Η επίσκεψη στο δημαρχείο…
Η επίσκεψή μας στο δημαρχείο του νησιού, μας επιφύλαξε εκπλήξεις για άλλη μία φορά, εκπλήξεις που βιώνουμε κάθε φορά που βρισκόμαστε σε αυτό το μικρό μεν αλλά πανέμορφο νησί, που πλέον είναι διάσημο σε όλη την Ευρώπη, αφού από αυτό ξεκίνησε η πράσινη επανάσταση στην ενέργεια… και γι’αυτό για δεύτερο όνομά του τείνει να επικρατήσει το «Πράσινο Νησί»..
γράφει η Έφη Γιοβάνου…
Ο δήμαρχος Χάλκης κ. Ευάγγελος Φραγκάκης
Ο Δήμαρχος της Χάλκης, Ευάγγελος Φραγκάκης, νέος για το αξίωμα αλλά όχι νεαρός στην ηλικία, πρωτοεκλέχθηκε το 2019 στον δημαρχιακό θώκο και οι 450 περίπου συμπολίτες του τον εξέλεξαν πάλι (για δεύτερη φορά) στη θέση του δημάρχου, κάτι που σημαίνει ότι κάνει καλά την δουλειά του…
Και πως να μην τον εμπιστευθούν ξανά, αφού κατάφερε να τους δώσει δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν ενέργεια και μάλιστα παραγόμενη στοπ ίδιο το νησί, ενώ τους έλυσε πολλά από τα διαχρονικά προβλήματα που ταλάνιζαν τον τοπικό πληθυσμό, ένα πληθυσμό που αρνείται πεισματικά να αφήσει το νησί του…
Προσήνης, απλός και φιλόξενος, όπως όλοι οι κάτοικοι του νησιού, μας υποδέχτηκε χαμογελώντας, μας κέρασε γλυκό καφέ και μετά από τα τυπικά της αρχής μίας ουσιαστικής συζήτησης, ξεκίνησε την περιγραφή του αν και η σωστή έκφραση είναι αφήγηση, για την καθημερινότητα της ζωής του μικροσκοπικού νησιού των 475 κατοίκων, κατά τους χειμερινούς μήνες, που οι εποχούμενοι επισκέπτες του, βρίσκονται αρκετά μακριά…
Ένα μεγάλο μέρος της αφήγησής του, κάλυψε το θέμα του φωτοβολταϊκού πάρκου που τροφοδοτεί το νησί με πράσινη ενέργεια και
Το φωτοβολταϊκό πάρκο Χάλκης
τις συζητήσεις που έγιναν για να πεισθούν οι συμπολίτες του για την αναγκαιότητα και κυρίως την χρησιμότητά του…, ενώ όπως μας εξήγησε ο δήμος και οι κάτοικοί του έχουν και κάποιο πρόσθετο κέρδος από την λειτουργία του, αφού το περίσσευμα της παραγόμενης ενέργειας, διοχετεύετε μέσω υποβρυχίου καλωδίου της ΔΕΔΗΕ στο δίκτυο και τους καταναλωτές του δήμου Ρόδου…
Και όπως μας τόνισε, δεν είναι μόνο η διάθεση και πίστη των κατοίκων του νησιού για την διατήρηση του αμόλυντου από την ρύπανση περιβάλλοντός του και τον σταδιακό ολοκληρωτικό μετασχηματισμό του σε «πράσινο νησί», κάτι όπως πολλές φορές στον αφηγηματικό λόγο του μας τόνισε ότι έχει και την θερμή συμπαράσταση και πρακτική στήριξη, όχι μόνο των πολιτικών παραγόντων και ηγετών της ευρύτερης περιοχής, αλλά και του ίδιου του πρωθυπουργού προσωπικά, είναι και η αίσθηση που προκαλεί σε όλους όσους επισκέπτονται το νησί της Χάλκης, -αυτή η προσπάθεια και συντονισμένη δράση για απόλυτα καθαρό περιβάλλον-, και τους παρακινεί να συνεισφέρουν κι αυτοί, όπως μπορούν και φυσικά σύμφωνα με τις δυνάμεις τους…
Χαρακτηριστικό παράδειγμα η δωρεά του εταιρικού επιχειρηματικού σχήματος «Παπαστράτος» στον Δήμο, ξύλινου πλοιαρίου (φωτό) για τις ανάγκες των υπηρεσιακών μετακινήσεων των αιρετών της διοίκησης του δήμου, αλλά και των κατά περίπτωση αρμόδιων στελεχών και εργαζόμενων του, στις 1+6 νήσους και νησίδες που ανήκουν στην επικράτειά του, ακόμη.. ακόμη και για την μετακίνηση και επέμβασή τους σε τυχόν έκτακτες καταστάσεις που ήθελε προκύψει… Με απλά λόγια το πλοιάριο που δωρήθηκε στον Δήμο, είναι το πρώτο ιδιόκτητο δημοτικό υπηρεσιακό σκάφος στην χώρα μας…
Το ηλεκτροκίνητο δημοτικό σκάφος (δωρεά Παπαστράτου)
Η ιδιαιτερότητά του, όμως, είναι ότι το σκάφος αυτό παραδόθηκε ως αποκλειστικά ηλεκτροκίνητο, ώστε κατά την κίνηση του μέσα στο νερό, του να μην μολύνει με κατάλοιπα και απόβλητα καυσίμων την θαλάσσια περιοχή. Παρά, όμως αυτή την καθαρή και απαλλαγμένη από ρυπαντές κίνησή του, το ξύλινο δημοτικό σκάφος που δωρήθηκε στον δήμο Χάλκης από τη Παπαστράτος, παραμένει δεμένο στον μώλο του νησιού, αφού προς το παρόν δεν μπορεί να αδειοδοτηθεί για μετακίνηση προσώπων, αφού στο υπάρχον νομικό πλαίσιο δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για αποκλειστική ηλεκτροκίνηση πλοίων. Αυτό το προσωρινής φύσης «εμπόδιο», σύντομα πρόκειται να ξεπερασθεί, αφού σύμφωνα με κυβερνητική πληροφόρηση προς τον δήμαρχο του νησιού, θα υπάρξει σχετική νομοθετική διάταξη για την ηλεκτροκίνηση δημοτικών και όχι μόνο σκαφών…
Όπως μας ανάφερε, ο τόπος γνώρισε πολύ μεγάλη άνθηση κατά τον 19ο αιώνα, όταν οι κάτοικοί του άρχισαν να ασχολούνται με την σπογγαλιεία. Είναι η περίοδος που σταδιακά μετακομίζουν από τον ορεινό οικισμό, στη σημερινή θέση της πόλης, η οποία αρχίζει να «βλέπει» να κτίζονται όμορφες και πλούσιες σε χώρους κατοικίες με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική απ’ όσους έχουν πλέον μεγάλα εισοδήματα από την αλιεία και το εμπόριο των θαλάσσιων σπόγγων…
Σε ότι αφορά τις δομές και υποδομές εκπαίδευσης και υγείας, απαντώντας σε ερώτησή μας, ο κος Φραγκάκης, μας πληροφόρησε ότι σε ότι αφορά τις πρώτες, το νησί διαθέτει βρεφονηπιακό σταθμό, νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο που εξυπηρετεί σταθερά πάνω από 60 μαθητές κάθε χρόνο, ενώ για το πέρασμα στο Γυμνάσιο και Λύκειο, τα παιδιά περνούν στην σχολική μονάδα «Γυμνασίου – Τάξεις Λυκείου» που λειτουργεί στο Εμπορειό, την «πρωτεύουσα» του δήμου. Μετά το πέρας των σπουδών τους, στις εκπαιδευτικές μονάδες του νησιού, οι έφηβοι/ες μετακομίζουν είτε στην πόλη της Ρόδου, είτε της υπόλοιπης χώρας αν πρόκειται να συνεχίσουν τις σπουδές τους ή αναζητώντας τρόπους και ευκαιρίες επαγγελματικής αποκατάστασης, κάτι ιδιαίτερα προβληματικό στην μικρή τοπική οικονομία…
Σε ότι αφορά τις δομές υγείας, το νησί διαθέτει «Κέντρο Υγείας», με δυνατότητα ημερήσιας Φροντίδας πλήρως εξοπλισμένο, σχετική έλλειψη ιατρών και με την μόνη ιδιαίτερη δυσκολία να παρουσιάζεται σε πολύ επείγουσες ιατρικά καταστάσεις που ο «ασθενής» θα πρέπει να μετακινηθεί στο νησί της Ρόδου και το εκεί νοσοκομείο…
Παρά την πολύ καλή παρέα και διάθεση του κου Δημάρχου, ο χρόνος και ο καφές μας τελείωσαν. Η συζήτηση ήταν ουσιαστική και πολύ κατατοπιστική για όσα συμβαίνουν στο νησί της Χάλκης… Δεν αποχωρήσαμε, όμως, έτσι απλά… το ραντεβού μας ανανεώθηκε για του χρόνου…
Εικόνες από την Χάλκη
Ας δούμε, όμως, τι αντιπροσωπεύει αυτό το μικροσκοπικό, αλλά πανέμορφο ακριτικό νησί…
Χάλκη: Μικρή με δικό της μίνι αρχιπέλαγος, πανέμορφη και βαθιά ελληνική
Η Χάλκη, ένα μικρό αλλά γοητευτικό νησί του Αιγαίου, αποτελεί ένα από τα λιγότερο τουριστικά εξερευνημένα νησιά της Δωδεκανήσου, διατηρώντας την αυθεντικότητα και την παραδοσιακή του ταυτότητα. Βρίσκεται περίπου 6 χιλιόμετρα δυτικά της Ρόδου και καλύπτει μια έκταση περίπου 28 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η Χάλκη είναι γνωστή για την ήρεμη και φιλόξενη ατμόσφαιρα της, τα κρυστάλλινα νερά και την πλούσια πολιτιστική της κληρονομιά.
Νέα Ενεργειακή Ταυτότητα (το πρώτο πράσινο νησί της Ελλάδας και της Ευρώπης)
Τα τελευταία χρόνια, η Χάλκη έχει κάνει σημαντικά βήματα προς τη βιωσιμότητα και την περιβαλλοντική ευαισθησία. Το 2021, η Χάλκη ανακηρύχθηκε ως το πρώτο “πράσινο” νησί της Ελλάδας, καθώς επενδύει στην πράσινη ενέργεια και την αειφόρο ανάπτυξη. Με τη συνεργασία της ελληνικής κυβέρνησης και της γαλλικής εταιρείας Citroën, το νησί έχει ξεκινήσει τη μετάβαση προς ένα ενεργειακό μοντέλο βασισμένο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Το έργο περιλαμβάνει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού πάρκου που παράγει ηλεκτρική ενέργεια από τον ήλιο, καλύπτοντας τις ενεργειακές ανάγκες του νησιού και μειώνοντας την εξάρτησή του από τα ορυκτά καύσιμα. Επιπλέον, η Citroën δώρισε ηλεκτρικά οχήματα στους κατοίκους και τις δημόσιες υπηρεσίες, αντικαθιστώντας τα παλαιά, ρυπογόνα οχήματα και προωθώντας τη χρήση καθαρής ενέργειας στις καθημερινές μετακινήσεις.
Η κίνηση αυτή έχει διπλό στόχο: αφενός να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και αφετέρου να μετατρέψει τη Χάλκη σε ένα υπόδειγμα βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, προσελκύοντας τουρίστες που ενδιαφέρονται για την οικολογία και τη βιώσιμη διαβίωση.
Τουρισμός
Η Χάλκη, παρά το μικρό της μέγεθος, έχει αναπτυχθεί τουριστικά διατηρώντας όμως το παραδοσιακό της ύφος. Το νησί προσελκύει επισκέπτες που αναζητούν ηρεμία και αυθεντικές εμπειρίες, μακριά από τη βουή των δημοφιλών τουριστικών προορισμών. Οι τουρίστες έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν στα γραφικά σοκάκια της Χάλκης, να επισκεφθούν τις παραδοσιακές ταβέρνες που σερβίρουν τοπικές γεύσεις και να κολυμπήσουν σε καταγάλανα νερά.
Οι παραλίες της Χάλκης είναι εξαιρετικές, με πιο γνωστή την παραλία Πόνταμος, η οποία είναι οργανωμένη και διαθέτει ρηχά νερά ιδανικά για οικογένειες. Άλλες παραλίες, όπως το Γιάλι, η Αρετά και η Κάνια, είναι πιο απομονωμένες και προσφέρουν γαλήνη και ησυχία στους επισκέπτες.
Η τουριστική ανάπτυξη του νησιού είναι ήπια και εναρμονίζεται με την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Η Χάλκη φιλοξενεί λίγα ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια, που παρέχουν ωστόσο όλες τις απαραίτητες ανέσεις στους επισκέπτες.
Το λιμάνι (Εμπορειό) της Χάλκης
Δραστηριότητες των Κατοίκων
Οι κάτοικοι της Χάλκης ασχολούνται κυρίως με τον τουρισμό, την αλιεία και τη γεωργία. Η αλιεία αποτελεί παραδοσιακή δραστηριότητα και πολλοί από τους ντόπιους ψαράδες συνεχίζουν να αλιεύουν με τον παραδοσιακό τρόπο, παρέχοντας φρέσκα ψάρια στις ταβέρνες του νησιού.
Η γεωργία, αν και περιορισμένη, εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην τοπική οικονομία, με την καλλιέργεια ελιών και την παραγωγή λαδιού να είναι οι κύριες δραστηριότητες. Επιπλέον, η μελισσοκομία και η παραγωγή τοπικών προϊόντων, όπως μέλι και τυρί, συμβάλλουν επίσης στην οικονομία του νησιού.
Οι κάτοικοι είναι επίσης αφοσιωμένοι στη διατήρηση των πολιτιστικών παραδόσεων του νησιού. Πολλές από αυτές τις παραδόσεις σχετίζονται με τις θρησκευτικές γιορτές και τα πανηγύρια, τα οποία εξακολουθούν να αποτελούν κεντρικό σημείο στη ζωή της κοινότητας.
Λαογραφικά Στοιχεία και Παραδοσιακές Εκδηλώσεις
Η Χάλκη διαθέτει πλούσια λαογραφική παράδοση, η οποία διατηρείται ζωντανή μέσα από τις γιορτές, τα πανηγύρια και τις θρησκευτικές εκδηλώσεις του νησιού. Το πιο σημαντικό πανηγύρι στο νησί είναι αυτό της Παναγίας, που γιορτάζεται τον Δεκαπενταύγουστο. Κατά τη διάρκεια αυτής της γιορτής, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στην εκκλησία της Παναγίας για να τιμήσουν την Παναγία με παραδοσιακές λειτουργίες και έθιμα, ενώ ακολουθεί γλέντι με μουσική, χορό και παραδοσιακά εδέσματα.
Άλλη σημαντική θρησκευτική εκδήλωση είναι το πανηγύρι του Αγίου Νικολάου, που είναι ο πολιούχος του νησιού. Οι εορτασμοί περιλαμβάνουν εκκλησιαστική λειτουργία, περιφορά της εικόνας του Αγίου Νικολάου στους δρόμους της Χάλκης και ακολουθεί παραδοσιακό γλέντι.
Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις του νησιού περιλαμβάνουν επίσης τη διοργάνωση τοπικών φεστιβάλ και εκθέσεων, που αναδεικνύουν την παράδοση, τη λαογραφία και την ιστορία του νησιού. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τα τοπικά προϊόντα, τη μουσική και τους χορούς της Χάλκης, συμμετέχοντας ενεργά στις εκδηλώσεις.
Ακτοπλοϊκή Σύνδεση
Η Χάλκη συνδέεται ακτοπλοϊκώς με τη Ρόδο, η οποία αποτελεί το κύριο σημείο πρόσβασης στο νησί. Υπάρχουν τακτικά δρομολόγια από τη Ρόδο προς τη Χάλκη, με πλοία που αναχωρούν από το λιμάνι της Καμείρου Σκάλας, και το ταξίδι διαρκεί περίπου μία ώρα. Κατά την καλοκαιρινή περίοδο, τα δρομολόγια πυκνώνουν, διευκολύνοντας την πρόσβαση των επισκεπτών στο νησί.
Επιπλέον, η Χάλκη συνδέεται και με άλλα νησιά της Δωδεκανήσου, όπως η Κάρπαθος και η Κάσος, μέσω δρομολογίων μικρότερων πλοίων ή καραβιών. Αυτό καθιστά τη Χάλκη έναν ιδανικό προορισμό για όσους επιθυμούν να εξερευνήσουν τα μικρότερα νησιά της περιοχής.
Δομές Υγείας και Εκπαίδευσης
Παρά το μικρό της μέγεθος, η Χάλκη διαθέτει βασικές δομές υγείας για την εξυπηρέτηση των κατοίκων και των επισκεπτών. Στο νησί λειτουργεί ολοκληρωμένο και πολύ καλά εξοπλισμένο Κέντρο Υγείας, το οποίο παρέχει πρώτες βοήθειες, πρωτοβάθμια ιατρική φροντίδα και βασικές ιατρικές υπηρεσίες ημερήσιας φροντίδας, αν και παρουσιάζει χρόνια έλλειψη στην κάλυψη όλων των ιατρικών ειδικοτήτων που προβλέπονται στο οργανόγραμμά του. Σε περίπτωση σοβαρότερων περιστατικών, οι ασθενείς διακομίζονται στη Ρόδο, όπου υπάρχει πλήρης υποδομή υγειονομικής περίθαλψης.
Στον τομέα της εκπαίδευσης, το νησί διαθέτει σύγχρονο βρεφονηπιακό σταθμό, νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο, ενώ για την δευτεροβάθμια εκπαίδευση λειτουργεί εκπαιδευτική μονάδα «Γυμνασίου – Τάξεων Λυκείου».Ωστόσο, οι μικρές διαστάσεις του νησιού και ο περιορισμένος αριθμός μαθητών δημιουργούν προκλήσεις στην παροχή πλήρους εκπαιδευτικού προγράμματος.
Αρχιτεκτονικά Στοιχεία
Η Χάλκη είναι γνωστή για την αρχιτεκτονική της, η οποία αντικατοπτρίζει την ιστορία και την παράδοση του νησιού. Τα περισσότερα σπίτια στο νησί είναι διώροφα, με κεραμοσκεπές και χρωματιστά παράθυρα και πόρτες, χαρακτηριστικά που θυμίζουν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των Δωδεκανήσων. Πολλά από αυτά τα κτίρια έχουν αναπαλαιωθεί και διατηρούν την αυθεντική τους μορφή, προσδίδοντας στη Χάλκη έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα.
Στην πρωτεύουσα του νησιού, το Εμπορειό, οι επισκέπτες μπορούν να δουν δείγματα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, με επιβλητικά κτίρια που ανήκουν σε πλούσιες οικογένειες που ζούσαν στο νησί. Ανάμεσα στα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά αξιοθέατα είναι ο παλιός ανεμόμυλος, που βρίσκεται σε ύψωμα με πανοραμική θέα προς το Αιγαίο.
Άλλα σημαντικά μνημεία περιλαμβάνουν την εκκλησία του Αγίου Νικολάου, με το εντυπωσιακό καμπαναριό της και τις υπέροχες αγιογραφίες, καθώς και το κάστρο των Ιπποτών, που βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου και προσφέρει υπέροχη θέα προς το νησί και τη θάλασσα.
Παραδοσιακή και σύγχρονη
Η Χάλκη, με την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της, την δέσμευσή της στη βιώσιμη ανάπτυξη και την αυθεντική φιλοξενία της, αποτελεί έναν προορισμό που συνδυάζει το παραδοσιακό με το σύγχρονο. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν ένα νησί που διατηρεί τις αξίες και τις παραδόσεις του, ενώ ταυτόχρονα προχωρά προς ένα βιώσιμο μέλλον.
——————
Χάλκη Δωδεκανήσου
- Αρχιπέλαγος Αιγαίο Πέλαγος / Νησιωτικό σύμπλεγμα / Δωδεκάνησα
- Έκταση 26,988 km²
- Υψόμετρο 593 μ
- Υψηλότερη κορυφή Μεροβίγλι
- Περιφέρεια: Νοτίου Αιγαίου (πρώην Νομός Δωδεκανήσου)
- Πληθυσμός: 475 (απογραφή 2021) / Πυκνότητα πληθυσμού 17,6 /χλμ2
Ο δήμος Χάλκης
- Δήμαρχος Ευάγγελος (Άγγελος) Φραγκάκης (2019-σήμερα)
- Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου / Περιφ. ενότητα Ρόδου / Διαμέρισμα Νησιά Αιγαίου
Ο δήμος Χάλκης περιλαμβάνει το νησί της Χάλκης, καθώς και τις γύρω νησίδες. Αναλυτικά οι οικισμοί και οι νησίδες που αποτελούν τον δήμο Χάλκης:
Δ.δ. Χάλκης [ κάτοικοι 475 ]
- η Χάλκη (ο Ημπορ(ε)ιός) [ κάτοικοι 475 ]
- ο Άγιος Θεόδωρος (νησίδα) [ 0 ]
- η Αλιμιά (νησίδα) [ 0 ]
- τα Κρεβάτια (νησίδα) [ 0 ]
- το Μαελονήσι (νησίδα) [ 0 ]
- η Τραγούσα (νησίδα) [ 0 ]
- το Χωρίον (ιστορικός οικισμός) [ 0 ].
Δήμαρχοι
Ο δήμος συστάθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1948 με έδρα τον οικισμό Χάλκη.
- 1967-197? Θωμάς Μιχ. Συντρόφιος Δοτός Δήμαρχος, διορισμένος από τη στρατιωτική δικτατορική κυβέρνηση με αναπληρωτή δημάρχου το 1967 τον Παναγ. Χριστοφή Λαμπριανό.
- 1974-1975 Υπηρεσιακός δήμαρχος, διορισμένος από την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.
- 1975-1978 Αμβρόσιος Βελής Πρώτος αιρετός δήμαρχος μεταπολιτευτικά.
- 1979-1986 Διαμαντής Φραγκάκης
- 1987-1990 Σταματία Βασιλογεώργη Πρώτη γυναίκα δήμαρχος Χάλκης.
- 1991-2002 Ελευθέριος Λαθουράκης
- 2003-2010 Ελένη Παναγή
- 2011-2019 Μιχαήλ Πατρός
- 2019-σήμερα Άγγελος Φραγκάκης / Επανεξελέγη το 2023.
