Admin

Σπιτάκια Ανακύκλωσης: Το «βρώμικο» περιβαλλοντικό δημιούργημα της Περιφέρειας Αττικής που απειλεί το Μαξίμου – Δικογραφία «φωτιά» από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία…

Έκτακτα & Νέα - Ειδήσεις, Καρφιτσωμένα Απάνω

9 Αυγούστου, 2025
6:25 μμ

Μοιραστείτε την ανάρτηση:

Σε μόνιμο εφιάλτη για το Μέγαρο Μαξίμου, τείνουν να μετατραπούν οι έρευνες που κάνει και οι φάκελοι που ανοίγει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τα έργα και τις ημέρες κυβερνητικών παραγόντων.

Εκτός από τις δικογραφίες που ήδη τρέχουν στα σκαριά είναι μια ακόμη που αφορά την ανακύκλωση και την προώθησή της. Οι πληροφορίες που διέρρευσαν μιλάνε για ένα ακόμη σκάνδαλο που αφορά τη διασπάθιση εκατομμυρίων από τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

Δεν είναι τυχαίο ότι το μήνυμα για το τι έρχεται στην αυλή του Μαξίμου έστειλε μέσω της ναυαρχίδας του εκδοτικού συστήματος του Μαρινάκη, ο πάντα ενημερωμένος Γ. Παπαχρήστος.

Όπως έγραψε η δικογραφία είναι έτοιμη από την ευρωπαϊκή εισαγγελία, και αναμένεται να αποσταλεί για τα περαιτέρω στις αρμόδιες αρχές και από εκεί στη Βουλή καθώς εμπλέκονται στην Ιστορία και υπουργοί της κυβέρνησης που είχαν βάλει τις σχετικές υπογραφές στις αποφάσεις, για την ανακύκλωση και την προώθησή της στην χώρα μας.

Το ερώτημα είναι το πώς θα πορευτεί η κυβέρνηση μεταξύ σκανδάλων, σκανδαλολογίας, χτυπημάτων από συμφέροντα ντόπια και ξένα και πόσο θα αντέξει. Το κλίμα καθημερινά φουντώνει και όταν στον πολιτικό διάλογο μπαίνουν ατάκες, όπως «καμόρα» «μαφία» «εγκληματική οργάνωση», η άσκηση δυσκολεύει για την αντοχή του κυβερνητικού μηχανισμού.

Όσο για την επιχειρούμενη φυγή προς τα εμπρός μέσα σε αυτό το τοξικό πολιτικό πλαίσιο, τόσο θα μοιάζει με έναν σκύλο που κυνηγά την ουρά του με ένα σύστημα πολιτικής διαχείρισης που θα απαξιώνεται από την κοινωνία, που έχει διαλέξει πλέον σε ένα μεγάλο και διακριτό ποσοστό της να απέχει από την κάλπη και τα κοινά.

Όσο για το θέμα της ανακύκλωσης έχει ενδιαφέρον αν θα το ψάξουν οι αρχές σε πολλά επίπεδα και σχέσεις και πως θα διαχειριστούν τα «λαβράκια» που όλοι εκτιμούν ότι θα βγάλουν….

Το χαλάζι…. των εκατομμυρίων…

Οι γνώστες της υπόθεσης, εκτιμούν ότι πρόκειται για περισσότερα από 80 εκατομμύρια που μοιράστηκαν για την προμήθεια και εγκατάσταση σε δρόμους και πλατείες ειδικού εξοπλισμού για την ανακύκλωση υλικών, όπως πλαστικό, γυαλί, χαρτί αλουμίνιο κπ.

Και εδώ η απληστία των εμπλεκομένων είναι χαρακτηριστική, καθώς φέρεται να χρέωναν στο πενταπλάσιο της μέσης τιμής που υπήρχε εκείνη την εποχή και αυτό είναι που έκανε την εισαγγελία να ψάξει τα τι και τα πως αυτού του νέου σκανδάλου που φαίνεται να κτυπά την πόρτα του Μαξίμου, ακόμη και εάν πρόκειται για έναν ακόμη πόλεμο μεταξύ διαφόρων συμφερόντων που η ανακύκλωση είναι φιλέτο της μπίζνας που έστησαν και συνεχίζουν να στήνουν.

Το ωραίο είναι εκτός από τον εμφύλιο της ανακύκλωσης που έχει ενδιαφέρον σε πολλά επίπεδα αν ψαχτεί από τις αρμόδιες αρχές, καθώς και στο παρελθόν είχαν εμπλακεί πρόσωπα και πράγματα, είναι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη, στη συγκεκριμένη υπόθεση είχε προηγηθεί και κομμάτι 250 εκατομμυρίων από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, το οποίο είχαν υπογράψει οι τότε Υπουργοί Ενέργειας και Οικονομικών. Αν το τελευταίο επιβεβαιωθεί τότε το θέμα θα πάρει άλλες διαστάσεις που θα ακουμπήσουν για μια ακόμη φορά το Μαξίμου.

Καμόρες και μαφίες

Και το ερώτημα είναι το πώς θα πορευτεί η κυβέρνηση μεταξύ σκανδάλων, σκανδαλολογίας, χτυπημάτων από συμφέροντα ντόπια και ξένα και πόσο θα αντέξει. Το κλίμα καθημερινά φουντώνει και όταν στον πολιτικό διάλογο μπαίνουν ατάκες όπως «καμόρα» «μαφία» «εγκληματική οργάνωση» η άσκηση δυσκολεύει για την αντοχή του κυβερνητικού μηχανισμού.

———————–

Όλα όσα θα θέλατε να ξέρετε για το Σκάνδαλο «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» που τρομοκρατεί την Κυβέρνηση

Ποινή επιστροφής 3 εκατομμυρίων ευρώ, με τη μορφή δημοσιονομικής διόρθωσης, επέβαλε αρχικά η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) στον φορέα που διαχειρίζεται τα σκουπίδια της Αττικής (ΕΔΣΝΑ) μετά από την διαπίστωση πλήθους παραβάσεων σε συγχρηματοδοτούμενες προμήθειες και φωτογραφικές διαδικασίες προκειμένου να επιλεγούν τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης», της εταιρείας ΤΕΧΑΝ.

Ο ΕΔΣΝΑ είναι ο φορέας διαχείρισης απορριμμάτων στον οποίο συμμετέχουν οι δήμοι της Αττικής αλλά ουσιαστικά διοικείται από την Περιφέρεια Αττικής. Όπως έγραψαν οι Data Journalists, που αποκάλυψαν τον Σεπτέμβριο του 2024, το θέμα σε όλη την έκτασή του η προηγούμενη διοίκηση του Γιώργου Πατούλη στην Περιφέρεια Αττικής, έχει αφήσει «τρύπα» 200 εκατομμυρίων ευρώ στα ταμεία του συνδέσμου ενώ, υποτίθεται, πως την υπόθεση ερευνά η Εθνική Αρχή Διαφάνειας.

Οι Data Journalists αποκάλυψαν μάλιστα ότι είχε προηγηθεί έλεγχος από την Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) σε συγκεκριμένες προμήθειες ύστερα από αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που τις χρηματοδότησε.

Η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) στο πόρισμά της, διαπίστωσε πλήθος παραβάσεων όχι μόνο στις προμήθειες του ΕΔΣΝΑ αλλά και σε εκείνες δύο ακόμη φορέων: του Φορέα Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΦΟΔΣΑ) της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του Ενιαίου Συνδέσμου Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης (ΕΣΔΑΚ). Στους δύο αυτούς φορείς, όμως, η ΕΔΕΛ στο πόρισμά της, δέχεται ότι δεν υπήρξαν εκταμιεύσεις για τις συγκεκριμένες προμήθειες οπότε δεν επέβαλε, προς το παρόν, δημοσιονομική διόρθωση, δηλαδή επιστροφή εκταμιευμένων κονδυλίων.

Υπενθυμίζεται ότι: «η ΕΔΕΛ πραγματοποιεί ελέγχους στις διαδικασίες των συγχρηματοδοτούμενων έργων. Ένα από τα πιο γνωστά «πρόστιμα» που επέβαλε η ΕΔΕΛ είναι εκείνο των 2,4 εκατομμυρίων ευρώ εις βάρος της ΕΡΓΟΣΕ για την διαβόητη σύμβαση 717 που αφορούσε σε έργα διαχείρισης της κυκλοφορίας των τρένων. Πρόκειται για την σύμβαση που εάν είχε ολοκληρωθεί, θα είχε αποτρέψει το έγκλημα των Τεμπών, ενώ η ΕΔΕΛ είχε βγάλει το πόρισμά της από το 2019. Μάλιστα, το πόρισμα αυτό σχετίζεται και με τις ποινικές διώξεις που ασκήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εις βάρος στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ, της ειδικής υπηρεσίας διαχείρισης (ΕΥΔ) των ευρωκονδυλίων ΥΜΕΠΕΡΑΑ και των εμπλεκομένων προμηθευτών. Με καθυστέρηση πέντε ετών, το Ελεγκτικό Συνέδριο ακύρωσε τον Μάιο του 2024 το πόρισμα της ΕΔΕΛ και αυτό προκάλεσε πανηγυρισμούς στην κυβέρνηση και δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι η δίωξη της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έμεινε χωρίς νομιμοποιητική βάση».

Στην υπόθεση, όμως, των προμηθειών του ΕΔΣΝΑ (Αττική), του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και του ΕΣΔΑΚ (Κρήτη), η ΕΔΕΛ εντοπίζει συγκεκριμένες αβλεψίες εις βάρος και του Ελεγκτικού Συνεδρίου…

—————-

Ας τα πάρουμε, όμως με τη σειρά για τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» που έχουν γεμίσει τις πλατείες της Αττικής αλλά και πλήθους άλλων περιοχών, σε Πελοπόννησο και Κρήτη…

Τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» είναι εγκαταστάσεις που μοιάζουν με τεράστια περίπτερα τα οποία πρωτοέκαναν την εμφάνισή τους σε κεντρικά σημεία της Αθήνας στην δεκαετία του 2000 και στα οποία μπορεί κάποιος να πετάει υλικά συσκευασιών παίρνοντας ένα υποτυπώδες αντίτιμο με κουπόνι που μπορεί να εξοφλεί σε συνεργαζόμενα σούπερ μάρκετ (1 ευρώ για 33 συσκευασίες). Τα τελευταία χρόνια και ειδικά μετά το 2019, οι ογκώδεις κατασκευές κατέκλυσαν τις πλατείες σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, με την ΕΔΕΛ να αναφέρει στο πόρισμά της πως αυτό έγινε με πολύ υψηλό κόστος.

Λίγο μετά την ανάδειξη του Κυριάκου Μητσοτάκη ως πρωθυπουργού, στις 5 Δεκεμβρίου 2019 έγιναν από τον ίδιο και τον τότε πρέσβη των ΗΠΑ Τζέφρι Πάιατ, τα επίσημα εγκαίνια της «Μονάδας Παραγωγής Μηχανημάτων Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης στην Ελλάδα».

Τα δελτία τύπου της εταιρείας βροντοφώναζαν τότε ότι «αποτελεί την 1η Μονάδα Παραγωγής εκτός των συνόρων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η οποία δημιουργήθηκε από το joint venture της αμερικάνικης εταιρίας ENVIPCO και της ελληνικής εταιρίας ΤΕΧΑΝ Περιβαλλοντική Διαχείριση».

Ο διαγωνισμός με τον «μαϊμού» ανταγωνισμό

Δύο χρόνια αργότερα, όπως διαπίστωσε ο έλεγχος της ΕΔΕΛ, οι ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO θα καταθέσουν σε διαγωνισμό, του Ειδικού Διαβαθμικού Συνδέσμου Νομού Αττικής (ΕΣΔΝΑ), -κατά την περίοδο που Περιφερειάρχης Αττικής ήταν ο Γιώργος Πατούλης-, υποτίθεται, ανταγωνιστικές προσφορές και έτσι θα δικαιολογηθεί το κόστος των 300.000 ευρώ για κάθε ένα «σπιτάκι» που θα αγοράζεται με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Και αυτό, την ώρα που από έρευνα της ΕΔΕΛ διαπιστώθηκε ότι υπήρχε άλλη εταιρεία που προμήθευε αντίστοιχη εγκατάσταση έως και με σχεδόν το 1/5 του κόστους (66.000 ευρώ).

Αυτό είναι το πρώτο και πλέον θεμελιώδες ζήτημα που αφορά τον διαγωνισμό του ΕΣΔΝΑ, για τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» κατά την περίοδο που Περιφερειάρχης Αττικής ήταν ο Γιώργος Πατούλης.

Σύμφωνα με το πόρισμα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) του 2023 – αρμόδιο όργανο υπό το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους – στον συγκεκριμένο διαγωνισμό συμμετείχαν μόνο δύο εταιρείες: η ΤΕΧΑΝ Α.Β.Ε.Ε. και η ENVIPCO Hellas Μονοπρόσωπη Α.Ε., θυγατρική εταιρεία του ομώνυμου αμερικανικού ομίλου.

Οι δύο εταιρείες φέρονται να υπέβαλαν προσφορές που δήθεν ανταγωνίζονταν μεταξύ τους. Η ΤΕΧΑΝ προσέφερε 300.000 ευρώ ανά «σπιτάκι» χωρίς ΦΠΑ (δηλαδή 372.000 ευρώ με ΦΠΑ), ενώ η ENVIPCO ακολούθησε με ελαφρώς υψηλότερη προσφορά στα 302.500 ευρώ πλέον ΦΠΑ.

Ωστόσο, η ΕΔΕΛ σημειώνει πως αυτές οι δύο οικονομικές οντότητες δεν είναι ανεξάρτητες, αλλά αντίθετα διατηρούν οικονομική και εμπορική σύνδεση, η οποία ήταν εύκολο να διαπιστωθεί ακόμη και με μία απλή διαδικτυακή αναζήτηση. Άρα με απλά Ελληνικά η μία είναι παιδί της άλλης… Παρά ταύτα, ο ΕΣΔΝΑ απέστειλε πρόσκληση συμμετοχής αποκλειστικά σε αυτές τις δύο εταιρείες, αφήνοντας εκτός άλλους πιθανούς προμηθευτές.

Ορισμός «εικονικού ανταγωνισμού»

Το πόρισμα της ΕΔΕΛ χαρακτηρίζει τη διαδικασία ως εικονικό ανταγωνισμό, καθώς οι δύο εταιρείες «είναι κοινού οικονομικού συμφέροντος» και η ΤΕΧΑΝ, όπως αποδεικνύεται από την ίδια της τη δήλωση, είναι επίσημος αντιπρόσωπος της ENVIPCO Hellas στην Ελλάδα. Μάλιστα, η ENVIPCO είναι κατασκευαστής του εξοπλισμού που προμήθευσε η ΤΕΧΑΝ στον διαγωνισμό.

Τα στοιχεία που αποδεικνύουν την άμεση σύνδεση μεταξύ των δύο εταιρειών είναι:

Η δημοσιευμένη συνεργασία τους στην ιστοσελίδα της ΤΕΧΑΝ: https://recycling-center.gr/basiki-selida/synergasia-tehan-envipco
Οι φωτογραφίες των πολυκέντρων ανακύκλωσης που παρουσιάστηκαν επί τόπου
Η τεχνική προσφορά της ΤΕΧΑΝ στον διαγωνισμό
Η υπεύθυνη δήλωση του νομίμου εκπροσώπου της ΤΕΧΑΝ στις 24-07-2020, όπου αναφέρεται ρητώς η αντιπροσώπευση της ENVIPCO Hellas

Τα υπερκοστολογημένα «Πολυκέντρα Ανακύκλωσης» και η «ευθύνη του Παραγωγού»

Περιφέρειες και δήμοι προμηθεύτηκαν δεκάδες τέτοια σπιτάκια ως «Πολυκέντρα Ανακύκλωσης» για την χωριστή συλλογή μετάλλων, πλαστικών γυαλιού και χαρτιού. Όμως, η ΕΔΕΛ αναφέρει ότι τα «σπιτάκια» αφορούν υλικά συσκευασίας και αυτό σημαίνει πως η προμήθειά τους θα έπρεπε να γίνει με βάση την «ευθύνη του παραγωγού» και μέσω των συστημάτων που έχουν δημιουργηθεί για αυτόν τον σκοπό.

Ένα από αυτά τα συστήματα είναι η «Ανταποδοτική Ανακύκλωση» που τοποθετούσε εδώ και μια 20ετία τέτοια «σπιτάκια» σε προφανή συνεργασία με τις εταιρείες ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO.
Ένα άλλο είναι οι «μπλε κάδοι» της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) που υπάρχουν επίσης τοποθετημένοι με δικά της έξοδα σε χιλιάδες σημεία της επικράτειας.

Η χρονο-αλυσίδα των εγκαινίων, η φερόμενη διαμάχη δύο κορυφαίων υπουργών και ο νικητής…

Το 2020, εν μέσω πανδημίας covid, ο Παναγιώτης Θεοδωρικάκος ως υπουργός Εσωτερικών εγκαινίαζε κάθε λίγο ένα «σπιτάκι» σε κάποιον δήμο της Αττικής, παρέα με τον Τζέφρι Πάιατ. Την ίδια εποχή, ο Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) – υπαγόμενος στον τότε υπουργό Περιβάλλοντος Κ.Χατζηδάκη- δεν ενέκρινε το Επιχειρησιακό Σχέδιο της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης. Σε μερίδα του Τύπου εμφανίστηκαν οξύτατα δημοσιεύματα κατά Χατζηδάκη και ΕΟΑΝ, ενώ άλλα μέσα ενημέρωσης που έγραφαν για τις εισηγήσεις του ΕΟΑΝ κυνηγήθηκαν με αγωγές. Η μάχη φέρεται να έληξε με τον ανασχηματισμό των αρχών του 2021 όταν ο Τ. Θεοδωρικάκος έφυγε για λίγο από την κυβέρνηση και ο Κ. Χατζηδάκης «στάλθηκε» στο υπουργείο Εργασίας, με τον ΕΟΑΝ στην συνέχεια να εγκρίνει την συνέχιση υλοποίησης και λειτουργίας του συστήματος με τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης»…

Τα «Σημαντικά Ευρήματα» του πορίσματος της ΕΔΕΛ

Η ΕΔΕΛ διαπίστωσε ότι μέσα στο 2022 εξελίχθηκαν οι προμήθειες για τις οποίες αναφέρει στο πόρισμά της τα εξής, όπως τα ονομάζει «Σημαντικά ευρήματα»:

Την «μη Επαρκή Αξιολόγηση από την Ε.Υ.Δ. του ΥΜΕΠΕΡΑΑ των υποβληθεισών για Ένταξη Πράξεων»
Την «μη τεκμηρίωση από την αναθέτουσα αρχή ΕΔΣΝΑ του εύλογου της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης».
Την «μη επαρκή τεκμηρίωση από τις αναθέτουσες αρχές ΦΟΔΣΑ Π. Πελοποννήσου και ΕΣΔΑΚ, καθώς και την ΕΥΔ του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ του εύλογου της εκτιμώμενης αξίας έκαστης των δύο αντίστοιχων συμβάσεων».
Το ότι «ο προσδιορισμός των τεχνικών προδιαγραφών δεν διασφάλισε την ισότιμη πρόσβαση όλων των υποψηφίων και τη μη δημιουργία εμποδίων στην ανάπτυξη υγιούς ανταγωνισμού»
Την «μερική διαφοροποίηση του προκηρυγμένου και παραληφθέντος φυσικού αντικειμένου των ελεγχόμενων πράξεων με κωδ. ΟΠΣ 5179757, 5179765, 5179770, 5179776 και 5179778 σε σχέση με την πρόσκληση αρ. 4572/04.05.2022 της ΕΥΔ του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ και τις αντίστοιχες αποφάσεις ένταξης».
Την «μη τήρηση των Ειδικών Όρων της Έκθεσης Τεκμηρίωσης της Υπηρεσίας Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ) από τον ΕΣΔΝΑ».

Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, η ΕΔΕΛ προχωρά σε συστάσεις:

Επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης σε βάρος του δικαιούχου ΕΔΣΝΑ των ελεγχόμενων υποέργων σε ποσοστό 25% των συνολικών δαπανών που έχουν τεθεί σε αποδεκτό διαχείρισης από την ΕΥΔ του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ και τελούν σε εξαίρεση από την Αρχή Πιστοποίησης των ελεγχόμενων πράξεων ύψους 2.961.120,00 ευρώ. Δηλαδή το ποσό των σχεδόν 3 εκατομμυρίων ευρώ είναι το 25% των δαπανών (11.844.480) που έχουν εγκριθεί.
Στο μικροσκόπιο να μπουν από την ΕΥΔ του ΥΜΕΠΕΡΑΑ και οι δαπάνες που τυχόν δηλωθούν στο εξής από τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και τον ΕΣΔΑΚ με στόχο να μειώνεται και εκεί το 25% των δαπανών.
Απειλείται, μάλιστα, να επιστραφεί το σύνολο των δαπανών 11.844.480 ευρώ του ΕΔΣΝΑ εφόσον δεν ακολουθηθούν συγκεκριμένες συστάσεις.
Συστάσεις απευθύνονται και στον ΕΟΑΝ που, ετοιμάζει «λίστα Πέτσα» ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ για να προβάλει τα επιτεύγματα της ανακύκλωσης. Του ζητά «να διασφαλίσει για λόγους διαφάνειας ότι τα πολυκέντρα ανακύκλωσης που παρουσιάζει στην ιστοσελίδα της η ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΑΕ δεν αποτελούν πολυκέντρα ανακύκλωσης συγχρηματοδοτηθέντα από το ΕΠ του ΥΜΕΠΕΡΑΑ».

Οι φωτογραφικές προμήθειες των πολυκέντρων ανακύκλωσης

Για τις φωτογραφικές προμήθειες των πολυκέντρων ανακύκλωσης, οι διαπιστώσεις της Ομάδας Ελέγχου (ΟΕ) της ΕΔΕΛ είναι καταιγιστικές:

Στον ΕΔΣΝΑ, το έργο αφορούσε στην προμήθεια και εγκατάσταση «πολυκέντρων ανακύκλωσης με ενσωματωμένη κονσόλα αναγνώρισης – ζύγισης – καταγραφής», εκτιμώμενης αξίας 27.000.000,00 € πλέον ΦΠΑ 24%. Ηταν μέρος μιας συμφωνίας-πλαίσιο για διάφορες προμήθειες συνολικού ύψους 111.747.560 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ. Το αντικείμενο μπορούσε να διπλασιαστεί με άσκηση προαίρεσης κατά 100%.
Οι επιμέρους εκτελεστικές συμβάσεις δεν είχαν καν καταχωρηθεί στο κεντρικό σύστημα ΚΗΜΔΗΣ, όπως επιτάσσει το άρθρο 38 του ν.4412/2016.
Με απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΕΔΣΝΑ τον Ιούνιο του 2022 εγκρίθηκε η άσκηση δικαιώματος τμηματικής προαίρεσης και η υπογραφή αντίστοιχων εκτελεστικών συμβάσεων με προσαύξηση οικονομικού αντικειμένου κατά 11.940.000,00 ευρώ.
Το αίτημα για τον έλεγχο των συγκεκριμένων συμβάσεων υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς την ΕΔΕΛ, με την αριθμ. Ref.Ares (2023) 3170705- 05/05/2023 επιστολή της με θέμα «Αίτημα προς την ΕΔΕΛ σχετικά με τα “σπιτάκια ανακύκλωσης” που συγχρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα “Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020, CCI2014GR16M1OP001”».
Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) που υιοθέτησε αυτή η κυβέρνηση το 2020, έπρεπε να αναπτυχθούν αμέσως «νέα δίκτυα χωριστής συλλογής», με διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ) για τέσσερα κύρια υλικά-εμπορεύματα, «χαρτί, πλαστικό, γυαλί, μέταλλο, πλην συσκευασίας». Στόχος, «η σημαντική αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης και παράλληλα η σημαντική μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται προς επεξεργασία σε μονάδες υπολειμματικών συμμείκτων και κατ’ επέκταση σε ταφή». Μάλιστα, τέθηκε στόχος η ανακύκλωση να αυξηθεί από το 20% τώρα, στο 55% το 2025 (!) και 60% μέχρι το 2030.
Οι προσκλήσεις βάσει των οποίων ξεκίνησαν οι ελεγχόμενες προμήθειες ανέφεραν καθαρά πως ΔΕΝ αφορούν «υλικά συσκευασίας» αλλά εμπορεύματα όπως «ενδεικτικά έντυπο χαρτί, πλαστικά παιχνίδια, μεταλλικά εξαρτήματα και σκεύη, υαλοπίνακες».
Όμως, «οι προδιαγραφές που προσκομίσθηκαν αφορούν μηχανήματα της κατηγορία reverse vending machines (RVMs) τα οποία με εύλογη βεβαιότητα διαπιστώνεται ότι αποτελούν μηχανήματα καταρχήν προορισμένα για την ανακύκλωση μπουκαλιών (bottles) και κονσερβών (cans), αντικειμένων δηλαδή που ανήκουν στην κατηγορία υλικά συσκευασίας και κατ’ επέκταση εμπίπτουν στην διευρυμένη ευθύνη παραγωγού σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία». Δηλαδή, όσοι παράγουν συσκευασμένα προϊόντα, είναι υποχρεωμένοι να στήσουν δίκτυο συλλογής των υλικών συσκευασίας ενώ για τον σκοπό αυτόν προσθέτουν συγκεκριμένο κόστος στην αγορά κάθε προϊόντος. Αντί λοιπόν τα «πολυκέντρα»-«σπιτάκια» να λειτουργούν με βάση την ευθύνη του παραγωγού, το Δημόσιο πλήρωσε υπέρογκα ποσά για την προμήθειά τους.
«Δεν είχε υποβληθεί προϋπολογισμός με τεκμηρίωση κόστους από ευρεία έρευνα αγοράς. Ειδικότερα, δεν υποβλήθηκαν αποτελέσματα έρευνας αγοράς και σχετική τεκμηρίωση για την προμήθεια των πολυκέντρων».
«Όι Προγραμματικές Συμβάσεις οι οποίες υπεβλήθησαν ήταν ανυπόγραφες».
«Δεν υποβλήθησαν ΤΣΔΑ (Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων) τα οποία να τεκμηριώνουν την αναγκαιότητα προμήθειας πολυκέντρων». «Τα ΤΣΔΑ που δόθηκαν κατά την διάρκεια του ελέγχου είχαν ημερομηνίες μεταγενέστερες της υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης». «Με άλλα λόγια προηγήθηκε η απόφαση απόκτησης των πολυκέντρων της διαπίστωσης της αναγκαιότητάς τους».
Ο ΕΔΣΝΑ ξεκίνησε για προμήθεια 90 πολυκέντρων με προϋπολογισμό 27 εκατομμύρια, ο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου για 58 τεμάχια με 17,4 εκατομμύρια και ο ΕΔΣΑΚ για 60 τεμάχια με 18 εκατομμύρια ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Παντού δηλαδή μπήκε ως βάση το κόστος των 300.000 ευρώ ανά «σπιτάκι» ενώ στις τελικές προσφορές η έκπτωση ήταν ελάχιστη.
Η ΕΔΕΛ επικρίνει και το Ελεγκτικό Συνέδριο καθώς διαπιστώνει ότι «με την υπ’ αρ.76/2023 Πράξη του ΣΤ΄ Τμήματος αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης, διαλαμβάνοντας για τη τεκμηρίωση του προϋπολογισμού τη με αρ.544/2-8-2022 βεβαίωση έρευνας αγοράς που κατατέθηκε ως δικαιολογητικό για την ένταξη της προμήθειας». «Ωστόσο, συνεχίζουν οι ελεγκτές, το εν λόγω έγγραφο, που φέρει τον τίτλο ‘ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΓΟΡΑΣ’ και απευθύνεται προς την Διαχειριστική Αρχή, δεν περιέχει έρευνα αγοράς».

Το διαταύτα της ΕΔΕΛ

ΕΔΕΛ/Πόρισμα: «Δεν επιβεβαιώνεται ότι η αναθέτουσα αρχή ΕΔΣΝΑ ερεύνησε κατ’ ουσίαν το εύλογο του προϋπολογισμού των πολυκέντρων ανακύκλωσης, δεδομένου ότι η έρευνα αγοράς που διενήργησε και επικαλέστηκε στην ΟΕ δεν αφορούσε σε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητους οικονομικούς φορείς, αλλά σε δύο οικονομικούς φορείς κοινού συμφέροντος με σχέση αποκλειστικότητας, που στη συνέχεια βέβαια υπέβαλαν στον υπόψη διαγωνισμό τη μοναδική προσφορά και ανέλαβαν την εκτέλεση της σύμβασης η μεν ΤΕΧΑΝ ως ανάδοχος, η δε ENVIPCO ως κατασκευάστρια και τούτο σε συνδυασμό ότι άλλη εταιρία που εμπορεύεται παρόμοιο εξοπλισμό κατά δήλωσή της προσφέρει παρεμφερές προϊόν σε τιμή έως 97.000 ευρώ έναντι 300.000€ που λήφθηκε υπόψη για την τεκμηρίωση του προϋπολογισμού στον υπόψη διαγωνισμό της Αττικής».

Ελεγκτικό Συνέδριο: Έλλειψη διασταυρωμένου ελέγχου

Το πόρισμα αφήνει επίσης αιχμές προς το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕλΣυν), καθώς αποδέχθηκε ως επαρκή την τεκμηρίωση κόστους για τα «σπιτάκια» (Ομάδα Ε) από τον ΕΣΔΝΑ, χωρίς να επισημάνει τη μεταξύ τους εμπορική εξάρτηση. Η έγκριση του διαγωνισμού βασίστηκε σε προσφορές που προήλθαν αποκλειστικά από δύο συνδεδεμένες εταιρείες.

Η ίδια μεθοδολογία εμφανίζεται και σε άλλες περιφέρειες – Πελοποννήσου και Κρήτης – επί θητείας των περιφερειαρχών Παναγιώτη Νίκα και Σταύρου Αρναουτάκη αντίστοιχα. Οι διαγωνισμοί επαναλαμβάνουν την εικόνα: συμμετοχή κυρίως της ΤΕΧΑΝ και της ENVIPCO, χωρίς διαφανή και ευρεία έρευνα αγοράς, ούτε επαρκή προσυμβατικό έλεγχο.

Η ΕΔΕΛ σημειώνει πως, παρά το γεγονός ότι οι δύο εταιρείες έχουν ξεχωριστή νομική υπόσταση, αυτό δεν αναιρεί τη μεταξύ τους σχέση κοινού οικονομικού συμφέροντος και συνεργασίας αποκλειστικότητας στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Το κόστος των «Σπιτιών» και η υπερκοστολόγηση

Το δεύτερο – και πιο δαπανηρό – «γκρίζο» σημείο που αναδεικνύει το πόρισμα είναι η τεράστια διαφορά κόστους σε σχέση με αντίστοιχες τεχνολογίες της αγοράς.

Η τιμή των πολυκέντρων της ΤΕΧΑΝ/ENVIPCO κυμάνθηκε στα 300.000 ευρώ ανά μονάδα (πλέον ΦΠΑ), ενώ η ΕΔΕΛ αναφέρει πως αντίστοιχος εξοπλισμός κοστίζει από 66.000 έως 97.000 ευρώ, δηλαδή έως και 500% λιγότερο.

Ειδικά για την Αττική, το συνολικό κόστος είχε προϋπολογιστεί στα 27 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, ενώ για την Πελοπόννησο ανερχόταν στα 17,4 εκατ. ευρώ και για την Κρήτη στα 18 εκατ. ευρώ.

Τι έδειξε η έρευνα αγοράς της ΕΔΕΛ

Η ΕΔΕΛ πραγματοποίησε και δική της πρόχειρη έρευνα, απευθυνόμενη στις τρεις μεγαλύτερες εταιρείες του χώρου: ENVIPCO, TOMRA και RVM Systems. Μία από αυτές – που δεν κατονομάζεται στο πόρισμα – παρέθεσε τιμές μεταξύ 66.000 και 97.000 ευρώ, συνοδευόμενες από τεχνικά φυλλάδια. Αν και η απάντηση δεν είχε τη μορφή επίσημης προσφοράς, ενισχύει το επιχείρημα περί αδικαιολόγητης υπερκοστολόγησης.

Σε διαγωνισμούς σε Πειραιά και Θεσσαλονίκη κατατέθηκαν προσφορές από τις ίδιες εταιρείες με πανομοιότυπες τιμές: περίπου 300.000 ευρώ ανά πολυκέντρο.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στην Πελοπόννησο, η εταιρεία TOMRA υπέβαλε προσφορά 267.000 ευρώ, η οποία απορρίφθηκε λόγω έλλειψης εγγυητικών, ενώ ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO κατέθεσαν προσφορές 310.000 και 290.000 ευρώ αντίστοιχα.

Η ΕΔΕΛ καταλήγει πως οι διαγωνιστικές διαδικασίες στις τρεις Περιφέρειες (Αττική – Πατούλης, Πελοπόννησος – Νίκας, Κρήτη – Αρναουτάκης) παραβιάζουν το θεσμικό πλαίσιο, καθώς απαιτούν τουλάχιστον δύο ανεξάρτητους μεταξύ τους οικονομικούς φορείς στις φάσεις τεκμηρίωσης κόστους και προδιαγραφών. Αυτό, όπως τονίζεται, δεν τηρήθηκε, αφού ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO ενεργούσαν ως προμηθευτής και κατασκευαστής αντίστοιχα, με αποκλειστική σχέση μεταξύ τους.

Το πόρισμα, σε αυστηρό ύφος, αναφέρεται σε «φωτογραφικές διαδικασίες», εικονικό ανταγωνισμό, και κακή διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων, φωτίζοντας ευρύτερες παθογένειες στη λειτουργία δημοσίων φορέων και τη διαφάνεια των αναθέσεων στην Ελλάδα.

Η επιστολή της Κομισιόν: Σαφείς ενστάσεις

Τον Απρίλιο του 2023, λίγους μήνες πριν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές, ο επικεφαλής της Διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για Περιφερειακή και Αστική Ανάπτυξη, Nicola de Michelis, απέστειλε επιστολή στον τότε Γενικό Γραμματέα ΕΣΠΑ, Δημήτρη Σκάλκο, ζητώντας εξηγήσεις:

«Σε ποια βάση έγινε η εκτίμηση της προμήθειας;», ερωτά η Κομισιόν, επισημαίνοντας ότι ανάλογος εξοπλισμός στην ΕΕ κοστολογείται μεταξύ 30.000 και 70.000 ευρώ, δηλαδή έως και 10 φορές φθηνότερα.

Παράλληλα, στηλιτεύεται η διατύπωση των τεχνικών προδιαγραφών, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «αδικαιολόγητα εξειδικευμένες», πιθανώς ώστε να προκρίνουν συγκεκριμένο προμηθευτή, δηλαδή την ΤΕΧΑΝ. Η Κομισιόν εκφράζει την ανησυχία ότι οι όροι του διαγωνισμού ενδεχομένως να φωτογράφιζαν συγκεκριμένο προϊόν.

————————–

Η υπόθεση ως φερόμενο ΣΚΑΝΔΑΛΟ στον Τύπο και το Διαδίκτυο (συνοπτικά)

Σπιτάκια Ανακύκλωσης: Υπερτιμολογήσεις και αμφισβητούμενη απόδοση

Κάθε «σπιτάκι» κόστιζε έως και 372.000 ευρώ, ενώ αντίστοιχος εξοπλισμός στην Ευρώπη κοστολογείται 30.000–70.000 ευρώ.
Η Κομισιόν διέκοψε τη χρηματοδότηση λόγω αμφιβολιών για τη σχέση κόστους-απόδοσης και τη στρατηγική σημασία του έργου.
Τα σπιτάκια ανακυκλώνουν κυρίως συσκευασίες, κάτι που ήδη καλύπτεται από άλλα συστήματα, όπως οι μπλε κάδοι.

Εμπλοκή φορέων και εταιρειών

Η εταιρεία ΤΕΧΑΝ ΑΒΕΕ ήταν ο κύριος ανάδοχος, ενώ η Ανταποδοτική Ανακύκλωση Α.Ε. φέρεται να έχει στενή σχέση με την ΤΕΧΑΝ.
Η ΕΔΕΛ (Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου) εντόπισε πλήθος παραβάσεων σε διαγωνισμούς που αφορούσαν τους φορείς ΕΔΣΝΑ, ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου και ΕΣΔΑΚ Κρήτης.
Υπήρξαν φωτογραφικοί όροι στους διαγωνισμούς, που απέκλειαν άλλες εταιρείες και ευνοούσαν την ΤΕΧΑΝ.

Χρηματοδοτήσεις και δάνεια

Το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» χρηματοδότησε πολλούς δήμους για την προμήθεια σπιτιών ανακύκλωσης, με συνολικό προϋπολογισμό 220 εκατ. ευρώ.
Η ΤΕΧΑΝ έλαβε δάνεια άνω των 16 εκατ. ευρώ, χωρίς να έχει δημοσιεύσει ισολογισμούς για αρκετά έτη.

————————-

Πηγές: