Ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ) αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στη διαφύλαξη και ανάδειξη του Υμηττού, ενός από τους πιο σημαντικούς ορεινούς όγκους της Αττικής. Ο ΣΠΑΥ ιδρύθηκε με στόχο τη συστηματική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος του Υμηττού, την προαγωγή της βιώσιμης ανάπτυξης της περιοχής και την ευαισθητοποίηση του κοινού γύρω από τα θέματα που αφορούν στο βουνό και τον περιβάλλοντα χώρο.
γράφει η Έφη Γιοβάνου
Ιστορικό και Ίδρυση του ΣΠΑΥ
Ο ΣΠΑΥ ιδρύθηκε το 1992, έπειτα από συντονισμένες ενέργειες των δήμων που βρίσκονται γύρω από τον Υμηττό. Ο Σύνδεσμος περιλαμβάνει τους Δήμους Αλίμου, Αγίας Παρασκευής, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Βύρωνα, Γλυφάδας, Δάφνης-Υμηττού, Ελληνικού-Αργυρούπολης, Ηλιούπολης, Καισαριανής, Κρωπίας, Παπάγου-Χολαργού και Παιανίας.
Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός τέτοιου συνδέσμου προέκυψε από τη συνεχή υποβάθμιση που αντιμετώπιζε ο Υμηττός κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Η επέκταση των αστικών περιοχών, η άναρχη δόμηση, οι πυρκαγιές και η ανεξέλεγκτη απόθεση απορριμμάτων απειλούσαν σοβαρά το οικοσύστημα του βουνού. Αυτά τα φαινόμενα, σε συνδυασμό με την έλλειψη συντονισμού μεταξύ των τοπικών αρχών, κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη για έναν ενιαίο φορέα που θα αναλάμβανε την προστασία και τη διαχείριση του Υμηττού.
Διοίκηση ΣΠΑΥ και αλλαγή Ηγεσίας
Τον Φεβρουάριο του 2024 το εξ οφίτσιο 20μελές Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου είχε εκλέξει την τριμελή Εκτελεστική Επιτροπή Διοίκησής του, στην οποία είχαν ορισθεί ο δήμαρχος Ελληνικού Αργυρούπολης ως Πρόεδρος για 3η συνεχόμενη θητεία και ο Δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης, ως Αντιπρόεδρος. Την Εκτελεστική Επιτροπή συμπληρώναν ως Τακτικό Μέλος από τον Δήμο Παπάγου Χολαργού ο Βασίλης Σιαμάνης και ως Αναπληρωματικό Μέλος από τον Δήμο Βύρωνα ο Μίλτος Μπαντής.
Στις 18 Ιουλίου, ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ κος Γιάννης Κωνσταντακάτος, παραιτήθηκε και στις εκλογές που ακολούθησαν, νέος Πρόεδρος του ΣΠΑΥ, εκλέχθηκε ο πρώην αντιπρόεδρος και Δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης, ενώ νέος Αντιπρόεδρος ο δήμαρχος Αγίας Παρασκευής κος Γιάννης Μυλωνάκης με τα υπόλοιπα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής να μένουν ως έχουν. Ο νέος πρόεδρος του ΣΠΑΥ έθεσε τους στόχους της επόμενης περιόδου σημειώνοντας πως «το πέπλο προστασίας που απλώσαμε θα ενισχυθεί, θα γίνει πιο ισχυρό, να καλύψει κάθε σημείο του βουνού μας».
Αποστολή και Στόχοι
Ο κύριος σκοπός του ΣΠΑΥ είναι η διατήρηση και η αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος του Υμηττού, καθώς και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή. Αυτό περιλαμβάνει δράσεις για την προστασία της χλωρίδας και της πανίδας του βουνού, την πρόληψη και καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, καθώς και την προώθηση του ορεινού τουρισμού και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Προστασία του Περιβάλλοντος
Η προστασία του οικοσυστήματος του Υμηττού αποτελεί πρωταρχικό μέλημα του ΣΠΑΥ. Το βουνό φιλοξενεί έναν σημαντικό αριθμό ενδημικών ειδών φυτών και ζώων, πολλά από τα οποία είναι σπάνια ή απειλούμενα. Ο ΣΠΑΥ συνεργάζεται με ειδικούς, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα για την παρακολούθηση και προστασία αυτών των ειδών. Επιπλέον, εφαρμόζονται δράσεις αποκατάστασης υποβαθμισμένων περιοχών, όπως η αναδάσωση και η αποκατάσταση καμένων εκτάσεων μετά από πυρκαγιές.
Καταπολέμηση των Πυρκαγιών
Η πρόληψη και η καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που αντιμετωπίζει ο ΣΠΑΥ. Ο Υμηττός, λόγω της γεωγραφικής του θέσης και των κλιματολογικών συνθηκών, είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε πυρκαγιές, οι οποίες συχνά προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες, είτε από αμέλεια είτε από κακόβουλες ενέργειες.
Ο ΣΠΑΥ έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης πυρκαγιών, το οποίο περιλαμβάνει τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, την εγκατάσταση πυροσβεστικών κρουνών και δεξαμενών νερού, καθώς και την εκπαίδευση εθελοντών και του προσωπικού των δήμων στη διαχείριση εκτάκτων αναγκών. Κατά την αντιπυρική περίοδο, ο ΣΠΑΥ συνεργάζεται στενά με την Πυροσβεστική Υπηρεσία και άλλους αρμόδιους φορείς για την έγκαιρη παρέμβαση σε περιπτώσεις πυρκαγιών.
Βιώσιμη Ανάπτυξη και Ορεινός Τουρισμός
Ένας από τους στόχους του ΣΠΑΥ είναι η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης της περιοχής του Υμηττού, η οποία συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος με την οικονομική ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται ο ήπιος ορεινός τουρισμός, ο οποίος σέβεται το φυσικό περιβάλλον και συμβάλλει στη διατήρησή του.
Ο Σύνδεσμος έχει δημιουργήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών και ορεινών διαδρομών στον Υμηττό, τα οποία προσφέρουν στους επισκέπτες τη δυνατότητα να γνωρίσουν το βουνό και τις φυσικές του ομορφιές. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως η ποδηλασία βουνού και η αναρρίχηση, πάντα με γνώμονα την προστασία του φυσικού τοπίου.
Εκπαίδευση και Ευαισθητοποίηση
Η περιβαλλοντική εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση του κοινού αποτελούν κεντρικούς άξονες της δράσης του ΣΠΑΥ. Ο Σύνδεσμος διοργανώνει τακτικά εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές, φοιτητές και το ευρύ κοινό, με στόχο την ενημέρωση και την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης.
Αυτά τα προγράμματα περιλαμβάνουν εκπαιδευτικές εκδρομές στον Υμηττό, σεμινάρια και διαλέξεις για θέματα που αφορούν τη βιοποικιλότητα, την πρόληψη των πυρκαγιών και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Επιπλέον, ο ΣΠΑΥ συνεργάζεται με σχολεία και άλλους εκπαιδευτικούς φορείς για την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού και προγραμμάτων που εστιάζουν στην προστασία του περιβάλλοντος.
Συνεργασίες και Δράσεις
Ο ΣΠΑΥ έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο συνεργασιών με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Οι συνεργασίες αυτές ενισχύουν τη δυνατότητα του Συνδέσμου να υλοποιεί τα σχέδιά του και να προσελκύει πόρους για την προστασία του Υμηττού.
Συγκεκριμένα, ο ΣΠΑΥ συνεργάζεται με την Περιφέρεια Αττικής, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, πανεπιστημιακά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, καθώς και με μη κυβερνητικές οργανώσεις. Αυτές οι συνεργασίες επικεντρώνονται σε δράσεις όπως η αναδάσωση, η δημιουργία και συντήρηση υποδομών, η οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης.
Προκλήσεις και Προοπτικές
Παρά τις σημαντικές επιτυχίες του, ο ΣΠΑΥ αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην αποστολή του για την προστασία του Υμηττού. Η συνεχιζόμενη αστική πίεση, η κλιματική αλλαγή και η απειλή των πυρκαγιών συνεχίζουν να αποτελούν σοβαρούς κινδύνους για το βουνό. Επιπλέον, η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης και η γραφειοκρατία πολλές φορές καθυστερούν ή εμποδίζουν την υλοποίηση σημαντικών έργων.
Ωστόσο, η δέσμευση των τοπικών αρχών, η υποστήριξη από την κοινωνία των πολιτών και η συνεχής συνεργασία με ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς φορείς προσφέρουν αισιοδοξία για το μέλλον. Η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και η ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη βιώσιμη διαχείριση του Υμηττού.
Επιμύθιο
Ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ) διαδραματίζει έναν κρίσιμο ρόλο στη διαφύλαξη και αναβάθμιση του Υμηττού, ενός από τα σημαντικότερα φυσικά τοπία της Αττικής. Μέσα από τις πολυάριθμες δράσεις του, ο ΣΠΑΥ συμβάλλει στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την πρόληψη και καταπολέμηση των πυρκαγιών, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την περιβαλλοντική εκπαίδευση.
Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, ο ΣΠΑΥ συνεχίζει να εργάζεται για τη διατήρηση του Υμηττού και την προώθηση ενός μοντέλου ανάπτυξης που σέβεται και προστατεύει το φυσικό περιβάλλον. Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας εξαρτάται όχι μόνο από τις ενέργειες του Συνδέσμου, αλλά και από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και την ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
