Ένα μωσαϊκό ένοπλων εγκληματικών συμμοριών, παρακρατικών ομάδων και «απείθαρχων» στρατιωτικών συνιστά σοβαρό εμπόδιο, όχι μόνο για τις φιλοδοξίες του Τραμπ να «ελέγξει» τη λατινοαμερικανική χώρα -μια από τις πιο βίαιες του κόσμου-, αλλά και για οποιαδήποτε ξένη εταιρεία θα ήθελε να επενδύσει εκεί.
Η Βενεζουέλα είναι σήμερα μια χώρα όπου η ένοπλη βία δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά δομικό στοιχείο της εξουσίας. Ένοπλοι παραστρατιωτικοί τρομοκρατούν αμάχους στις πόλεις, κολομβιανοί αντάρτες ελέγχουν τις διαδρομές ναρκωτικών και χρυσού στα σύνορα, ενώ αξιωματικοί του στρατού διοικούν ολόκληρες περιοχές σαν προσωπικά φέουδα.
Σε μια από τις πιο βίαιες χώρες του κόσμου, η παρουσία ενόπλων είναι το πιο συνηθισμένο φαινόμενο. Αυτό το μωσαϊκό εγκληματικών συμμοριών, παρακρατικών ομάδων και «απείθαρχων» στρατιωτικών συνιστά, γράφουν οι Financial Times, σοβαρό εμπόδιο όχι μόνο για τις φιλοδοξίες του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να «ελέγξει» τη χώρα, αλλά και για οποιαδήποτε ξένη εταιρεία θα ήθελε να επενδύσει εκεί.
Παρότι η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες έχει δείξει διάθεση συνεργασίας με τις ΗΠΑ, καμία από αυτές τις ένοπλες ομάδες δεν υπακούει άμεσα σε αυτήν. Οπως επισημαίνει στους Financial Times ο στρατιωτικός αναλυτής Αντρέι Σέρμπιν Ποντ, σε όλη την επικράτεια δρουν παρακρατικές ένοπλες ομάδες με τη δυνατότητα να υπονομεύσουν οποιαδήποτε πολιτική μετάβαση, απλώς δημιουργώντας συνθήκες αστάθειας.
Για να έχει η Ροντρίγκες έστω και μια πιθανότητα να τις συγκρατήσει, πρέπει να διατηρεί τη στήριξη των δύο ισχυρότερων αντιαμερικανών σκληροπυρηνικών στελεχών του καθεστώτος: του υπουργού Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέγιο και του υπουργού Αμυνας Βλαντίμιρ Παντρίνο. Οπως λένε αναλυτές, χωρίς τη συναίνεση εκείνων «που έχουν στα χέρια τους τα όπλα», καμία συμφωνία με την Ουάσινγκτον δεν μπορεί να σταθεί.
Μετά την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από το Καράκας, φιλοκυβερνητικές πολιτοφυλακές γνωστές ως colectivos εξαπολύθηκαν για να καταστείλουν κάθε ίχνος διαφωνίας. Κινούμενοι συνήθως με μηχανές, ντυμένοι στα μαύρα, με καλυμμένα πρόσωπα και αυτόματα όπλα, έστησαν οδοφράγματα ελέγχοντας τα κινητά των πολιτών για «ύποπτο» περιεχόμενο.
Προερχόμενοι κυρίως από φτωχές συνοικίες, όπως γράφουν οι Financial Times, οι άνδρες αυτοί αυτοπροσδιορίζονται ως «φύλακες της επανάστασης και του σοσιαλιστικού ιδεώδους». Αρχικά, οι πολιτοφυλακές αυτές δημιουργήθηκαν ως γέφυρα ανάμεσα στον λαό και την κυβέρνηση του Ούγκο Τσάβες, όμως με τον χρόνο εξελίχθηκαν στους βασικούς ένοπλους εκτελεστές της κρατικής βούλησης.
Τυπικά ελέγχονται από τον Καμπέγιο, έναν σκληρό αντιιμπεριαλιστή, καταζητούμενο από τις ΗΠΑ για διαφθορά και διακίνηση ναρκωτικών, κατηγορίες που ο ίδιος απορρίπτει.
Εξω από τα μεγάλα αστικά κέντρα, όμως, το κράτος έχει ουσιαστικά αποσυρθεί. Κατά μήκος των 2.219 χλμ. των συνόρων με την Κολομβία αντάρτικες οργανώσεις δρουν ανενόχλητες, ενώ στα νότια ελέγχουν παράνομα ορυχεία χρυσού κοντά στη ζώνη του Ορινόκο.
Σύμφωνα με ερευνητές, οποιαδήποτε αμερικανική παρουσία σε αυτές τις περιοχές θα συναντούσε σφοδρή αντίσταση από οργανώσεις που γνωρίζουν πώς να ενσωματώνονται στις τοπικές κοινωνίες χρησιμοποιώντας τους κατοίκους ακόμη και ως ανθρώπινες ασπίδες. Αυτό δημιουργεί τεράστιους κινδύνους και για ξένους επενδυτές στους τομείς της ενέργειας και της εξόρυξης.
Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται ο Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN), μια μαρξιστικής προέλευσης οργάνωση με 4.000 έως 6.000 μαχητές, που πολεμά το κολομβιανό κράτος από τη δεκαετία του 1960 και βρίσκεται στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων των ΗΠΑ.
Δεν πρόκειται για μια απλή εγκληματική συμμορία, εξηγούν οι Financial Times, αλλά για μια έμπειρη και άρτια εκπαιδευμένη αντάρτικη δύναμη, η οποία στη Βενεζουέλα λειτουργεί ουσιαστικά ως παραστρατιωτικός σύμμαχος του καθεστώτος. Χρηματοδοτείται μέσω διακίνησης ναρκωτικών, εκβιασμών και παράνομης εξόρυξης, ενώ έχει διαπράξει σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, από συνοπτικές εκτελέσεις μέχρι σεξουαλική βία και καταναγκαστική παιδική εργασία.
Παρότι σπάνια στοχεύει απευθείας τη βενεζουελανική πετρελαϊκή βιομηχανία, ο ELN κλέβει πετρέλαιο από την Κολομβία, ανατινάζει αγωγούς και εκβιάζει παραγωγούς.
Λίγες ώρες μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, η ηγεσία του ELN δήλωσε ότι θα αντισταθεί σε «ιμπεριαλιστικά σχέδια» κατά της Βενεζουέλας. Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν ότι ορισμένοι από τους διοικητές του εξετάζουν την επιστροφή τους στην Κολομβία, υπό τον φόβο αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή.
Στην ίδια περιοχή δρα και η Segunda Marquetalia, διάσπαση των πρώην FARC (Επαναστατικές Ενοπλες Δυνάμεις Κολομβίας – Λαϊκός Στρατός), αν και η ισχύς της έχει μειωθεί έπειτα από συγκρούσεις με τον ELN.
Η FARC ήταν η μεγαλύτερη και παλαιότερη μαρξιστική αντάρτικη οργάνωση της Κολομβίας, που ιδρύθηκε το 1964 και πολέμησε ενάντια στην κυβέρνηση για δεκαετίες, χρηματοδοτούμενη μέσω εγκληματικών δραστηριοτήτων όπως το εμπόριο ναρκωτικών και οι απαγωγές. Έπειτα από ειρηνευτικές συνομιλίες που οδήγησαν σε συμφωνία το 2016, η πλειονότητα των μελών της αφοπλίστηκε, αλλά εμφανίστηκαν διασπαστικές ομάδες που συνεχίζουν εγκληματικές δραστηριότητες.
Οι αντάρτες, σημειώνουν οι Financial Times, συνεργάζονται στενά με τοπικά εγκληματικά δίκτυα και διαβόητα καρτέλ, όπως το Tren de Aragua, το οποίο έχει επεκταθεί διεθνώς, παρότι η επιρροή του εντός Βενεζουέλας έχει περιοριστεί.
‘Ολα αυτά διαπλέκονται με τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας. Ο στρατός, ιδεολογικά φορτισμένος αλλά βαθιά διεφθαρμένος, εμπλέκεται εδώ και δεκαετίες στη διακίνηση ναρκωτικών, εξ ου και το παρατσούκλι «Καρτέλ των Ηλιων» (Cartel de los Soles), από τους μικρούς κίτρινους ήλιους που φορούν οι ανώτεροι στρατιωτικοί αξιωματικοί για να υποδηλώσουν τον βαθμό τους.
Σήμερα, σύμφωνα με αναλυτές, επιτρέπει τη διέλευση κοκαΐνης, πρωτοστατεί στο λαθρεμπόριο καυσίμων και ελέγχει τμήματα της παραγωγής, ενώ ανώτατοι αξιωματικοί κατέχουν καίριες θέσεις στην κρατική πετρελαϊκή εταιρεία. Παρά τις επίσημες διαψεύσεις, στοιχεία που εξέτασαν οι Financial Times δείχνουν ότι μονάδες του στρατού είτε ελέγχουν παράνομα ορυχεία είτε συνεργάζονται με τους αντάρτες.
Και όμως, ο στρατός παραμένει ο βασικός πυλώνας πολιτικής σταθερότητας στη χώρα. Οι περισσότερες μονάδες υπακούν στον Παντρίνο, αν και ορισμένες πρόσκεινται στον Καμπέγιο. Μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί ρήγμα, αλλά όπως προειδοποιούν αναλυτές και αξιωματικοί, η δυσαρέσκεια υποβόσκει.
Σε μια χώρα τόσο βαριά οπλισμένη, ακόμη και μια μικρή ρωγμή μπορεί να αποδειχθεί εκρηκτική.
Πηγή: Protagon.gr
