαφανή σχεδιασμό, θα υπάρξει μέριμνα για τη μετεγκατάστασή τους σε κατάλληλες δομές και καταλύματα που θα εξασφαλίζουν ασφαλείς και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της μελλοντικής λειτουργίας των Προσφυγικών ως χώρων κοινωνικής κατοικίας, θα προβλεφθούν διαδικασίες με διαφάνεια και σαφή κριτήρια, ώστε όσοι από τους σημερινούς διαμένοντες πληρούν τις προϋποθέσεις να έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στους νέους αυτούς χώρους.
Με τον τρόπο αυτό, η Περιφέρεια Αττικής υλοποιεί στην πράξη το δικαίωμα στη στέγη, όχι ως θεωρητική επίκληση, αλλά ως ολοκληρωμένη πολιτική που διασφαλίζει ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική για όλους.
Συνολικά…
Η τοποθέτηση του Νίκου Χαρδαλιά για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στην Αθήνα επιχειρεί να αποσαφηνίσει ένα ευαίσθητο ζήτημα που συνδέει την ιστορική μνήμη με τη σύγχρονη αστική πολιτική. Η βασική επιλογή της Περιφέρειας Αττικής είναι η απόρριψη κάθε σεναρίου εμπορευματοποίησης ή κατεδάφισης και η μετατροπή του συγκροτήματος σε λειτουργικό χώρο κοινωνικής κατοικίας.
Αυτή η προσέγγιση εντάσσει το έργο σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, όπου η στέγαση αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως τεχνικό ζήτημα αλλά ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής. Η αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων ενισχύει τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος, ενώ η έμφαση στην ιστορική ταυτότητα προσδίδει πολιτισμικό βάθος στην παρέμβαση.
Ωστόσο, η επιτυχία του σχεδίου θα κριθεί από την υλοποίηση: τη διαφάνεια, τη λειτουργικότητα των νέων χρήσεων και την πραγματική κοινωνική απόδοση των χώρων. Αν εφαρμοστεί συνεκτικά, μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για αντίστοιχες αστικές αναπλάσεις με κοινωνικό πρόσημο στην Ελλάδα.
