Σύνοψη: Η κυβερνητική πρόταση για περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media σηματοδοτεί την έναρξη μιας ευρύτερης στρατηγικής ψηφιακής ρύθμισης. Με αιχμή την ψυχική υγεία των νέων και εργαλεία όπως η ψηφιακή ταυτότητα, η πολιτική αυτή επιχειρεί να μεταφέρει ελέγχους του φυσικού κόσμου στο διαδίκτυο. Η επέκταση σε gaming και διαδικτυακό τζόγο αναδεικνύει ένα νέο πεδίο πολιτικής παρέμβασης, με κοινωνικές και ευρωπαϊκές προεκτάσεις.
Αναλυτικά…
Η δημόσια συζήτηση για τον περιορισμό πρόσβασης ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα social media αποκτά πλέον χαρακτηριστικά συνολικής πολιτικής στρατηγικής, ξεπερνώντας τα στενά όρια μιας απλής ρυθμιστικής παρέμβασης. Πρόκειται για μια μετατόπιση που αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης κράτους, κοινωνίας και τεχνολογίας.
Η τελευταία παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ανέδειξε τη βασική στόχευση: όχι την απαγόρευση της τεχνολογίας, αλλά τον περιορισμό εθιστικών συμπεριφορών που επηρεάζουν τη ψυχική υγεία των ανηλίκων. Η εικόνα παιδιών “κολλημένων σε μια οθόνη” λειτουργεί ως ισχυρό κοινωνικό επιχείρημα, ενισχύοντας την αποδοχή της παρέμβασης.
Η “ψηφιακή ενηλικίωση” ως πολιτικό εργαλείο
Ο σχεδιασμός βασίζεται σε δύο άξονες: ηλικιακό περιορισμό και τεχνολογική επιβεβαίωση μέσω εργαλείων όπως ψηφιακές ταυτότητες και εφαρμογές τύπου Kids Wallet. Η λογική αυτή επιχειρεί να μεταφέρει πρακτικές του φυσικού κόσμου –όπως ο έλεγχος για αλκοόλ– στο ψηφιακό περιβάλλον.
Πρόκειται ουσιαστικά για τη συγκρότηση ενός νέου πλαισίου “ψηφιακής ενηλικίωσης”, όπου η πρόσβαση δεν είναι αυτονόητη αλλά προϋποθέτει έλεγχο και πιστοποίηση.
Από το infinite scrolling στην πολιτική ρύθμιση
Κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας αποτελεί ο σχεδιασμός των ίδιων των πλατφορμών. Το “infinite scrolling” παρουσιάζεται όχι ως ουδέτερο τεχνολογικό χαρακτηριστικό, αλλά ως εργαλείο ενίσχυσης της εξάρτησης.
Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει τη συζήτηση από την ατομική ευθύνη στη δομική ευθύνη των εταιρειών, ενισχύοντας τη νομιμοποίηση κρατικής παρέμβασης.
Το επόμενο πεδίο: gaming και διαδικτυακός τζόγος
Η πιο κρίσιμη πολιτικά διάσταση είναι η επέκταση της ατζέντας. Η αναφορά στο gaming και τον διαδικτυακό τζόγο ως “επόμενο κεφάλαιο” σηματοδοτεί τη διεύρυνση της ρυθμιστικής στρατηγικής σε ολόκληρο το οικοσύστημα ψηφιακής κατανάλωσης.
Οι τομείς αυτοί έχουν ήδη απασχολήσει διεθνείς οργανισμούς λόγω πρακτικών όπως μικροσυναλλαγές και μηχανισμοί εθισμού, γεγονός που προσδίδει επιπλέον βάρος στην κυβερνητική στόχευση.
Ευρωπαϊκό πλαίσιο και νομικές προκλήσεις
Η εφαρμογή των μέτρων συνδέεται άμεσα με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό περιβάλλον και ειδικά με τον Digital Services Act. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει ευρωπαϊκή στήριξη, γνωρίζοντας ότι η αποτελεσματική επιβολή κανόνων σε παγκόσμιες πλατφόρμες απαιτεί υπερεθνικό συντονισμό.
Ωστόσο, η πρόθεση μονομερούς δράσης αναδεικνύει και τα όρια της εθνικής πολιτικής σε έναν παγκοσμιοποιημένο ψηφιακό χώρο.
Κοινωνία, γονείς και συνευθύνη
Η κυβερνητική αφήγηση στηρίζεται έντονα στον ρόλο των γονέων, οι οποίοι παρουσιάζονται ως συμμέτοχοι στην προσπάθεια περιορισμού της ψηφιακής εξάρτησης. Το μοντέλο που προκύπτει είναι ένα σχήμα συνευθύνης μεταξύ κράτους και οικογένειας.
Αυτή η προσέγγιση ενισχύει την κοινωνική αποδοχή, αλλά ταυτόχρονα μεταφέρει σημαντικό βάρος διαχείρισης στην ιδιωτική σφαίρα.
Πολιτική στην εποχή της οθόνης
Η πρωτοβουλία δεν είναι μόνο τεχνολογική ή κοινωνική. Είναι βαθιά πολιτική. Σε μια περίοδο όπου η καθημερινότητα διαμορφώνεται από την οθόνη, η ρύθμιση της ψηφιακής ζωής μετατρέπεται σε πεδίο πολιτικής νομιμοποίησης.
Η μετάβαση από τα social media στο gaming και τον τζόγο συγκροτεί μια συνεκτική αφήγηση πολιτικής συνέχειας, απευθυνόμενη κυρίως στις ανησυχίες της μεσαίας τάξης.
Συμπέρασμα…
Η συζήτηση για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης της σχέσης κράτους και ψηφιακού χώρου. Δεν πρόκειται απλώς για ένα μέτρο προστασίας, αλλά για τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου διακυβέρνησης της τεχνολογίας.
Η επέκταση σε τομείς όπως το gaming και ο διαδικτυακός τζόγος δείχνει ότι η πολιτεία επιχειρεί να χαράξει σαφή όρια σε ένα περιβάλλον που μέχρι σήμερα λειτουργούσε με ελάχιστους περιορισμούς. Ταυτόχρονα, όμως, ανακύπτουν κρίσιμα ερωτήματα: ποια είναι τα όρια της κρατικής παρέμβασης; Πώς διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα των μέτρων σε διεθνές επίπεδο; Και κυρίως, πώς κατανέμεται η ευθύνη μεταξύ κράτους, πλατφορμών και οικογένειας;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα καθορίσει όχι μόνο την επιτυχία της συγκεκριμένης πολιτικής, αλλά και το συνολικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξελιχθεί η ψηφιακή κοινωνία τα επόμενα χρόνια. Σε κάθε περίπτωση, το “επόμενο κεφάλαιο” δεν αποτελεί μελλοντική υπόθεση· έχει ήδη ξεκινήσει.
