Η Κυβέρνηση, θεωρεί ότι  με τον σχεδιασμό του υπουργείου Περιβάλλοντος, λύνει οριστικά το θέμα διαχείριση των παραγόμενων απορριμμάτων», το σχέδιό της όμως, σύμφωνα με  τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους αυτοδιοικητικούς άρχοντες, παρουσιάζει πολλές σκοτεινές τρύπες, με τους τελευταίους να αγωνιούν για τις επιπτώσεις  της φερόμενης αύξησης των δημοτικών τελών, ως συνδρομή των δημοτών στο σύστημα καύσης των απορριμμάτων και ταυτόχρονα για τις  αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών που θα τους πλήξουν πολιτικά…

Δύο ηλεκτρονικά ΜΜΕ, η «datajournalists.co.uk» και η «kathimerini.gr», ασχολούνται και παρουσιάζουν, – η κάθε μία με την ιδιαίτερη ματιά του αρθρογράφου της- το καυτό θέμα  της καύσης των απορριμμάτων, θέμα που οι τοπικές κοινωνίες αρχίζουν ήδη να αντιδρούν, σε ότι αφορά την χωροθέτηση των μονάδων καύσης.

Συνολικά η μεν Κυβέρνηση,  προχωρά σταδιακά τον όλο σχεδιασμό της, ελπίζοντας σε ήπιες αντιδράσεις, από την άλλη όμως, οι τοπικοί αυτοδιοικητικοί άρχοντες, κάτω από την πίεση των τοπικών κοινωνιών που απαιτούν περιβαλλοντικό πρόσημο στις  πρακτικές της διοίκησής τους, αρχίζουν να αντιδρούν ηχηρά…, ακόμη και στις διακινούμενες μέσω του διαδικτύου φήμες…

Η στήλη παρουσιάζει και  τα δύο πολύ αναλυτικά δημοσιεύματα, που ναι μεν διαφέρουν, ως προς τον πυρήνα των στοιχείων που παρουσιάζουν, το ένα όμως συμπληρώνει  ως προς την γνώση του θέματος  το άλλο. Δείτε και τα δύο:

—————-

Waste To Energy: Το «απόρρητο και εμπιστευτικό» σχέδιο της κυβέρνησης για τη διαχείριση των απορριμμάτων.

του Άρη Χατζηγεωργίου (datajournalists.co.uk)

Οι μεθοδεύσεις της κυβέρνησης για το σχέδιο Waste To Energy φέρνουν αυξήσεις 30% στα δημοτικά τέλη.

• Τι περιλαμβάνει το «κόλπο» για την μετατροπή των σκουπιδιών σε ενέργεια.
• Οι δημότες θα πληρώσουν πάλι τον λογαριασμό.
• Γιατί μεθοδεύουν τον εξοβελισμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από κάθε σχεδιασμό για τη διαχείριση απορριμμάτων και αναβάθμιση της ΔΕΗ σε πρωταγωνιστή.
• Που θα καταλήγουν οι 2 εκατ. τόνοι που παράγει ετησίως η Αττική.
• Χωρίς συγκεκριμένη χωροθέτηση οι έξι μονάδες καύσης απορριμμάτων σε Αττική, Βοιωτία, Αρκαδία, Ροδόπη, Κοζάνη, Ηράκλειο Κρήτης.

Με ένα κόστος που μπορεί να φθάσει τα 500 εκατομμύρια ευρώ ετησίως ανεβάζοντας τα δημοτικά τέλη κατά 30% στους λογαριασμούς ρεύματος, τον εξοβελισμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από κάθε σχεδιασμό και αναβάθμιση της ΔΕΗ σε πρωταγωνιστή στην διαχείριση απορριμμάτων, έρχεται σταδιακά στο φως η μεθόδευση της κυβέρνησης για το σχέδιο Waste To Energy, δηλαδή την μετατροπή των σκουπιδιών σε ενέργεια.

Η στήλη (και η ιστοσελίδα) αποκαλύπτουν σήμερα βασικά στοιχεία από το «απόρρητο και εμπιστευτικό» σχέδιο, βάσει του οποίου έγινε παρουσίαση σε πρόσφατη «κλειστή εκδήλωση» στην Αθήνα. Στην εκδήλωση συμμετείχαν το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και εκπρόσωποι της αγοράς που σχεδιάζουν να δραστηριοποιηθoύν στον συγκεκριμένο τομέα, με πρωταγωνίστρια την ΔΕΗ. Σημειώνεται ότι μετά την κλειστή αυτή εκδήλωση, διέρρευσαν επιλεκτικά στον Τύπο τμήματα της παρουσίασης τα οποία επικεντρώθηκαν στις περιοχές όπου η σχετική μελέτη τοποθετεί γενικά και χωρίς συγκεκριμένη χωροθέτηση τις έξι μονάδες καύσης απορριμμάτων (Αττική, Βοιωτία, Αρκαδία, Ροδόπη, Κοζάνη, Ηράκλειο Κρήτης).

Εκείνο που έμεινε επτασφράγιστο ήταν το κομμάτι της μελέτης που αφορά στο κόστος λειτουργίας του σχεδίου, το οποίο θα πέσει στις πλάτες εκατομμυρίων νοικοκυριών ανά την Ελλάδα. Τα στοιχεία του κόστους δεν κρατήθηκαν μυστικά μόνο για τους προφανείς λόγους της αποφυγής τρομοκράτησης των πολιτών που θα δουν τα δημοτικά τέλη να φουσκώνουν τις επόμενες δεκαετίες. Σοβαρό λόγο απόκρυψης συνιστούν και οι μεγάλες ασάφειες που κυριαρχούν στον τρόπο με τον οποία τα κόστη αυτά κατανέμονται στην νέα αγορά που δημιουργείται και στην οποία θα συναθροιστούν οι ιδιαιτερότητες του κατασκευαστικού, του ενεργειακού και του μεταφορικού τομέα.

Ένας υπολογισμός του κόστους εμφανίζεται στην έβδομη σελίδα της παρουσίασης και μιλά για κόστος της αγοράς που εκτιμάται σε 222 εκατομμύρια ευρώ. Παρακάτω θα δούμε πώς αυτό το κόστος εκτιμάται ως υποτιμημένο και μπορεί εύκολα να φθάσει τα 500 εκατ. ευρώ. Η ανάλυση των αριθμών που εμφανίζονται στο σημείο αυτό δεν επιβεβαιώνεται από τις πράξεις ενώ και οι βασικές παραδοχές αποδεικνύονται αυθαίρετες:

• Αναφέρεται για παράδειγμα ότι τα σκουπίδια που θα καταλήγουν για αξιοποίηση σε εργοστάσια καύσης θα είναι 1.183.000 τόνοι, κατά μέσο όρο 25ετίας. Πώς θα συμβεί αυτό όταν σήμερα παράγονται περίπου 5 εκατομμύρια τόνοι; Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει όλες οι υπόλοιπες ποσότητες, δηλαδή σχεδόν το 80% να ανακυκλώνεται ή να φεύγει στην επεξεργασία και να μην καταλήγει στην καύση.
• Μια τόσο μεγάλη μείωση των απορριμμάτων προς καύση κρίνεται εξαιρετικά ανεδαφική όταν σήμερα η ανακύκλωση είναι κάτω από το 20% και στην Αττική που παράγει αναλογικά τα περισσότερα σκουπίδια, είναι κάτω και από το 10%. Η κυβέρνηση υπόσχεται από το 2020 ότι θα κατασκευαστούν Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) αλλά οι διαδικασίες έχουν καθυστερήσει υπέρμετρα και οι περισσότερες είναι σε στάδιο υπογραφής συμβάσεων. Ειδικά η Αττική, παραμένει «μαύρη τρύπα» καθώς οι δύο μεγάλοι διαγωνισμοί ΣΔΙΤ που ξεκίνησαν από την Περιφέρεια Αττικής το 2021, με αρχικό κόστος 700 εκατ. ευρώ, παραμένουν παγωμένοι ενώ οι μονάδες δεν έχουν καν χωροθετηθεί.
• Μια άλλη βασική παραδοχή που αμφισβητείται ως υποεκτιμημένη αφορά στο υπολογιζόμενο κόστος για την μεταφορά των απορριμμάτων προς καύση. Το κόστος αυτό ορίζεται στα 32 ευρώ ανά τόνο. Οι χιλιομετρικές αποστάσεις όμως είναι τεράστιες. Χιλιάδες τόνοι θα πρέπει να μεταφέρονται καθημερινά στην Κοζάνη από Θεσσαλία, Ήπειρο, Κεντρική Μακεδονία αλλά και την Κέρκυρα με καράβια. Η Αρκαδία θα δέχεται σκουπίδια από τα Ιόνια Νησιά, την Πελοπόννησο και την Αιτωλοακαρνανία. Η Βοιωτία από όλη την Στερεά Ελλάδα, η Αττική από 4 εκατομμύρια κατοίκους και το Ηράκλειο από ολόκληρη την Κρήτη.
• Στην σελίδα ανάλυσης του κόστους αναφέρεται για την μεταφορά το ποσό των 42 εκατ. ευρώ. Αν αυτό διαιρεθεί με τα 32 ευρώ ανά τόνο, προκύπτει ποσότητα 1,3 εκατομμυρίων τόνων. Όμως, στις βασικές παραδοχές αναφέρεται ότι η ποσότητα θα είναι 1.183.000 τόνοι ενώ αναφέρεται ότι θα αφαιρούνται 134.000 τόνοι που θα καταλήγουν στα τσιμεντάδικα. Εκτιμάται, πάντως, ότι το κόστος των 32 ευρώ ανά τόνο θα καταλήξει πολύ ψηλότερα. Δηλώνεται μάλιστα ευθαρσώς ότι η «διαδικασία εκκαθάρισης του μεταφορικού έργου θα γίνεται απευθείας από το ΥΠΕΝ».
• Αναφέρεται επίσης ως πρόβλεψη ότι το κόστος εισόδου (Gate Fee) στις μονάδες καύσης απορριμμάτων θα είναι 93,5 ευρώ ανά τόνο. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να γίνει πρόβλεψη για ένα συνολικό κόστος 98,1 εκατομμυρίων. Όμως αυτό το ποσό δεν εμφανίζεται πουθενά!…
• Αντίθετα, εμφανίζονται δύο ποσά, 51 εκατ. και 129 εκατ. ευρώ που αντιστοιχούν στο κόστος επιδότησης της ηλεκτροπαραγωγής και στο κόστος της ενεργειακής αξιοποίησης. Αυτός ο διαχωρισμός οφείλεται στην εξής παραδοχή: Το 57% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας θα θεωρείται ως παραγόμενη από Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ) και θα επιδοτείται με 155 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. Η υπόλοιπη παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια θα αποζημιώνεται με βάση την Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς και γίνεται πρόβλεψη για 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο χειμώνα η Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς βρέθηκε πολλές φορές πάνω από τα 100 ευρώ και σε περιόδους μεγάλη ζήτησης εκτοξεύεται στα 200, τα 300 ευρώ ή και ακόμη ψηλότερα. Πάντως, οι αριθμοί 51 εκατ. και 129 εκατ. ευρώ δεν προκύπτουν από κανένα πολλαπλασιασμό των ποσοτήτων που αναφέρονται. Σε άλλο σημείο της παρουσίασης, υπάρχει μόνο η πρόβλεψη ότι από όλη αυτή την διαδικασία θα παράγονται ετησίως 1,030 Γιγαβατώρες που αντιστοιχούν στο μόλις 2% της εθνικής παραγωγής ηλεκτρισμού (51,8 Γιγαβατώρες).
• Η μελέτη προβλέπει ότι 134.000 τόνων επεξεργασμένων απορριμμάτων θα οδεύουν για καύση όχι στις 6 μονάδες που θα παράγουν ηλεκτρισμό αλλά σε ενεργοβόρες βιομηχανίες (ΕΕΒ). Υπενθυμίζεται ότι ήδη κάποια εργοστάσια παραγωγής τσιμέντου παίρνουν απορριμματογενή καύσιμα. Όμως, η πρόβλεψη ότι τα τσιμεντάδικα θα δέχονται να παραλαμβάνουν και να αμείβονται (όχι να πληρώνουν αλλά να πληρώνονται) με 10 ευρώ ανά τόνο θεωρείται εντελώς υποεκτιμημένη και το τελικό ποσό θα είναι πολύ μεγαλύτερο.
• Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου το κόστος για την διαχείριση των απορριμμάτων θα αυξηθεί υπέρμετρα αφορά την Αττική. Σήμερα, για τα σκουπίδια που καταλήγουν στην χωματερή της Φυλής (1,8 έως 2 εκατομμύρια τόνοι ετησίως), οι δήμοι και οι δημότες τους χρεώνονται με 55 ευρώ ανά τόνο. Στην Αττική δεν υπάρχει και ούτε προβλέπεται στο ορατό μέλλον Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων οπότε όλη αυτή η ποσότητα μπορεί να οδηγείται σε καύση. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος των 55 ευρώ θα αντικατασταθεί από το Gate Fee των 93,5 ευρώ, δηλαδή αύξηση 70%. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθεί το κόστος μεταφοράς των 32 ευρώ εκτός εάν είναι μειωμένο εφόσον το «καμίνι» γίνει μέσα στη Φυλή. Εάν προστεθεί σε αυτά το κόστος επιδότησης ΑΠΕ και ενεργειακής αξιοποίησης, το κόστος μπορεί έως και να τριπλασιασθεί για τους δημότες της Αττικής.

Εκτός από τα στοιχεία του κόστους, η μελέτη που αποκαλύπτουμε πάσχει και σε πολλά άλλα επίπεδα καθώς δεν εξηγείται πώς θα καλυφθούν ένα πλήθος κενών σε επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, νομοθετικό – αδειοδοτικό, χρηματοδοτικό και χωροθέτησης των μονάδων.

Το ΥΠΕΝ μπορεί να υπόσχεται state of the art αντιρρυπαντικές τεχνολογίες αλλά οι εκπομπές επικίνδυνων ουσιών από τις καμινάδες πρέπει να ελέγχεται συνεχώς από μηχανισμούς που σήμερα δεν υφίστανται. Θα πρέπει επίσης να υπάρχει κάποιος να πιέζει τα εργοστάσια καύσης να τηρούν τους όρους αντιρρύπανσης οι οποίοι κοστίζουν ακριβά. Η τέφρα που θα παράγεται πρέπει να θάβεται σε ειδικές χωματερές που επίσης δεν υπάρχουν στην Ελλάδα.

Η χωροθέτηση των μονάδων, δηλαδή η επιλογή του ακριβούς σημείου που θα κατασκευαστούν θα αντιμετωπίσει αντιδράσεις από περιφέρειες και δήμους, οι οποίοι την ίδια στιγμή, βγαίνουν εντελώς εκτός παιχνιδιού στο κομμάτι της διάθεσης των σκουπιδιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν χρηματοδοτεί εργοστάσια καύσης ειδικά από την στιγμή που δεν έχει προηγηθεί ανακύκλωση σε πολύ υψηλά ποσοστά πάνω από 50%, προδιαλογή των οργανικών αποβλήτων και επαναχρησιμοποίηση.

Τροχιοδεικτική των αντιδράσεων που αναμένονται είναι Επίκαιρη Ερώτηση που κατατέθηκε προς τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου από τον βουλευτή Κοζάνης του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ, Πάρι Κουκουλόπουλο. Η ερώτηση επικεντρώνεται στην μονάδα καύσης απορριμμάτων που σχεδιάζεται για την Κοζάνη στη Δυτική Μακεδονία αλλά και στον κυρίαρχο ρόλο που θέλει να παίξει στην νέα αυτή μπίζνα η ΔΕΗ.

Ο βουλευτής υπενθυμίζει ότι στις 3 Απριλίου 2025, κατά την εκδήλωση της ΔΕΗ στον ατμοηλεκτρικό σταθμό Καρδιάς με συμμετοχή του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη, ο CEO της επιχείρησης Γ. Στάσσης ανέφερε ότι εξετάζεται «ανάλογα με το πώς θα προχωρήσει και το αδειοδοτικό πλαίσιο και μία νέα μονάδα θερμικής επεξεργασίας απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών». «Η μονάδα Waste to Energy σχεδιάζεται να κατασκευαστεί εκεί που βρίσκεται σήμερα η αυλή του λιγνίτη της μονάδας Πτολεμαΐδα 5. Ο σχεδιασμός της μονάδας προβλέπει την εγκατάσταση γεννήτριας ισχύος περίπου 38 MW που εκτός από ρεύμα θα μπορεί να διαθέτει και θερμική ενέργεια για την κάλυψη των αναγκών των τηλεθερμάνσεων. Η μονάδα θα διαθέτει state of the art αντιρρυπαντική τεχνολογία. Σημαντική είναι και η ανάκτηση ανακυκλώσιμων υλικών από τα προϊόντα της καύσης. Πρόκειται για μία επένδυση της τάξης των 300 εκατομμυρίων ευρώ που θα απασχολήσει 200 εργαζόμενους κατά την κατασκευή της», σημείωσε το αφεντικό της ΔΕΗ.

Ο Πάρις Κουκουλόπουλος επισημαίνει ότι από τότε που ακούστηκαν τα παραπάνω παρουσία του πρωθυπουργού, απουσιάζει κάθε ενημέρωση και διαβούλευση με τους κατοίκους και την τοπική αυτοδιοίκηση της περιοχής. Μετά τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν αποσπασματικά στο τέλος Απριλίου, το θέμα της μονάδας καύσης απορριμμάτων Κοζάνης, κυριάρχησε στην συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου στις 5/5/2025. «Όμως το τοπίο δεν ξεκαθάρισε. Αντιθέτως γεννήθηκαν περισσότερα ερωτήματα που αφορούν κατεξοχήν την κυβέρνηση». Με βάση τα παραπάνω, ο κ. Παπασταύρου ερωτάται:

• Ποιος είναι ο κυβερνητικός σχεδιασμός και κατά πόσο περιλαμβάνει όσα ανακοίνωσε η ΔΕΗ;
• Για ποιους λόγους δίνεται πρωταγωνιστικός ρόλος στη ΔΕΗ για ζήτημα διαχείρισης απορριμμάτων και μάλιστα στην περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, όπου η Τοπική Αυτοδιοίκηση με πλήρη αποτελεσματικότητα ασκεί επιτυχημένα τις σχετικές αρμοδιότητες με την ΔΙΑΔΥΜΑ που αποτελεί υπόδειγμα πανελλαδικά;

————————-

Το σχέδιο για 6 μονάδες καύσης απορριμμάτων

του Γιώργου Λιάλιου (kathimerini.gr)

Η μελέτη του υπουργείου Περιβάλλοντος που προβλέπει το δίκτυο για την «ενεργειακή αξιοποίηση» των σκουπιδιών. Οι οικονομικές παράμετροι του εγχειρήματος και οι περιβαλλοντικές ενστάσεις

Σχέδιο για την ανάπτυξη μονάδων που θα παράγουν ενέργεια από την καύση απορριμμάτων προγραμματίζει να θέσει σε διαβούλευση μέσα στο καλοκαίρι το υπουργείο Περιβάλλοντος. Το σχέδιο, που αποκαλύπτει σήμερα η «Κ», προβλέπει την ανάπτυξη έξι μονάδων για την καύση 1,3 εκατ. τόνων απορριμματογενών καυσίμων ετησίως, ενώ άλλοι 150.000 τόνοι υψηλότερης ποιότητας θα διατίθενται στην τσιμεντοβιομηχανία. Η ανάπτυξη των μονάδων θα γίνει από ιδιώτες, ενώ σύμφωνα με τη μελέτη το κόστος για τους δήμους θα είναι ανάλογο με εκείνο του τέλους ταφής, λύνοντας το πρόβλημα των ΧΥΤΑ.

Η χωροταξία και η απόδοση

Η «μελέτη σκοπιμότητας για τη δημιουργία δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης αστικών στερεών αποβλήτων» πραγματοποιείται από μεγάλα μελετητικά γραφεία για λογαριασμό του υπουργείου Περιβάλλοντος. Βασικά σημεία της μελέτης που παρουσιάζει η «Κ» αναφέρθηκαν σε κλειστή ημερίδα στο υπουργείο Περιβάλλοντος στο τέλος Απριλίου. Σύμφωνα με τη μελέτη:

• Εκτιμάται ότι στη χώρα μας το 2030 θα παράγονται 1.450.339 τόνοι «απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ)». Ο όρος αυτός αντιστοιχεί σε όλα τα προϊόντα της επεξεργασίας σύμμεικτων σκουπιδιών, όπως το SRF (που ονομάζεται και «κλάσης 3» και είναι καλύτερης ποιότητας) και το RDF, που είναι υποδεέστερης ποιότητας. Με άλλα λόγια, πρόκειται για κοινά σκουπίδια που έχουν υποστεί επεξεργασία σε μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων και έχουν μετατραπεί σε ένα είδος πέλετ. Να σημειωθεί ότι όλες οι μονάδες επεξεργασίας που έχει προωθήσει τα τελευταία χρόνια το υπουργείο Περιβάλλοντος σε όλη τη χώρα καταλήγουν στην παραγωγή αυτού του υποπροϊόντος, που προς το παρόν οδηγείται στην τσιμεντοβιομηχανία (η οποία πληρώνεται για να το χρησιμοποιεί ως καύσιμο).
• Ως καλύτερη διαθέσιμη τεχνολογία επιλέγεται η καύση με κινούμενη σχάρα, η οποία θεωρείται πιο ώριμη και πετυχαίνει υψηλότερο βαθμό απόδοσης (στην παραγωγή ενέργειας). Ως προς τις περιβαλλοντικές της επιπτώσεις, η μελέτη αναφέρει ότι «επιτυγχάνει τα πιο αυστηρά όρια εκπομπών σε επίπεδο Ε.Ε. (BREF, IPPC)» και «έχει χαμηλές περιβαλλοντικές επιπτώσεις (σημαντικά χαμηλότερες και ελεγχόμενες εκπομπές αερίων, χαμηλή παραγωγή υγρών αποβλήτων σε σχέση με την αεριοποίηση και την πυρόλυση, μικρό βαθμό υπολειμμάτων προς διάθεση)».
• Οι μονάδες θα κατασκευαστούν από ιδιώτες με 25ετείς συμβάσεις λειτουργίας, στις οποίες το Δημόσιο θα δεσμεύεται να τις τροφοδοτεί με συγκεκριμένες ποσότητες απορριμματογενών καυσίμων.
• Η μελέτη εξετάζει διάφορα σενάρια προκρίνοντας εκείνο της κατασκευής έξι μονάδων, δίνοντας μια ενδεικτική χωροθέτηση: Στη Ροδόπη, καλύπτοντας όλη την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Στην Κοζάνη, καλύπτοντας Κεντρική Μακεδονία, Δυτική Μακεδονία, Ηπειρο, Θεσσαλία και Κέρκυρα.

Στην Πελοπόννησο (σε μία από τις περιφερειακές ενότητες Αρκαδίας, Ηλείας ή Αχαΐας) καλύπτοντας τις Περιφέρειες Δυτικής Ελλάδας, Πελοποννήσου και το Ιόνιο πλην Κέρκυρας. Στη Βοιωτία, καλύπτοντας τμήματα της Στερεάς Ελλάδας και τη Δυτική Αττική. Στην Αττική, καλύπτοντας την Υπόλοιπη Αττική, τα νησιά του Βορείου Αιγαίου και τμήμα των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων. Τέλος, στο Ηράκλειο, καλύπτοντας όλη την Κρήτη, τη Σαντορίνη, την Κάρπαθο και τη Ρόδο.

• Λαμβάνει ως δεδομένο ότι η πολιτεία θα εξακολουθήσει να πληρώνει την τσιμεντοβιομηχανία για να καίει τα καλής ποιότητας απορριμματογενή καύσιμα (έως κλάσης 3) – περίπου 130.000-150.000 τόνους ετησίως.

Οι τιμές και η βιωσιμότητα

Μανώλης Γραφάκος: Φθηνός λαϊκισμός. Είναι δεδομένο ότι οι τεχνολογίες αυτές είναι πια φιλοπεριβαλλοντικές. Είμαστε αποφασισμένοι να το προχωρήσουμε για να μειώσουμε την ταφή απορριμμάτων κάτω από 10%, όπως επιτάσσει η κοινοτική νομοθεσία. Οτιδήποτε άλλο είναι φθηνός λαϊκισμός.

Προκρίνοντας το σενάριο της «ενεργειακής αξιοποίησης», η μελέτη κάνει διάφορες ενδιαφέρουσες παραδοχές:

• Κατά πρώτον, ότι αν δεν προχωρήσει τίποτα, το 2030 θα οδηγούνται σε ταφή 1.060.967 τόνοι απορριμμάτων ετησίως, ποσότητα που θα παραμείνει σχεδόν σταθερή έως το 2050 (948.692 τόνοι), δηλαδή δεν θα σημειωθεί καμία πρόοδος.
• Oσον αφορά τη βιωσιμότητα των μονάδων, η μελέτη υπολογίζει σταθερή τιμή πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο (80,92 ευρώ/MWh) και έσοδα από την πώληση σκραπ μετάλλων (50 ευρώ/τόνο). Το «κόστος εισόδου» (gate fee) για τους δήμους υπολογίζεται από 106 ευρώ/τόνο (Κοζάνη) έως 138 ευρώ/τόνο (Ροδόπη). Να σημειωθεί ότι προβλέπεται πως οι πλεονάζουσες ποσότητες (δηλαδή πέραν των συμφωνηθέντων) θα «καίγονται» στα 10 ευρώ/τόνο, κάτι που ονομάζεται premium gate fee. Αυτό σημαίνει ότι ουσιαστικά οι δήμοι θα έχουν κίνητρο να οδηγούν στην αποτέφρωση όσο το δυνατόν περισσότερες ποσότητες απορριμμάτων (επιπλέον των στόχων).
• Οσον αφορά τη σύγκριση με τη σημερινή κατάσταση, η μελέτη αναφέρει: «Η μακροοικονομική αποτίμηση αποδεικνύει ότι για την ισχύουσα τιμή επιδότησης ΑΠΕ το συνολικό κόστος των μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης για τα τέσσερα σενάρια, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, είναι μεγαλύτερο συγκρινόμενο με το κόστος της υγειονομικής ταφής. Το εύρος διαφοράς στα συνολικά κόστη κατά τη σύγκριση των επιλογών κυμαίνεται μεταξύ 14,5 και 30,1 ευρώ ανά τόνο. Δηλαδή είναι ακριβότερο μεταξύ 12% και 26%. Παρ’ όλα αυτά, το μεγαλύτερο κόστος της ενεργειακής αξιοποίησης δεν αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα για την εφαρμογή της, καθώς, όπως προαναφέρθηκε, είναι μονοσήμαντη επιλογή για να επιτευχθεί η νομοθετική απαίτηση για μείωση της διάθεσης σε λιγότερο από 10%. Κρίνεται όμως σκόπιμο να αναζητηθούν τρόποι που θα κάνουν αυτό το κόστος πιο βιώσιμο για τους ΦοΔΣΑ –Δίκτυο Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων– και τους πολίτες».

Τα επόμενα βήματα

Η «Κ» απευθύνθηκε στον γενικό γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων στο υπουργείο Περιβάλλοντος, Μανώλη Γραφάκο. «Το επόμενο βήμα είναι η υποβολή της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων στις υπηρεσίες του υπουργείου για περιβαλλοντική αδειοδότηση. Μέσω της διαδικασίας αυτής θα δοθεί δημοσιότητα στη μελέτη και θα γίνει διαβούλευση», αναφέρει. Ερωτώμενος ποιο είναι το νόημα της διαβούλευσης, όταν θα αφορά ήδη ειλημμένες αποφάσεις (τη δημιουργία μονάδων καύσης), ο κ. Γραφάκος υπερασπίζεται την επιλογή.

«Προφανώς και έχουν ληφθεί επί της αρχής οι αποφάσεις. Αυτό επιτάσσει η κοινή λογική. Η ενεργειακή αξιοποίηση θα αφορά μόνο το υπόλειμμα, αφού εξαντλήσουμε πλήρως τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ενωσης: οι ποσότητες που υπολογίζουμε είναι ύστερα από ανακύκλωση του 60%-65%. Οσον αφορά το κόστος, το σενάριο που έχει επιλεγεί έχει το ίδιο κόστος με εκείνο της συνέχισης της ταφής – αν συνυπολογιστεί η σταδιακή αύξηση του τέλους ταφής».

Οσον αφορά τη διαμόρφωση του σχεδίου σε διαβούλευση με την αγορά (στην κλειστή εκδήλωση τοποθετήθηκαν η ΔΕΗ, που έχει ήδη ανακοινώσει τη δημιουργία της μονάδας στην Κοζάνη και οι εταιρείες ΤΕΡΝΑ, Ακτωρ, Motor Oil, Metlen και Μεσόγειος), αλλά όχι με τους κοινωνικούς εταίρους, ο κ. Γραφάκος υποστήριξε ότι αυτό είναι προϋπόθεση για την υλοποίηση του σχεδίου. «Οι μονάδες θα κατασκευαστούν από ιδιώτες και προφανώς πρέπει να γνωρίζουν τι σχεδιάζουμε. Η τοπική αυτοδιοίκηση θα έχει λόγο κατά τη διαβούλευση». Οπως διευκρινίζει ο κ. Γραφάκος, οι ανάδοχοι των μονάδων είναι αυτοί που θα προτείνουν και την ακριβή τους χωροθέτηση, όπως είχε γίνει με τη μονάδα διαχείρισης απορριμμάτων στην Πελοπόννησο.

Οσον αφορά τις λιγοστές αναφορές στη μελέτη για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της «ενεργειακής αξιοποίησης» απορριμμάτων, ο κ. Γραφάκος αναφέρει ότι θα αναλυθούν στη ΣΜΠΕ και στις περιβαλλοντικές μελέτες της κάθε μονάδας στο στάδιο της αδειοδότησης. «Είναι δεδομένο ότι οι τεχνολογίες αυτές είναι πια φιλοπεριβαλλοντικές. Ολη η βόρεια Ευρώπη τις χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες». Τέλος, ο κ. Γραφάκος εκτιμά ότι δεν θα υπάρξουν μεγάλες αντιδράσεις. «Είναι ένα εγχείρημα τεχνικά πολύπλοκο αλλά αναγκαίο. Είμαστε αποφασισμένοι να το προχωρήσουμε για να μειώσουμε την ταφή απορριμμάτων κάτω από 10%, όπως επιτάσσει η κοινοτική νομοθεσία. Οτιδήποτε άλλο είναι φθηνός λαϊκισμός».

«Μετεξεταστέοι» φορείς διαχείρισης απορριμμάτων

Οι επιφυλάξεις

Η «Κ» έθεσε τη μελέτη υπόψη του Αχιλλέα Πληθάρα, υπεύθυνου «αποτυπώματος» στην περιβαλλοντική οργάνωση WWF Ελλάς. «Βλέποντας πίσω από τις γραμμές της μελέτης σκοπιμότητας διαπιστώνουμε ότι η καύση προορίζεται να καταστεί έως το 2030 η κύρια μέθοδος διαχείρισης των απορριμμάτων της χώρας με επικίνδυνες συνέπειες και ενάντια στο δημόσιο συμφέρον», εκτιμά.

«Αν τελικά ευοδωθούν τα σχέδια για την κατασκευή μονάδων καύσης, με σιγουριά καταλήγουμε στην εξής πορεία έως το 2050: Κάκιστη διαλογή στην πηγή, ιδίως στη διαλογή οργανικών αποβλήτων, που οδηγεί σε χαμηλής ποιότητας ανακυκλώσιμα υλικά στις μονάδες επεξεργασίας, που οδηγεί σε χαμηλή ανάκτηση ανακυκλώσιμων, άρα σε τεράστιες ποσότητες υπολειμμάτων που θα οδηγούνται στις μονάδες καύσης με καταβολή ενός εξαντλητικού gate fee».

Η τάση στην Ε.Ε. – Η πολιτεία πρέπει να εξηγήσει στους πολίτες γιατί σχεδιάζει εν κρυπτώ μεθόδους που δεν συνάδουν με την προστασία του περιβάλλοντος και στην Κομισιόν γιατί εν έτει 2025 στρέφεται προς την καύση, όταν η τάση στην Ε.Ε. είναι αντίστροφη.

Ο κ. Πληθάρας θεωρεί ότι τα οικονομικά δεδομένα της μελέτης, που τεκμηριώνουν τη βιωσιμότητά της, πάσχουν. «Υπάρχουν πολλά λάθη στο σκεπτικό δημιουργίας μονάδων καύσης, ας επικεντρωθούμε μόνο σε κάποια οικονομικά δεδομένα που θα έπρεπε να προβληματίσουν όλους τους εμπλεκομένους και τους πολίτες. Η μελέτη σκοπιμότητας υποεκτιμά το κόστος κατασκευής και λειτουργίας των μονάδων καύσης, αλλά ακόμη και έτσι καταλήγει σε εκτιμήσεις για gate fee, που δεν θα πέσει κάτω από τα 110 ευρώ ανά τόνο σκουπιδιών. Η μελέτη δεν λαμβάνει καν υπόψη το κόστος που θα επωμιστούν από το 2030 οι μονάδες καύσης ανά την Ε.Ε. λόγω της συμμετοχής τους στο σύστημα εμπορίας ρύπων, πράγμα που θα εκτινάξει το gate fee σε τιμές όχι κάτω από 200-250 ευρώ/τόνο. Σαν να μην έφτανε αυτό, η μελέτη προβλέπει επιδότηση στον παραγόμενο ηλεκτρισμό της τάξης των 88 ευρώ ανά παραγόμενη MWh, που μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει τα 155 ευρώ. Οι ΑΠΕ δεν απολαμβάνουν τέτοιες επιδοτήσεις, όμως υπάρχουν σκέψεις για παχυλή πριμοδότηση σε μια βρώμικη μέθοδο παραγωγής ηλεκτρισμού, που συντελεί στη διόγκωση της κλιματικής κρίσης. Κι όλα αυτά με συμβόλαια που θα περιλαμβάνουν εγγυημένες ποσότητες gate fee και εγγυημένη τιμή πώλησης ηλεκτρισμού έως τουλάχιστον το 2050, μετακυλίοντας το κόστος στους πολίτες. Πραγματικά ανήκουστο».

Σύμφωνα με τον κ. Πληθάρα, η «ενεργειακή αξιοποίηση» απορριμμάτων δεν πρέπει να προχωρήσει. «Η πολιτεία πρέπει να εξηγήσει στους πολίτες γιατί αδυνατεί να φέρει αποτελέσματα στην πρόληψη, στην επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση και γιατί σχεδιάζει εν κρυπτώ μεθόδους που δεν συνάδουν με την προστασία του περιβάλλοντος και την κυκλική οικονομία. Πρέπει να εξηγήσει στην Κομισιόν γιατί εν έτει 2025 στρέφεται προς την καύση, όταν η τάση στην Ε.Ε. είναι αντίστροφη», καταλήγει.

Πηγή: datajournalists.co.uk, kathimerini.gr