Νέο πλαίσιο οδηγιών για τη διαδικασία των απευθείας αναθέσεων προμηθειών και υπηρεσιών θέτει το Υπουργείο Ανάπτυξης, με εγκύκλιο που εξέδωσε στις 15 Δεκεμβρίου 2025. Οι οδηγίες απευθύνονται στο σύνολο των αναθετουσών αρχών της χώρας και αφορούν την εφαρμογή του άρθρου 118 του ν. 4412/2016, με στόχο την ενιαία, ορθή και απολύτως σύννομη χρήση του συγκεκριμένου εργαλείου.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, η εγκύκλιος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαφάνεια των διαδικασιών, στην επαρκή τεκμηρίωση των επιλογών των αναθετουσών αρχών και στη διασφάλιση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, επισημαίνοντας τα σημεία που χρήζουν αυξημένης προσοχής κατά την εφαρμογή της απευθείας ανάθεσης.
Τι είναι και τι προβλέπεται για την απευθείας ανάθεση
Όπως υπενθυμίζεται στο κείμενο της εγκυκλίου, η απευθείας ανάθεση συνιστά εξαιρετική διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης, η οποία εφαρμόζεται κατ’ εξαίρεση της γενικής αρχής της προσφυγής σε ανοικτές ή κλειστές διαγωνιστικές διαδικασίες. Βάσει της κείμενης νομοθεσίας, η αναθέτουσα αρχή δύναται να αναθέτει τη σύμβαση σε οικονομικό φορέα της επιλογής της, κατόπιν προηγούμενης έρευνας αγοράς, με ή χωρίς δημοσιότητα, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.
Παράλληλα, το Υπουργείο Ανάπτυξης τονίζει ότι η απευθείας ανάθεση προορίζεται πρωτίστως για συμβάσεις μικρής οικονομικής αξίας, προκειμένου να αποφεύγεται η επιβάρυνση του Δημοσίου με χρονοβόρες και δυσανάλογες διοικητικές διαδικασίες, χωρίς όμως να υπονομεύονται οι αρχές της νομιμότητας και της διαφάνειας
Χρηματικά όρια και εκτιμώμενη αξία σύμβασης
Η προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, δεν υπερβαίνει:
- τις 30.000 ευρώ για προμήθειες και υπηρεσίες,
- τις 60.000 ευρώ για συγκεκριμένες συμβάσεις υπηρεσιών (άρθρα 107–110 ν. 4412/2016), καθώς και για έργα ΤΠΕ υπό τις προϋποθέσεις της παρ. 6 του άρθρου 118.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απαγόρευση τεχνητής κατάτμησης συμβάσεων με σκοπό την αποφυγή εφαρμογής των διατάξεων του νόμου. Η εκτιμώμενη αξία πρέπει να τεκμηριώνεται αντικειμενικά, βάσει πραγματικών αναγκών και έρευνας αγοράς .
Υποχρεωτικά στάδια της διαδικασίας
Η εγκύκλιος περιγράφει αναλυτικά τα ελάχιστα βήματα που οφείλει να ακολουθεί κάθε αναθέτουσα αρχή:
- Τεκμηρίωση σκοπιμότητας και προϋπολογισμού
- Η αναγκαιότητα της σύμβασης και η εκτιμώμενη αξία της αποτελούν υποχρεωτικά στοιχεία του φακέλου δημόσιας σύμβασης.
- Έκδοση και δημοσίευση εγκεκριμένου αιτήματος
- Η ύπαρξη εγκεκριμένης δαπάνης αποτελεί στοιχείο νομιμότητας. Το εγκεκριμένο αίτημα δημοσιεύεται στο ΚΗΜΔΗΣ και στο πρόγραμμα «Διαύγεια».
- Πρόσκληση υποβολής προσφοράς
- Η πρόσκληση απευθύνεται σε συγκεκριμένο ή συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς και όχι σε κάθε ενδιαφερόμενο. Αν η πρόσκληση είναι ανοιχτή, τότε εφαρμόζεται υποχρεωτικά η ανοιχτή διαδικασία του άρθρου 27 και όχι η απευθείας ανάθεση .
Τήρηση πενθήμερης προθεσμίας
Μεταξύ της πρώτης δημοσίευσης πρόσκλησης στο ΚΗΜΔΗΣ και της απόφασης ανάθεσης πρέπει να μεσολαβούν τουλάχιστον πέντε ημερολογιακές ημέρες. Παράβαση της προθεσμίας καθιστά τη διαδικασία παράνομη.
Περιεχόμενο πρόσκλησης και απόφασης ανάθεσης
Η πρόσκληση υποβολής προσφοράς οφείλει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
- στοιχεία της αναθέτουσας αρχής,
- περιγραφή φυσικού και οικονομικού αντικειμένου,
- εκτιμώμενη αξία και πηγή χρηματοδότησης,
- προθεσμία και τρόπο υποβολής προσφορών,
- κριτήριο ανάθεσης και όρους εκτέλεσης.
Αντίστοιχα, η απόφαση ανάθεσης και το συμφωνητικό πρέπει να περιλαμβάνουν τα βασικά στοιχεία των συμβαλλομένων, το αντικείμενο και την αξία της σύμβασης, καθώς και τους κύριους συμβατικούς όρους .
Δικαιολογητικά και έλεγχος νομιμότητας
Η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να ζητά από τον ανάδοχο:
- αποδεικτικά μη συνδρομής λόγων αποκλεισμού (ποινικό μητρώο ή υπεύθυνη δήλωση),
- φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα,
- στοιχεία νόμιμης εκπροσώπησης και σύστασης (ΓΕΜΗ ή ισοδύναμα έγγραφα).
Για συμβάσεις έως 30.000 ευρώ δεν εφαρμόζονται οι δυνητικοί λόγοι αποκλεισμού του άρθρου 73 παρ. 4, γεγονός που απλοποιεί τη διαδικασία.
Στόχος της εγκυκλίου
Με την εγκύκλιο, το Υπουργείο Ανάπτυξης επιδιώκει να ενισχύσει τη νομική ασφάλεια, να περιορίσει φαινόμενα καταστρατήγησης των ορίων και να διασφαλίσει ότι η απευθείας ανάθεση παραμένει εργαλείο εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος και όχι υποκατάστατο των διαγωνιστικών διαδικασιών.
