Οι Λαϊκές Αγορές υπήρξαν για δεκαετίες ένα από τα πιο ζωντανά κύτταρα της ελληνικής κοινωνίας. Ένας θεσμός που συνδύαζε την αγροτική παραγωγή με την καθημερινή κατανάλωση, τη λαϊκή οικονομία με την κοινωνική συνοχή, την άμεση σχέση παραγωγού–καταναλωτή με την έννοια της εμπιστοσύνης.

του Νίκου Παρίκου

Σήμερα, όμως, αυτός ο θεσμός βρίσκεται σε οριακό σημείο. Η πανελλαδική απεργία των παραγωγών και πωλητών, η οποία ξεκινά επ’ αόριστον, δεν είναι απλώς μια ακόμη συνδικαλιστική κινητοποίηση. Είναι η κραυγή ενός συστήματος που δείχνει να αποσυντίθεται υπό το βάρος της ακρίβειας, της φορολογίας, της γραφειοκρατίας και –κυρίως– της έλλειψης ουσιαστικού ελέγχου και διαφάνειας.

Στο υφιστάμενο θολό πλαίσιο, λειτουργίας των Λαϊκών Αγορών και της διακίνησης  νωπών αγροτικών προϊόντων, οι ελληνοποιήσεις δεν είναι μια «παρέκκλιση», αλλά ένα συστημικό σύμπτωμα. Κι αυτό ουσιαστικά είναι που οδηγεί τον θεσμό σε σταδιακή κατάρρευση.

Οι ίδιοι οι παραγωγοί των Λαϊκών Αγορών επιμένουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι θεσμικό και πολιτικό. Υποστηρίζουν ότι λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες υπάρχουν στα χαρτιά, αλλά σπάνια εφαρμόζονται με συνέπεια.

Το φαινόμενο των ελληνοποιήσεων δεν αφορά μόνο ένα προϊόν ή μια περιοχή. Αγγίζει ολόκληρο το φάσμα της αγροτικής παραγωγής: φρούτα και λαχανικά που εισάγονται από τρίτες χώρες ή την Ευρωπαϊκή Ένωση και εμφανίζονται ως ελληνικά, γάλα και κρέας αμφίβολης προέλευσης που ενσωματώνονται στην εγχώρια αγορά, ακόμη και προϊόντα ΠΟΠ που χάνουν σταδιακά την αξία και την αξιοπιστία τους.

Το αποτέλεσμα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, ο Έλληνας παραγωγός βλέπει την τιμή του προϊόντος του να συμπιέζεται από αθέμιτο ανταγωνισμό. Από την άλλη, ο καταναλωτής εξαπατάται, πληρώνοντας για ποιότητα και προέλευση που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Στο πλαίσιο της απεργίας και των κινητοποιήσεων, οι παραγωγοί έχουν θέσει μια σειρά αιτημάτων που αφορούν τόσο οικονομικά όσο και θεσμικά ζητήματα — συμπεριλαμβανομένων και μέτρων κατά των ελληνοποιήσεων:

• Καθιέρωση αποτελεσματικού συστήματος ιχνηλασιμότητας και έντιμων ελέγχων σε όλα τα στάδια της παραγωγής και διακίνησης
• Αναθεώρηση και αναβάθμιση των ποινικών και διοικητικών κυρώσεων για ελληνοποιήσεις
• Αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την άμεση διασύνδεση παραγωγού–διακινητή–καταναλωτή
• Άμεση ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών με προσωπικό, εξοπλισμό και τεχνολογία
• Αποσαφήνιση και ενίσχυση των νομικών πλαισίων που αφορούν την προστασία των ΠΟΠ προϊόντων

Αυτά τα αιτήματα προσθέτουν στον γενικότερο διάλογο για την ανάγκη μιας συνολικής και σύγχρονης μεταρρύθμισης της ελληνικής αγροτικής παραγωγής και εμπορίας. Οι ίδιοι οι παραγωγοί επισημαίνουν ότι χωρίς διαφάνεια και αξιοπιστία, οι Λαϊκές Αγορές χάνουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και το μοναδικό τους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: την άμεση σχέση με τον παραγωγό.

Τι Είναι οι «Ελληνοποιήσεις» Αγροτικών Προϊόντων; Ο όρος «ελληνοποίηση» χρησιμοποιείται για να περιγράψει πρακτικές κατά τις οποίες προϊόντα που δεν παράγονται στην Ελλάδα πωλούνται ως ελληνικά — είτε μέσω εσφαλμένης σήμανσης, είτε μέσω συγκάλυψης της χώρας προέλευσης. Αυτή η πρακτική πλήττει τόσο την εμπιστοσύνη των καταναλωτών όσο και το εισόδημα των πραγματικών παραγωγών, δίνοντας άμεσο οικονομικό πλεονέκτημα σε εισαγόμενα προϊόντα που παρουσιάζονται λανθασμένα ως «ελληνικά». Η πρακτική αυτή μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες κατηγορίες προϊόντων — από φρούτα και λαχανικά μέχρι γάλα, κρέας, τυριά και άλλα νωπά ή επεξεργασμένα προϊόντα.

Η διακίνηση τέτοιων προϊόντων όχι μόνο θίγει οικονομικά τους Έλληνες παραγωγούς, αλλά μπορεί να έχει και επιπτώσεις στην ποιότητα και στην ασφάλεια τροφίμων, ειδικά όταν δεν υπάρχει αυστηρή παρακολούθηση σε όλα τα στάδια της αλυσίδας παραγωγής και διανομής.

Πίσω από τα αιτήματα για μείωση του κόστους παραγωγής και κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης, αναδύεται ένα βαθύτερο και πιο ανησυχητικό ερώτημα: πόσο νόμιμα λειτουργεί σήμερα η αγορά των νωπών αγροτικών προϊόντων και ποιος ελέγχει πραγματικά τι πωλείται ως «ελληνικό»;

Το ερώτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν συνδέεται με το διαχρονικό φαινόμενο των ελληνοποιήσεων, δηλαδή τη διακίνηση εισαγόμενων προϊόντων που βαφτίζονται ελληνικά, αποκομίζοντας παράνομα υπεραξία εις βάρος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών.

Οι ίδιοι οι παραγωγοί των Λαϊκών Αγορών επιμένουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι θεσμικό και πολιτικό. Υποστηρίζουν ότι λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες υπάρχουν στα χαρτιά, αλλά σπάνια εφαρμόζονται με συνέπεια.

Οι έλεγχοι είναι αποσπασματικοί, οι αρμοδιότητες κατακερματισμένες και οι κυρώσεις συχνά ανεπαρκείς για να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. Μέσα σε αυτό το θολό πλαίσιο, οι ελληνοποιήσεις δεν είναι μια «παρέκκλιση», αλλά ένα συστημικό σύμπτωμα.

Το φαινόμενο των ελληνοποιήσεων δεν αφορά μόνο ένα προϊόν ή μια περιοχή. Αγγίζει ολόκληρο το φάσμα της αγροτικής παραγωγής: φρούτα και λαχανικά που εισάγονται από τρίτες χώρες ή την Ευρωπαϊκή Ένωση και εμφανίζονται ως ελληνικά, γάλα και κρέας αμφίβολης προέλευσης που ενσωματώνονται στην εγχώρια αγορά, ακόμη και προϊόντα ΠΟΠ που χάνουν σταδιακά την αξία και την αξιοπιστία τους.

Το αποτέλεσμα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, ο Έλληνας παραγωγός βλέπει την τιμή του προϊόντος του να συμπιέζεται από αθέμιτο ανταγωνισμό. Από την άλλη, ο καταναλωτής εξαπατάται, πληρώνοντας για ποιότητα και προέλευση που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Κοινωνικές και Οικονομικές Επιπτώσεις των Ελληνοποιήσεων. Οι ελληνοποιήσεις δεν επηρεάζουν μόνο τους παραγωγούς. Η παραπλάνηση των καταναλωτών σε σχέση με την προέλευση των προϊόντων υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο σύστημα παραγωγής και πώλησης τροφίμων. Καθώς οι πολίτες αναζητούν εγγυημένα ελληνικά προϊόντα — ιδίως σε λαϊκές αγορές όπου η σχέση με τον παραγωγό είναι άμεση — το φαινόμενο αυτό πλήττει και το αίσθημα ασφάλειας και δίκαιης τιμής.

Σε πιο ευρύ επίπεδο, οι ελληνοποιήσεις ενισχύουν τις εισαγόμενες αλυσίδες διανομής και μειώνουν τη ζήτηση για πραγματικά ελληνικά προϊόντα, επιδεινώνοντας τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες των Ελλήνων παραγωγών. Αυτή η δυναμική μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω συρρίκνωση της ελληνικής παραγωγής και σε υποβάθμιση της εξειδίκευσης των γεωργικών προϊόντων υψηλής ποιότητας.

Οι Λαϊκές Αγορές, θεωρητικά, θα έπρεπε να αποτελούν το αντίβαρο σε αυτή τη στρέβλωση. Η φυσική παρουσία του παραγωγού, η δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με τον καταναλωτή και η μικρή αλυσίδα διακίνησης θα μπορούσαν να λειτουργούν ως εγγύηση διαφάνειας. Στην πράξη, όμως, ακόμη και σε αυτόν τον χώρο, η έλλειψη επαρκούς ελέγχου δημιουργεί ρωγμές. Οι παραγωγοί καταγγέλλουν ότι δεν υπάρχει ενιαίο, λειτουργικό σύστημα ιχνηλασιμότητας που να επιτρέπει στον έλεγχο να διαπιστώνει άμεσα και αξιόπιστα την προέλευση των προϊόντων. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες είναι υποστελεχωμένες, ενώ οι διασταυρώσεις στοιχείων μεταξύ εισαγωγών, παραγωγής και πωλήσεων παραμένουν ανεπαρκείς.

Η πολιτεία, από την πλευρά της, αναγνωρίζει θεσμικά το πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια έχουν ψηφιστεί νόμοι και έχουν ανακοινωθεί πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση των ελληνοποιήσεων και την ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά τροφίμων. Υποχρεωτικές σημάνσεις προέλευσης, αυστηρότερα πρόστιμα, ψηφιακά εργαλεία ελέγχου και το πολυσυζητημένο Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής παρουσιάζονται ως απαντήσεις σε ένα χρόνιο πρόβλημα. Ωστόσο, οι παραγωγοί των Λαϊκών Αγορών υποστηρίζουν ότι αυτά τα μέτρα σχεδιάστηκαν χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές συνθήκες του επαγγέλματός τους.

Το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, το οποίο προβλέπεται να εφαρμοστεί καθολικά, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η λογική του είναι σαφής: παρακολούθηση της διακίνησης των προϊόντων σε πραγματικό χρόνο, ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα παράνομης διακίνησης και ελληνοποιήσεων. Στην πράξη, όμως, οι παραγωγοί περιγράφουν ένα μέτρο σχεδόν ανεφάρμοστο. Η απαίτηση για ψηφιακή καταγραφή από το χωράφι έως τον πάγκο της λαϊκής, συχνά υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες, χωρίς επαρκή τεχνική υποστήριξη, μετατρέπει τον έλεγχο σε επιπλέον βάρος και όχι σε εργαλείο διαφάνειας.

Η κυβέρνηση απαντά ότι οι ψηφιακοί έλεγχοι είναι αναγκαίοι για να μπει τάξη στην αγορά και ότι χωρίς τέτοιου είδους εργαλεία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η παρανομία. Παράλληλα, τονίζει ότι οι ελληνοποιήσεις αποτελούν προτεραιότητα και ότι οι έλεγχοι εντείνονται. Όμως, μέχρι σήμερα, οι ίδιοι οι παραγωγοί δηλώνουν ότι δεν έχουν δει ουσιαστική αλλαγή στο πεδίο. Οι παραβάσεις συνεχίζουν να εμφανίζονται, ενώ οι νόμιμοι παραγωγοί αισθάνονται ότι τιμωρούνται περισσότερο από τους παραβάτες, μέσω φόρων και γραφειοκρατίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα αιτήματα των πωλητών και παραγωγών των Λαϊκών Αγορών αποκτούν διαφορετικό βάρος. Δεν ζητούν απλώς ελαφρύνσεις, αλλά ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη. Ζητούν ελέγχους ουσίας και όχι βιτρίνας. Ζητούν ιχνηλασιμότητα που να λειτουργεί στην πράξη και όχι μόνο σε υπουργικές παρουσιάσεις. Ζητούν ισονομία, ώστε να μην επιβραβεύεται η παρανομία εις βάρος εκείνων που παράγουν πραγματικά ελληνικά προϊόντα.

Η συρρίκνωση των Λαϊκών Αγορών, την οποία καταγράφουν οι ίδιες οι ομοσπονδίες των παραγωγών, δεν είναι άσχετη με αυτό το φαινόμενο. Όσο η αγορά πλημμυρίζει από προϊόντα αμφίβολης προέλευσης, τόσο μειώνεται η αξία της τοπικής παραγωγής. Όσο οι έλεγχοι παραμένουν ανεπαρκείς, τόσο περισσότεροι παραγωγοί εγκαταλείπουν το επάγγελμα. Και όσο λιγότεροι νέοι μπαίνουν στον κλάδο, τόσο πιο ευάλωτος γίνεται ο θεσμός των Λαϊκών Αγορών.

Οι ελληνοποιήσεις δεν είναι απλώς μια τεχνική παραβίαση. Είναι μια πολιτική επιλογή ανοχής. Όταν ένα κράτος δεν επενδύει σοβαρά στους ελεγκτικούς μηχανισμούς, όταν δεν ενισχύει τις περιφέρειες και τους δήμους με προσωπικό και τεχνογνωσία, όταν δεν διασφαλίζει διασταύρωση στοιχείων σε πραγματικό χρόνο, τότε η παρανομία παύει να είναι εξαίρεση και γίνεται κανονικότητα. Το τίμημα αυτής της κανονικότητας το πληρώνουν πρώτα οι μικροί παραγωγοί και τελικά οι καταναλωτές.

Νομιμότητα, Διαφάνεια και Μεταρρυθμιστικός Ορίζοντας

Η κρίση στις Λαϊκές Αγορές και η διαμάχη γύρω από τις ελληνοποιήσεις των αγροτικών προϊόντων αποκαλύπτει βαθύτερα προβλήματα στην ελληνική γεωργία και διατροφή:

• Αναδεικνύει την ανάγκη για αποτελεσματικότερους ελεγκτικούς μηχανισμούς
• Τονίζει την αξία της διαφάνειας στην επισήμανση και την ιχνηλασιμότητα προϊόντων
• Καταδεικνύει τις θεσμικές αδυναμίες και γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες
• Αποκαλύπτει πως χωρίς δράσεις ευρύτητας και συνέπειας, η εμπιστοσύνη του παραγωγού και του καταναλωτή συνεχίζει να φθίνει
• Η ελληνική πολιτεία έχει κάνει βήματα στο νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση ελληνοποιήσεων, αλλά απαιτείται πιο συνεκτική εφαρμογή, υποστήριξη των ελεγκτικών δομών και συστηματική παρακολούθηση ώστε τα θεσμικά εργαλεία να αποδώσουν στην πράξη.

Οι Λαϊκές Αγορές, η ποιότητα και η προέλευση των προϊόντων δεν μπορεί να λειτουργούν με κενά και αμφισημίες, ειδικά σε μια εποχή όπου καταναλωτές και παραγωγοί απαιτούν διαφάνεια και δικαιοσύνη. Η αντιμετώπιση των ελληνοποιήσεων πρέπει να είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, την προστασία των παραγωγών και τη διασφάλιση νόμιμων και ποιοτικών προϊόντων για τους πολίτες.

Η πανελλαδική απεργία στις Λαϊκές Αγορές, επομένως, δεν αφορά μόνο τις τιμές ή τη φορολογία. Αφορά το ερώτημα αν η Ελλάδα θέλει να διατηρήσει έναν ζωντανό πρωτογενή τομέα με διαφάνεια και αξιοπιστία ή αν θα συνεχίσει να ανέχεται ένα σύστημα όπου η ελληνοποίηση και η ασυδοσία υπονομεύουν κάθε έννοια δίκαιου ανταγωνισμού. Οι παραγωγοί δηλώνουν ότι χωρίς καθαρές απαντήσεις και ουσιαστικές παρεμβάσεις, ο θεσμός των Λαϊκών Αγορών κινδυνεύει να μετατραπεί σε απολίθωμα του παρελθόντος.

Το διακύβευμα, τελικά, δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι κοινωνικό και πολιτικό. Είναι το αν ο καταναλωτής μπορεί να εμπιστευτεί αυτό που αγοράζει. Είναι το αν ο παραγωγός μπορεί να ζήσει από τη δουλειά του. Και είναι το αν η πολιτεία μπορεί να εγγυηθεί ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους και όχι μόνο για τους συνεπείς.

Επιμύθιο

Οι λαϊκές αγορές βρίσκονται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά αποτελούν έναν διαχρονικό κοινωνικό και οικονομικό θεσμό, άμεσα συνδεδεμένο με τη μικρή αγροτική παραγωγή, τη διατροφική επάρκεια και την προσιτή πρόσβαση των πολιτών σε βασικά αγαθά. Από την άλλη, πιέζονται συστηματικά από αυξανόμενα κόστη, φορολογικές επιβαρύνσεις, διοικητικές αγκυλώσεις και έναν ελεγκτικό μηχανισμό που συχνά εμφανίζεται ανεπαρκής εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το φαινόμενο των ελληνοποιήσεων αγροτικών προϊόντων, το οποίο στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, πλήττει τους νόμιμους παραγωγούς και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Παρά τις εξαγγελίες για αυστηρότερους ελέγχους και ψηφιακή ιχνηλασιμότητα, τα κενά παραμένουν, ενώ το βάρος της συμμόρφωσης μετακυλίεται κυρίως στους μικρούς επαγγελματίες.

Η συρρίκνωση των λαϊκών αγορών δεν είναι απλώς επαγγελματικό ζήτημα· είναι πολιτική επιλογή με κοινωνικές συνέπειες. Χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις, δίκαιους κανόνες και πραγματικό έλεγχο της παρανομίας, ο θεσμός κινδυνεύει να μετατραπεί από ζωντανό κύτταρο της οικονομίας σε ανάμνηση.

——————-

Παράρτημα

Τα κύρια αιτήματα των παραγωγών και πωλητών

Τα αιτήματα που έχουν θέσει οι παραγωγοί και πωλητές ως προϋπόθεση για να σταματήσουν την κινητοποίησή τους περιλαμβάνουν:

• Ακρίβεια στις τιμές: Παρά την προσφορά προϊόντων σε χαμηλές τιμές, οι πολιτικές που ακολουθούνται αυξάνουν τα κόστη σε κάθε στάδιο της διακίνησης, οδηγώντας σε υψηλές τελικές τιμές και μειωμένη αγοραστική δύναμη.
• Στήριξη των αγροτών και μείωση του κόστους παραγωγής: Απαιτούνται μέτρα για μείωση του κόστους ενέργειας, καυσίμων, εφοδίων και μεταφορών, ώστε η παραγωγή να γίνει βιώσιμη.
• Κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης: Οι παραγωγοί ζητούν να φορολογούνται με βάση το πραγματικό εισόδημά τους και όχι εκτιμώμενα κέρδη.
• Απόσυρση πρόσθετης φορολογίας: Ζητούν την άμεση κατάργηση πρόσθετων φόρων (όπως του 10%) που επιβαρύνουν περαιτέρω το εισόδημά τους.
• Επιστροφή στο λειτουργικό ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής: Οι παραγωγοί αντιτίθενται στον τρόπο εφαρμογής του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής, που τους αναγκάζει να συνδέονται τεχνολογικά από το χωράφι μέχρι τη λαϊκή, θεωρώντας το ανεφάρμοστο.
• Τροποποιήσεις στον νόμο 4849/2021: Ζητούν αλλαγές στο νόμο που καθιστά τη χορήγηση αδειών ευθύνη των δήμων, και αντί να απελευθερώνει την αγορά, προκαλεί καθυστερήσεις και περιορισμούς που εμποδίζουν την είσοδο νέων πωλητών.

Αυτά τα αιτήματα υπογραμμίζουν ότι το πρόβλημα των Λαϊκών Αγορών είναι βαθιά οικονομικό, θεσμικό και διοικητικό – και δεν αφορά μόνο μια προσωρινή δυσκολία, αλλά τη μακρόχρονη εξέλιξη μιας λειτουργίας που απαιτεί ριζικές αλλαγές.

Η αμφισβήτηση της νομιμότητας και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί

Πέρα από τα παραπάνω αιτήματα, ένα σημαντικό ζήτημα είναι ο έλεγχος και η νομιμότητα των στοιχείων που δίνονται στις Λαϊκές Αγορές. Οι παραγωγοί καταγγέλλουν ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν επαρκούν για να διασφαλίσουν ότι όλα τα προϊόντα που πωλούνται είναι όντως ελληνικής προέλευσης και ότι η διάθεση γίνεται με πλήρη συμμόρφωση στους κανόνες. Αυτό οδηγεί κατ’ ελάχιστον σε αθέμιτο ανταγωνισμό, και ενδεχομένως σε φαινόμενα «ελληνοποιήσεων», όπου προϊόντα που δεν παράγονται στην Ελλάδα διατίθενται ως ελληνικά – μια πρακτική που πλήττει τόσο την εμπιστοσύνη του καταναλωτή όσο και την τιμή των πραγματικά ελληνικών προϊόντων.

Η έλλειψη αποτελεσματικού ελέγχου είναι εν μέρει τεχνικό ζήτημα και εν μέρει θεσμικό· αν και υπάρχει ρυθμιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία των Λαϊκών και τις διαδικασίες ελέγχου, η εφαρμογή και η αποτελεσματική λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών κρίνεται ανεπαρκής από τους ίδιους τους παραγωγούς και εμπόρους. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στην αποδοχή της ανάγκης ενός ηλεκτρονικού συστήματος παρακολούθησης της διακίνησης – που όμως οι παραγωγοί φοβούνται ότι δεν είναι λειτουργικό χωρίς κατάλληλη υποστήριξη.

Η στάση και οι απαντήσεις της κυβέρνησης

Παρά τις πιέσεις και τη διάσταση των προβλημάτων, η κυβέρνηση μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει πλήρεις και συγκεκριμένες λύσεις που να ικανοποιούν πλήρως τα αιτήματα των παραγωγών και των πωλητών στις Λαϊκές Αγορές. Αυτό αποτελεί μια θεμελιώδη πτυχή της κρίσης: από τη μία πλευρά, υπάρχουν αιτήματα που κρίνονται δίκαια και αντικατοπτρίζουν τις οικονομικές δυσκολίες του πρωτογενούς τομέα, και από την άλλη, η πολιτική απάντηση της κυβέρνησης έχει δείξει επιφυλακτικότητα και καθυστερήσεις όταν πρόκειται για ουσιαστικές αλλαγές.

Σε γενικές δηλώσεις, αρμόδιοι υπουργοί έχουν υπογραμμίσει τη σημασία του διαλόγου και της προσεκτικής εξέτασης των ζητημάτων μέσα στο πλαίσιο της οικονομικής δυναμικής της χώρας και των ευρωπαϊκών κανόνων. Υποστηρίζουν ότι έχουν ήδη ικανοποιήσει μια σειρά από αιτήματα του αγροτικού κόσμου και ότι εξετάζουν περαιτέρω μέτρα για τη μείωση του κόστους παραγωγής, όπως ρυθμίσεις για φτηνότερο ρεύμα, καύσιμα και αλλαγές στους κανόνες αποζημιώσεων των αγροτών.

Ωστόσο, δεν έχει υπάρξει επίσημη ικανοποίηση των αιτημάτων που αφορούν άμεσα τη λειτουργία των Λαϊκών Αγορών, τη φορολογική μεταχείριση των παραγωγών, την κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης ή την πλήρη αναθεώρηση του ηλεκτρονικού δελτίου αποστολής όπως θέτουν οι ίδιοι. Αντίθετα, η κυβέρνηση καλεί σε συνεχή διάλογο και επανεξέταση, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί ένα σαφές σχέδιο ικανοποίησης των αιτημάτων αυτών στο άμεσο μέλλον, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση αβεβαιότητας και αμφισβήτησης μεταξύ των παραγωγών και πωλητών.

Πώς συνδέεται η κινητοποίηση με τις ευρύτερες αγροτικές αντιδράσεις

Η απεργία των Λαϊκών Αγορών δεν αποτελεί απομονωμένο γεγονός· ενσωματώνεται σε ένα ευρύτερο κύμα κοινωνικών και αγροτικών κινητοποιήσεων που πλήττουν την ελληνική περιφέρεια. Οι παραγωγοί των λαϊκών έχουν δηλώσει ξεκάθαρα ότι συντάσσονται με τις κινητοποιήσεις των αγροτών σε μπλόκα σε όλη τη χώρα, οι οποίες απαιτούν από την κυβέρνηση μέτρα για την προστασία του εισοδήματος, της παραγωγής και της αγροτικής οικονομίας.

Αυτές οι ευρύτερες αγροτικές κινητοποιήσεις περιλαμβάνουν επίσης αιτήματα για ένταξη του ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ (Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων) σε πιο αξιόπιστους ελεγκτικούς μηχανισμούς, ελέγχους στις εισαγωγές και τις εμπορικές συμφωνίες, καθώς και παύση της τάσης «ελληνοποίησης» προϊόντων μέσω εισαγωγικών ροών χωρίς επαρκείς δασμούς.

Αυτό καταδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις Λαϊκές Αγορές ή τις ασφυκτικές οικονομικές συνθήκες, αλλά αποτελεί κομμάτι μιας ευρύτερης διαμάχης για το μέλλον της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής, των ελεγκτικών μηχανισμών και της εμπιστοσύνης του καταναλωτή.

Η νομιμότητα και οι κανόνες διαφάνειας

Η έλλειψη επαρκούς και αξιόπιστου ελέγχου στις Λαϊκές Αγορές εγείρει ερωτήματα για το πόσο λειτουργούν στο πλαίσιο των νόμων και των κανονισμών που υποτίθεται ότι τις διέπουν. Η ρύθμιση με το ψηφιακό δελτίο αποστολής είναι μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν τέτοια προβλήματα, αλλά η εφαρμογή της μοιάζει άκαμπτη και πρακτικά ανεφάρμοστη για τους παραγωγούς εντός του υπάρχοντος πλαισίου, γεγονός που δημιουργεί ακόμα περισσότερη αβεβαιότητα.

Επιπλέον, η διερεύνηση φαινομένων ελληνοποιήσεων και η ανάγκη για αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της αλυσίδας παραγωγής–διακίνησης–πώλησης προϊόντων δείχνουν ότι χωρίς ένα λειτουργικό και διαφανές σύστημα ελέγχου, ο νόμος παραμένει ένα κενό γράμμα, με συνέπειες για τους παραγωγούς, τους καταναλωτές και την ίδια την αγορά.