Σύνοψη: Η ακύρωση της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων στο Γραμματικό αποτελεί θετική εξέλιξη, χωρίς όμως να εξαλείφει τον σχεδιασμό για λειτουργία ΧΥΤΑ στην περιοχή. Ο Δήμος Μαραθώνα διατηρεί στάση αυξημένης επιφυλακής, τονίζοντας ότι η απειλή παραμένει όσο δεν υπάρχει επίσημη αλλαγή χρήσης γης. Με την αναμονή του νέου ΠΕΣΔΑ Αττικής, το ζήτημα επανέρχεται στο επίκεντρο, ενώ η τοπική κοινωνία καλείται να συνεχίσει την πίεση. Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δυσλειτουργιών στη διαχείριση απορριμμάτων στην Αττική, αναδεικνύοντας την ανάγκη για βιώσιμες και κοινωνικά αποδεκτές λύσεις.
——————-
Αναλυτικά…
Η πρόσφατη ακύρωση του σχεδιασμού για τη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) στο Γραμματικό συνιστά, σύμφωνα με τη Δημοτική Αρχή Μαραθώνα, μια θετική αλλά όχι καθοριστική εξέλιξη στο πολυετές ζήτημα της διαχείρισης απορριμμάτων στην Ανατολική Αττική. Η απόφαση αυτή, που συνοδεύτηκε και από την ακύρωση του σχετικού διαγωνισμού για τη δημιουργία Ολοκληρωμένης Εγκατάστασης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΟΕΔΑ), δεν αναιρεί –όπως επισημαίνεται– τον υφιστάμενο σχεδιασμό για λειτουργία Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) στην ίδια περιοχή.
Η δημοτική αρχή υιοθετεί μια στάση «ετοιμότητας μάχης», υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα δεν έχει κλείσει ούτε πολιτικά ούτε διοικητικά. Το κρίσιμο σημείο εντοπίζεται στο γεγονός ότι, παρά την ακύρωση των επιμέρους έργων επεξεργασίας, η βασική χρήση της περιοχής ως χώρου ταφής απορριμμάτων δεν έχει επισήμως αποσυρθεί από τον περιφερειακό σχεδιασμό.
«Ως προς τον ΧΥΤΑ στο Γραμματικό, ο Δήμος Μαραθώνος εκτιμά ως θετική εξέλιξη την ακύρωση του σχεδιασμού για τη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ), καθώς και την ακύρωση του διαγωνισμού για τη δημιουργία εκεί Ολοκληρωμένης Εγκατάστασης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΟΕΔΑ), επισημαίνει όμως ότι αυτό δεν ακυρώνει προς το παρόν και τυπικά το σχέδιο για τη λειτουργία στο σημείο χώρου υγειονομικής ταφής.»
Εν εγρηγόρσει
«Σε αναμονή και του νέου Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Αττικής, ο Δήμος Μαραθώνος παραμένει σε πλήρη εγρήγορση και θα συνεχίσει εντατικά τις προσπάθειες που αδιάκοπα καταβάλει, μέχρι να απομακρυνθεί επισήμως και χωρίς υποσημειώσεις ο μεγάλος αυτός κίνδυνος για την περιοχή μας.»
Η αναφορά στον επικείμενο νέο Περιφερειακό Σχεδιασμό Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Αττικής αναδεικνύει τη σημασία της συγκυρίας. Το ΠΕΣΔΑ αναμένεται να καθορίσει τη στρατηγική διαχείρισης απορριμμάτων για τα επόμενα χρόνια, επηρεάζοντας άμεσα την τύχη του Γραμματικού. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Δήμος Μαραθώνα επιχειρεί να διατηρήσει υψηλά στην ατζέντα το ζήτημα, πιέζοντας για οριστική αναθεώρηση.
Ιστορικά, η υπόθεση του ΧΥΤΑ Γραμματικού αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τοπικής αντίστασης σε έργα διαχείρισης απορριμμάτων. Από το 2004, όταν θεσμοθετήθηκε η χρήση της περιοχής μέσω του νόμου 3164, μέχρι και σήμερα, έχουν καταγραφεί έντονες αντιδράσεις από κατοίκους, συλλογικότητες και την τοπική αυτοδιοίκηση. Το 2019, το θέμα επανήλθε δυναμικά στην επικαιρότητα, με κινητοποιήσεις και πολιτικές παρεμβάσεις που, σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, συνέβαλαν στην αναστολή της λειτουργίας του έργου.
Η σημερινή κατάσταση αποτυπώνει μια ιδιότυπη «εκκρεμότητα»: το έργο δεν προχωρά, αλλά ούτε και εγκαταλείπεται πλήρως. Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για την τοπική κοινωνία, η οποία καλείται να παραμείνει σε εγρήγορση. Η δημοτική αρχή επενδύει σε αυτή τη δυναμική, καλώντας σε διαρκή κινητοποίηση πολιτών και φορέων.
Κομβικό αίτημα παραμένει η οριστική αλλαγή χρήσης της περιοχής. Όπως υπογραμμίζεται, μόνο μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να κλείσει οριστικά το κεφάλαιο του ΧΥΤΑ και να απομακρύνει τον «περιβαλλοντικό εφιάλτη» που –κατά την έκφραση της ανακοίνωσης– απειλεί την περιοχή εδώ και δύο δεκαετίες. Στο παρασκήνιο, η συζήτηση για εναλλακτικές χρήσεις γης, όπως ήπιες αναπτυξιακές ή περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.
Σε πολιτικό επίπεδο, η υπόθεση του Γραμματικού λειτουργεί και ως δείκτης της ευρύτερης αδυναμίας του συστήματος διαχείρισης απορριμμάτων στην Αττική. Η διαχρονική εξάρτηση από χώρους ταφής, οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη σύγχρονων μονάδων επεξεργασίας και η έντονη κοινωνική αντίδραση σε νέες εγκαταστάσεις συνθέτουν ένα σύνθετο και συχνά αδιέξοδο τοπίο.
Ο Δήμος Μαραθώνα, αξιοποιώντας την εμπειρία των προηγούμενων ετών, επιχειρεί να μετατρέψει την τοπική αντίσταση σε θεσμική πίεση, διεκδικώντας λύσεις που θα συνδυάζουν περιβαλλοντική προστασία και βιώσιμη ανάπτυξη. Το επόμενο διάστημα, με φόντο τις αποφάσεις για το νέο ΠΕΣΔΑ, αναμένεται να αποδειχθεί καθοριστικό για την τελική έκβαση της υπόθεσης.
Συνολικά…
Η περίπτωση του ΧΥΤΑ στο Γραμματικό αποκαλύπτει τα δομικά προβλήματα του ελληνικού μοντέλου διαχείρισης απορριμμάτων: καθυστερήσεις, ασάφειες σχεδιασμού και έντονη κοινωνική αντίδραση. Παρά τις επιμέρους ακυρώσεις έργων, η απουσία οριστικής πολιτικής απόφασης διατηρεί την αβεβαιότητα και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ο Δήμος Μαραθώνα επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό μέσω συνεχούς πίεσης και κινητοποίησης, επιδιώκοντας μια καθαρή λύση: την πλήρη αποδέσμευση της περιοχής από χρήσεις ταφής απορριμμάτων. Το επόμενο διάστημα, με την οριστικοποίηση του νέου ΠΕΣΔΑ, θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το αν η Πολιτεία μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτή την απαίτηση, ισορροπώντας ανάμεσα στην ανάγκη διαχείρισης αποβλήτων και την προστασία των τοπικών κοινωνιών.
