Σύνοψη: Η υπογραφή δήλωσης προθέσεων μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας σηματοδοτεί μια νέα φάση στις διμερείς σχέσεις, με επίκεντρο την ενέργεια και την καινοτομία. Στο πλαίσιο της επίσκεψης του Emmanuel Macron και της συνάντησής του με τον Κυριάκος Μητσοτάκης, η συμφωνία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα στρατηγικών συνεργασιών. Η Ελλάδα επιδιώκει ενεργό ρόλο στον ευρωπαϊκό διάλογο για την ενεργειακή αυτονομία, επενδύοντας σε έρευνα, τεχνογνωσία και ανθρώπινο δυναμικό. Παράλληλα, η συνεργασία με τη Γαλλία –ηγετική δύναμη στην πυρηνική ενέργεια– αναμένεται να ενισχύσει τη θέση της χώρας σε ένα μεταβαλλόμενο ενεργειακό περιβάλλον.
——–
Αναλυτικά…
Η υπογραφή της δήλωσης προθέσεων μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας αποτελεί μια εξέλιξη με πολυεπίπεδη πολιτική και γεωοικονομική σημασία. Η συμφωνία, που υπεγράφη από τον Τάκης Θεοδωρικάκος και τον Roland Lescure, εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της επίσκεψης του Emmanuel Macron στην Αθήνα και των επαφών του με τον Κυριάκος Μητσοτάκης.
Πέρα από τον συμβολισμό, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αντανακλά μια βαθύτερη μετατόπιση στην ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης. Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια αναδεικνύεται σε κορυφαία προτεραιότητα, η πυρηνική τεχνολογία επανέρχεται στο προσκήνιο ως εργαλείο ενεργειακής αυτονομίας και σταθερότητας. Η Γαλλία, ως μία από τις ισχυρότερες πυρηνικές δυνάμεις στην Ευρώπη, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη συζήτηση, και η σύμπραξη με την Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Σύμφωνα με τη δήλωση του κ. Θεοδωρικάκου, η συνεργασία επικεντρώνεται στις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής τεχνολογίας, δίνοντας έμφαση στην έρευνα, την καινοτομία και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας. Αυτό δεν συνεπάγεται άμεση υιοθέτηση πυρηνικής ενέργειας από την Ελλάδα, αλλά ανοίγει τον δρόμο για συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα, ανάπτυξη δεξιοτήτων και πιθανή μελλοντική εμπλοκή σε ευρωπαϊκά έργα.
Η σημασία της συμφωνίας έγκειται επίσης στο θεσμικό επίπεδο. Η ανταλλαγή εμπειρίας για τη διαμόρφωση νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου αποτελεί κρίσιμο στοιχείο, καθώς η πυρηνική τεχνολογία απαιτεί αυστηρά πρότυπα ασφάλειας και διακυβέρνησης. Η Ελλάδα, που μέχρι σήμερα δεν διαθέτει πυρηνικές υποδομές παραγωγής ενέργειας, επιχειρεί να τοποθετηθεί σε έναν τομέα υψηλής τεχνογνωσίας χωρίς να αναλαμβάνει άμεσα το βάρος μεγάλων επενδύσεων.
Παράλληλα, η έμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό υποδηλώνει μια στρατηγική επένδυση στο μέλλον. Η δημιουργία συνεργειών μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και κέντρων κατάρτισης μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη εξειδικευμένων δεξιοτήτων, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία δεν περιορίζεται στην ενέργεια, αλλά επεκτείνεται στην καινοτομία και την τεχνολογική πρόοδο.
Ωστόσο, η επιλογή της πυρηνικής τεχνολογίας ως πεδίου συνεργασίας εγείρει και πολιτικά ερωτήματα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πυρηνική ενέργεια παραμένει αντικείμενο έντονων συζητήσεων, με χώρες να διατηρούν διαφορετικές προσεγγίσεις. Η Ελλάδα, που μέχρι σήμερα έχει επενδύσει κυρίως στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φαίνεται να επιδιώκει μια πιο πολυδιάστατη ενεργειακή στρατηγική.
Η ελληνογαλλική συνεργασία εντάσσεται επίσης σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο. Οι δύο χώρες έχουν ήδη αναπτύξει στενές σχέσεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, και η επέκταση αυτής της συνεργασίας στην ενέργεια ενισχύει τον στρατηγικό τους άξονα. Για την Ελλάδα, η σύμπραξη με μια ισχυρή ευρωπαϊκή δύναμη προσφέρει πολιτική και τεχνολογική στήριξη, ενώ για τη Γαλλία αποτελεί ευκαιρία διεύρυνσης της επιρροής της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τελικά, η δήλωση προθέσεων δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική πράξη, αλλά ένα βήμα προς τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου συνεργασίας που συνδυάζει ενέργεια, τεχνολογία και γεωπολιτική. Το κατά πόσο αυτή η πρωτοβουλία θα μεταφραστεί σε απτά αποτελέσματα θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια των δύο πλευρών και την εξέλιξη του ευρωπαϊκού ενεργειακού σχεδιασμού.
————-
Δήλωση Προθέσεων – Αναλυτικά το κείμενο
ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Το Υπουργείο Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανικής, Ενεργειακής και Ψηφιακής Κυριαρχίας της Γαλλικής Δημοκρατίας αφενός και το Υπουργείο Ανάπτυξης της Ελληνικής Δημοκρατίας, αφετέρου εφεξής «οι Υπογράφοντες»,
ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ
- τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή της Γαλλίας και της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και στην Κοινότητα EURATOM,
- τις άριστες σχέσεις μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας και την εντατικοποίηση της διμερούς τους συνεργασίας σε ενεργειακά ζητήματα,
- το πλεονέκτημα της ανταλλαγής τεχνογνωσίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας μεταξύ των γαλλικών και ελληνικών εμπλεκόμενων φορέων.
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ
- ότι, όταν εφαρμόζονται τα υψηλότερα επίπεδα προστασίας, ασφάλειας και μη διάδοσης, η πυρηνική ενέργεια παρέχει σίγουρη και ασφαλή πρόσβαση σε ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ελεγχόμενη, βιώσιμη, ανταγωνιστική και προσιτή, μετριάζοντας τις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και ενισχύοντας την ενεργειακή κυριαρχία σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- ότι η επιτυχία ενός πυρηνικού προγράμματος βασίζεται στο σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας, στη θέσπιση ενός ισχυρού νομικού, κανονιστικού και θεσμικού πλαισίου, στη δημιουργία ανεξάρτητης αρχής πυρηνικής ασφάλειας και ακτινοπροστασίας, καθώς και στη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων ανθρώπινων πόρων, έμπειρων εμπειρογνωμόνων, κατάλληλων δυνατοτήτων εκπαίδευσης και ενός βιώσιμου εθνικού οικοσυστήματος δεξιοτήτων,
- ότι ο πυρηνικός τομέας αποτελεί δομικό στοιχείο για την οικονομία και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών,
ΕΠΙΘΥΜΩΝΤΑΣ
- να επιδείξουν τη δέσμευσή τους για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη στήριξη της απανθρακοποίησης των ενεργειακών και βιομηχανικών τομέων,
- να προωθήσουν τα υψηλότερα επίπεδα προστασίας, ασφάλειας, μη πυρηνικής διάδοσης και ακτινοπροστασίας, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και σε διεθνή φόρα, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας, o Oργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας,
- να ενισχύσουν τη συνεργασία και τις ανταλλαγές τους με σκοπό τον καθορισμό ενός ισχυρού θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου που θα ευνοεί την ανάπτυξη των εφαρμογών της πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, εξειδικευμένης εκπαίδευσης και τεχνογνωσίας, κυρίως προς όφελος των νεότερων γενεών επαγγελματιών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.
ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ
- τη στήριξη της Γαλλίας μέσω του προγράμματος France 2030 για την ανάπτυξη καινοτόμων πυρηνικών αντιδραστήρων που επιτρέπουν την παροχή θερμότητας και/ή ηλεκτρικής ενέργειας, συμπληρώνοντας την ενεργειακή προσφορά της Γαλλίας και της Ευρώπης,
- το ενδιαφέρον της Ελλάδας για την ανάπτυξη ενός ασφαλούς και κυρίαρχου πυρηνικού προγράμματος για μη στρατιωτικούς σκοπούς, όπως αποδεικνύεται από τη συμμετοχή της στη Σύνοδο Κορυφής για την Πυρηνική Ενέργεια της 10ης Μαρτίου 2026 και από τη τακτική συμμετοχή της στις συνεδριάσεις της Ευρωπαϊκής Υπουργικής Πυρηνικής Συμμαχίας ως παρατηρητή.
ΔΗΛΩΝΟΥΝ
την πρόθεσή τους να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς:
- Στον τομέα της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, οι υπογράφοντες θα επιδιώξουν να ενθαρρύνουν:
- την ανάπτυξη ερευνητικών κέντρων και κέντρων αριστείας στον τομέα των θεμελιωδών πυρηνικών επιστημών και των ειρηνικών χρήσεων της πυρηνικής ενέργειας, των οποίων ο ρόλος είναι καθοριστικός για την υποστήριξη νέων πυρηνικών έργων
- την ανάπτυξη έρευνας για την προστασία του πληθυσμού και του περιβάλλοντος από την ιοντίζουσα ακτινοβολία, σε όλες τις εφαρμογές της — ιδίως τις ιατρικές — με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των πολιτών, των ασθενών και του προσωπικού υγείας, καθώς και την ανάπτυξη καινοτομιών που συμβάλλουν σε καλύτερη αξιολόγηση και διαχείριση της έκθεσης σε ραδιενεργές ιοντίζουσες ακτινοβολίες,
- την ανταλλαγή εμπειριών και τη συνεργασία στην έρευνα και ανάπτυξη, ιδίως υπέρ των προηγμένων πυρηνικών τεχνολογιών, δηλαδή των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων.
- Στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας και της ακτινοπροστασίας, οι Υπογράφοντες θα επιδιώξουν να διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ των αρχών τους και την ανταλλαγή εμπειριών όσον αφορά στα πρότυπα αναφοράς, στην κουλτούρα πυρηνικής ασφάλειας και ακτινοπροστασίας, καθώς και στην επιθεώρηση εγκαταστάσεων, με στόχο την ενίσχυση του ελληνικού κανονιστικού πλαισίου, με τη συμμετοχή της ΕΕΑΕ και των τεχνικών υποστηρικτικών της δομών.
- Στον τομέα της διαμόρφωσης και εφαρμογής δημόσιων πολιτικών, οι υπογράφοντες θα επιδιώξουν να διευκολύνουν:
- την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη διαμόρφωση και τη διάρθρωση ενός νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου για την ανάπτυξη εθνικού πυρηνικού προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων πυρηνικής ασφάλειας και ακτινοπροστασίας του πληθυσμού και του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας και χωρίς να προδικάζεται η τελική επιλογή τεχνολογίας
- την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη θεσμική οργάνωση για την ανάπτυξη προγράμματος πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων,
- την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν έργα πυρηνικής ενέργειας,
- την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη χρηματοδότηση πυρηνικών έργων.
- Στον τομέα της ανάπτυξης ανθρώπινων δεξιοτήτων και της εκπαίδευσης, οι Υπογράφοντες θα επιδιώξουν να διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ των γαλλικών και ελληνικών κέντρων δεξιοτήτων, καθώς και άλλων συναφών οργανισμών (π.χ. ακαδημαϊκή συνεργασία ή επαγγελματική κατάρτιση), προκειμένου να εντοπιστούν οι ανάγκες του τομέα και να καταρτιστεί σχέδιο ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων. Η συνεργασία αυτή μπορεί να λάβει τη μορφή συμπράξεων με πανεπιστήμια, πολυτεχνικές σχολές, κέντρα κατάρτισης, τεχνικούς και βιομηχανικούς οργανισμούς, μέσω δομών συντονισμού του συγκεκριμένου τομέα, με στόχο τη δημιουργία δεξαμενής ταλέντων στην Ελλάδα, αναπτύσσοντας εκπαιδευτικές δράσεις εκπαίδευσης ή εκπαιδευτικές επισκέψεις στη Γαλλία.
- Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Υπογράφοντες θα επιδιώξουν να προωθήσουν ένα ευνοϊκό κανονιστικό, βιομηχανικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο για την υλοποίηση έργων πυρηνικών εγκαταστάσεων που πληρούν τα υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας και να διασφαλίσουν θεσμική στήριξη όσον αφορά στην πυρηνική ενέργεια σύμφωνα με την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας και με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής κυριαρχίας και ασφάλειας της Ευρώπης, δίδοντας προτεραιότητα στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού.
- Οι Yπογράφοντες θα επιδιώξουν να ενισχύσουν τον διμερή διάλογο και τη διμερή τεχνική συνεργασία μέσω τακτικών ανταλλαγών μεταξύ τους.
- Οι Yπογράφοντες θα διασφαλίσουν ότι οι πληροφορίες που λαμβάνονται, ή τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων που θα πραγματοποιούνται από αυτούς στο πλαίσιο της παρούσας Κοινής Δήλωσης Προθέσεων, χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς.
- Η παρούσα Κοινή Δήλωση Προθέσεων δεν δημιουργεί κάποιο νομικά δεσμευτικό δικαίωμα ή υποχρέωση, βάσει του διεθνούς ή του εθνικού δικαίου, για τους Υπογράφοντες.
——–
Υπογράφηκε στις 25 Απριλίου 2026, στην Αθήνα, σε δύο αντίτυπα στη γαλλική και στην ελληνική γλώσσα.
- Για το Υπουργείο Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανικής, Ενεργειακής και Ψηφιακής Κυριαρχίας της Γαλλικής Δημοκρατίας
Ο Υπουργός Roland Lescure
- Για το Υπουργείο Ανάπτυξης της Ελληνικής Δημοκρατίας
Ο Υπουργός Παναγιώτης Θεοδωρικάκος.
Συνολικά…
Η ελληνογαλλική προσέγγιση στην πυρηνική τεχνολογία αποτελεί ένδειξη στρατηγικής ωρίμανσης της ελληνικής ενεργειακής πολιτικής. Χωρίς να μεταβάλλει άμεσα το ενεργειακό μείγμα της χώρας, η Ελλάδα επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμη τεχνογνωσία και να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό διάλογο. Ταυτόχρονα, η συνεργασία με τη Γαλλία ενισχύει τον γεωπολιτικό της ρόλο. Ωστόσο, η επιτυχία της πρωτοβουλίας θα κριθεί από την ικανότητα μετατροπής των προθέσεων σε συγκεκριμένα έργα και πολιτικές, καθώς και από τη διαχείριση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων που συνοδεύουν την πυρηνική τεχνολογία.
