Σύνοψη: Το «Παμποντιακόν Πανοΰρ 2026» αποτελεί μια κορυφαία πολιτιστική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στα Σούρμενα από τις 15 έως τις 19 Απριλίου, με αποκορύφωμα την Κυριακή του Θωμά. Η διοργάνωση της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων συνεχίζει μια παράδοση άνω των 100 ετών, τιμώντας τη μνήμη των Ποντίων προσφύγων και τη διαχρονική πολιτιστική τους κληρονομιά.
Κεντρικό σημείο των εκδηλώσεων είναι το Ταφικό Έθιμο, που τελείται στο Κοιμητήριο των Σουρμένων και συνδέει την αρχαία παράδοση με τη χριστιανική πίστη. Οι οικογένειες συγκεντρώνονται στους τάφους των προγόνων τους, προσφέροντας συμβολικά εδέσματα και συμμετέχοντας σε τρισάγιο, μετατρέποντας τη μνήμη σε ζωντανή εμπειρία.
Το έθιμο δεν αποτελεί πένθος, αλλά γιορτή της Ανάστασης και της συνέχειας της ζωής, ενισχύοντας τους δεσμούς της ποντιακής κοινότητας και διατηρώντας άσβεστη την ιστορική της ταυτότητα.
Αναλυτικά
«Παμποντιακόν Πανοΰρ 2026 τη Θωμά ’ς σα Σούρμενα» – 15 -19 Απριλίου – Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται την Κυριακή του Θωμά.
Εκατόν τέσσερα χρόνια πριν, ξεριζωμένοι από τις πατρογονικές τους εστίες στον ιστορικό Πόντο, οι πρώτοι κάτοικοι της πόλης των Νέων Σουρμένων στον σημερινό Δήμο Ελληνικού Αργυρούπολης, παράλληλα με τις υπεράνθρωπες προσπάθειες για επιβίωση, δεν λησμόνησαν ούτε στιγμή, ως ιερή παρακαταθήκη, την τιμή στους νεκρούς τους, το «ΤΑΦΙΚΟ ΕΘΙΜΟ».
Ένα έθιμο που διασώζεται από την αρχαιότητα και συνεχίζεται μέσα στη χριστιανική πίστη.
Η Ένωση Ποντίων Σουρμένων, διατηρώντας την πολιτιστική κληρονομιά, ως βασικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητας των Ποντίων, διοργανώνει και φέτος, από τις 15 Απριλίου έως τις 19 Απριλίου, το πενθήμερο «ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΟΝ ΠΑΝΟΫΡ 2026 τη Θωμά ‘ς σα Σούρμενα», το οποίο έχει καταστεί πλέον θεσμός, παραμένοντας πιστό στις παραδοσιακές αρχές της. (για να δείτε όλο το πρόγραμμα των εκδηλώσεων κλικ εδώ).
Συγκεκριμένα, κατά την εβδομάδα της Διακαινησίμου, όπως κάθε χρόνο, η «Ένωση Ποντίων Σουρμένων» διοργανώνει πενθήμερες εκδηλώσεις που κορυφώνονται την Κυριακή του Θωμά με την τέλεση του Ταφικού Εθίμου στο Κοιμητήριο των Σουρμένων. Ένα έθιμο που έφεραν μαζί τους από τον Ιστορικό Πόντο και τελείται με ευλάβεια αναλλοίωτο εδώ και πάνω από έναν αιώνα.
Εκεί, το έθιμο γιορταζόταν τη δεύτερη μέρα του Πάσχα, γεγονός που αποκαλύπτει την πίστη του ποντιακού λαού στην χριστιανική αντίληψη για την Ανάσταση των Νεκρών, καθώς και τον σεβασμό και την τιμή προς εκείνους, αφού τους αφιέρωναν τη δεύτερη μέρα της μεγάλης αυτής γιορτής της Χριστιανοσύνης.
Πλήθος Ποντίων από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, συγκεντρώνεται στα Σούρμενα για να τιμήσει και να βιώσει από κοντά το ποντιακό αυτό έθιμο.
Αφού παρακολουθήσουν το πρωί της Κυριακής του Θωμά τη Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σουρμένων, ιερείς και ποίμνιο κατευθύνονται στο Κοιμητήριο της περιοχής. Εκεί, ο καθένας πηγαίνει στον οικογενειακό του τάφο. Οι νοικοκυρές στρώνουν τραπεζομάντηλα, στα οποία ακουμπούν τσουρέκια, κόκκινα αυγά, μεζέδες και ούζο και όλοι μαζί περιμένουν τον ιερέα για την τέλεση του τρισάγιου. Αρχικά, οι ιερείς τελούν τρισάγιο στην εκκλησία του Κοιμητηρίου των Σουρμένων υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των απανταχού κεκοιμημένων Ποντίων.
Στη συνέχεια τελείται τρισάγιο σε κάθε τάφο. Οι συγγενείς συζητούν για τα κεκοιμημένα προσφιλή πρόσωπα, θυμούνται τις καλοσύνες τους και ό,τι προκαλεί την αίσθηση της ζωντανής παρουσίας των νεκρών ανάμεσά τους. Γιατί η μέρα αυτή αφιερώνεται στην Ανάσταση των νεκρών. Είναι μέρα χαράς και όχι πονεμένης ανάμνησης.
Τέλος, προσφέρουν στον ιερέα και τους παρευρισκόμενους κόκκινα αυγά και τσουρέκι. Και όλοι μαζί ψάλλουν το «Χριστός Ανέστη».
Επιμύθιο
Το «Παμποντιακόν Πανοΰρ» στα Σούρμενα δεν αποτελεί απλώς μια ετήσια εκδήλωση, αλλά έναν ζωντανό θεσμό μνήμης, ταυτότητας και πολιτισμικής συνέχειας. Η διατήρηση του Ταφικού Εθίμου αναδεικνύει τη βαθιά σύνδεση του ποντιακού ελληνισμού με τις ρίζες του, παρά τις ιστορικές δοκιμασίες και τον ξεριζωμό από τον Πόντο.
Η τελετουργία στο κοιμητήριο δεν λειτουργεί ως μια πράξη θρήνου, αλλά ως μια συμβολική γιορτή της ζωής και της Ανάστασης, ενισχύοντας την πίστη στη διαχρονικότητα της ύπαρξης και στη συνέχεια της μνήμης. Μέσα από τη συλλογική συμμετοχή, η κοινότητα αναπαράγει την ιστορία της, διατηρεί την ενότητά της και μεταδίδει στις νεότερες γενιές ένα ισχυρό πολιτισμικό αποτύπωμα.
Σε ένα σύγχρονο περιβάλλον που συχνά απομακρύνεται από τις παραδοσιακές αξίες, τέτοιες εκδηλώσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Λειτουργούν ως ζωντανή υπενθύμιση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενισχύουν την ταυτότητα και προάγουν τον σεβασμό προς την ιστορία και τους προγόνους. Το Παμποντιακόν Πανοΰρ αποτελεί, έτσι, έναν πολύτιμο κρίκο ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
