Στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσέφυγε ο Δήμος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης, από κοινού με τους Δήμους Αλίμου, Αμαρουσίου, Κηφισιάς και Φιλοθέης – Ψυχικού, ζητώντας την ακύρωση του Προεδρικού Διατάγματος 94/2025 και των συναφών κανονιστικών πράξεων που αφορούν την εφαρμογή του λεγόμενου «Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων», κατ’ εφαρμογή του ν. 5197/2025.
Η προσφυγή κατατέθηκε τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2026.
Οι προσφεύγοντες Δήμοι υποστηρίζουν ότι το επίμαχο θεσμικό πλαίσιο πλήττει ευθέως τον συνταγματικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να προστατεύουν το οικιστικό τους περιβάλλον, τη φυσιογνωμία των πόλεων και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Οι βασικοί λόγοι της προσφυγής
Σύμφωνα με τους Δήμους, το «Περιβαλλοντικό Ισοδύναμο» επιχειρεί:
- να διασώσει οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν βάσει πολεοδομικών κινήτρων τα οποία έχουν κριθεί αντισυνταγματικά,
- να παρακάμψει ακυρωτικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης,
- και να αντικαταστήσει τις έννομες συνέπειες της ακύρωσης παράνομων πράξεων με αόριστα και αποσπασματικά «ισοδύναμα», άσχετα με τον τόπο και τη συγκεκριμένη περιβαλλοντική βλάβη που έχει προκληθεί.
Όπως επισημαίνεται στην προσφυγή, η προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος, βάσει του άρθρου 24 του Συντάγματος και της πάγιας νομολογίας του ΣτΕ, αποτελεί ζήτημα δημοσίου συμφέροντος και όχι αντικείμενο ιδιωτικής οικονομικής συναλλαγής.
Συνέχεια της ακύρωσης των κινήτρων του ΝΟΚ
Η ενέργεια των Δήμων χαρακτηρίζεται ως φυσική συνέχεια της περσινής ιστορικής απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία ακυρώθηκαν τα πολεοδομικά «κίνητρα» του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), υπερασπίζοντας –όπως σημειώνουν– τη συνταγματική τάξη και την ισότητα στους όρους δόμησης.
Κατά τους προσφεύγοντες, με το νέο πλαίσιο επιχειρείται έμμεση ανατροπή αυτής της δικαστικής κρίσης, μέσω ενός μηχανισμού που:
- υποβαθμίζει την πλήρη δικαστική προστασία των πολιτών,
- δημιουργεί όρους δόμησης «δύο ταχυτήτων»,
- και νομιμοποιεί εκ των υστέρων πολεοδομικές επιβαρύνσεις, ακόμη και σε περιοχές ειδικής προστασίας, όπως κηπουπόλεις, παραδοσιακοί οικισμοί και αρχαιολογικοί χώροι.
Μετά την κατάθεση της προσφυγής, ο Δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης, κ. Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δήλωσε:
«Η προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας δεν είναι μια τυπική νομική ενέργεια. Είναι πράξη ευθύνης και ιερού χρέους απέναντι στις πόλεις μας, στο φυσικό περιβάλλον και στα παιδιά στα οποία οφείλουμε να παραδώσουμε έναν τόπο βιώσιμο, ανθρώπινο και με κανόνες.
Η προστασία της φυσιογνωμίας των πόλεων και του οικιστικού περιβάλλοντος δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο οικονομικών ανταλλαγμάτων ούτε να υποκαθίσταται από δήθεν “περιβαλλοντικά ισοδύναμα”. Είναι συνταγματική επιταγή και κατάκτηση που η Τοπική Αυτοδιοίκηση υπερασπίστηκε και δικαιώθηκε γι’ αυτήν.
Δεν θα επιτρέψουμε να νομοθετούν ερήμην των Δήμων και των τοπικών κοινωνιών, εις βάρος του περιβάλλοντος και του μέλλοντος των παιδιών μας».
Η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο στη σύγκρουση για τα ζητήματα πολεοδομικού σχεδιασμού, περιβαλλοντικής προστασίας και ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαμόρφωση βιώσιμων πόλεων.
